Phát hiện loài rắn hoa cỏ đổi thức ăn để tích lũy độc tố

TS Nguyễn Thiên Tạo cùng cộng sự phát hiện loài rắn hoa cỏ cổ đỏ ăn ấu trùng đom đóm thay vì cóc và giun đất để tích lũy độc chất Bufadienolide.

Rắn hoa cỏ cổ đỏ có tên khoa học là Rhabdophis subminiatus. Trước đây, tất cả các độc tố có trong loài rắn này được cho là có từ cóc - một loại thức ăn phổ biến của rắn. Nhưng khi phân tích nhóm nghiên cứu gồm TS Tạo và cộng sự ở Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam thấy có những độc tố khác với độc tố trong cóc. Nhóm nghiên cứu đã dành gần 10 năm đi tìm câu trả lời, liệu có phải độc tố này sinh ra trong quá trình tiến hóa của rắn?.

TS Nguyễn Thiên Tạo cùng các cộng sự tại Bảo tàng thiên nhiên Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã ghi nhận tổng số 28 mẫu thức ăn trong dạ dày rắn ngoài tự nhiên và 29 mẫu trong phòng thí nghiệm để phân tích.


Loài rắn hoa cỏ cổ đỏ - Rhabdophis subminiatus ở Việt Nam. (Ảnh: NVCC).

Ông cho biết, không giống các loài rắn khác, hầu hết rắn thuộc Rhabdophis có các tuyến phòng thủ đặc biệt dưới da ở lưng, đôi khi ở cổ. Tuyến này là nơi tích tụ độc tố từ thức ăn gọi là Bufadienolides. Khi bị tấn công, chúng sẽ ưỡn cổ, làm cho tuyến phòng thủ hiện rõ hơn. Kẻ săn mồi khi cắn vào cổ rắn sẽ nhận được một tia chất lỏng từ các tuyến này vào trong miệng hoặc mắt, gây đau đớn, tê liệt.

Nghiên cứu về thành phần thức ăn ngoài tự nhiên của chúng cho thấy các loài lưỡng cư trong đó các loài họ cóc (Bufonidae) là con mồi ưa thích và là nguồn chính cung cấp độc tố Bufadienolide. Tuy nhiên ở nhóm rắn ăn chủ yếu là các loài giun đất - vốn không có chất độc - vẫn phát hiện các tuyến liên kết phòng thủ đặc biệt có chứa độc tố Bufadienolide. Quá trình nghiên cứu và phân tích, nhóm đã tìm được bằng chứng khoa học loài rắn này có khả năng tích lũy được độc tố thông qua con mồi là ấu trùng đom đóm.

Theo TS Tạo, trong số các loài rắn thuộc giống Rhabdophis, sự thay đổi và thích nghi trong thành phần thức ăn từ ếch sang giun đất không phải là bất thường. Tuy nhiên, sự thay đổi con mồi có chứa độc tố được quan sát thấy trong nhóm rắn Rhabdophis có nguồn gốc Bufadienolides (từ cóc) sang loại độc tố mới ở đom đóm là rất thú vị và đáng chú ý. "Chúng tôi thường gọi là cùng một loại vũ khí, nhưng nguồn độc tố khác nhau", ông nói.

Phát hiện mới về việc thay đổi thức ăn dể tích lũy độc tố của loài rắn hoa cỏ cổ đỏ được nhóm nghiên cứu công bố trên Kỷ yếu của Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ - Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) năm 2020.

TIN CŨ HƠN
Nhặt được tôm lạ, mang về nuôi và kết đắng

Nhặt được tôm lạ, mang về nuôi và kết đắng

Chàng trai trong lúc đi dạo bãi biển vô tình gặp một con tôm lạ, vẻ ngoài rất khác biệt. Do chưa bao giờ nhìn thấy một con tôm như vậy, chàng trai quyết định nhặt nó về nuôi.

Đăng ngày: 29/11/2025
Loài cá từ sông Amazon đang gây họa lớn ở Đài Loan

Loài cá từ sông Amazon đang gây họa lớn ở Đài Loan

Loài cá dọn bể có nguồn gốc từ Amazon là sinh vật xâm lấn nguy hiểm, hấp thụ các loại tảo, rêu, trứng cá, đe dọa hệ sinh thái địa phương ở Đài Loan, theo các chuyên gia.

Đăng ngày: 29/11/2025
Ếch khổng lồ nặng 20kg

Ếch khổng lồ nặng 20kg

Một người đàn ông Trung Quốc đã chụp ảnh được một con ếch nặng 20kg, được phát hiện tại vùng núi ở Gemencheh (Malaysia).

Đăng ngày: 29/11/2025
Những điều cần biết về cá cóc quý hiếm tại Việt Nam

Những điều cần biết về cá cóc quý hiếm tại Việt Nam

Cũng giống như cá cóc Tam Đảo, cá cóc Việt Nam (tên khoa học: Tylototriton vietnamensis)là loài động vật đặc biệt quý hiếm, hiện chỉ có duy nhất ở Việt Nam.

Đăng ngày: 29/11/2025
Những loài ẩn mình nghìn năm sâu trong lòng Trái Đất

Những loài ẩn mình nghìn năm sâu trong lòng Trái Đất

Dưới lớp đá cứng sâu vài km của vỏ Trái Đất, trong điều kiện thiếu oxy, nhiệt độ cao và áp suất lớn tưởng như không thể sống nổi vẫn tồn tại những sinh vật sống phát triển thịnh vượng.

Đăng ngày: 28/11/2025
Động vật cũng có tính cách

Động vật cũng có tính cách

“Nhân cách” có lẽ được xem như một đặc điểm chỉ có ở con người, vì bản thân từ này chỉ đề cập đến con người, nhưng nhiều công trình nghiên cứu khảo sát trên nhiều loài từ mực ống đến ngựa và thậm chí côn trùng cho

Đăng ngày: 27/11/2025
Những loài động vật sở hữu bộ lông kỳ lạ nhất thế giới

Những loài động vật sở hữu bộ lông kỳ lạ nhất thế giới

Bồ câu Vương miện Victoria, lợn có râu, lạc đà Alpaca là ba trong số những loài động vật có phần lông đặc trưng trên đầu, được ví như những kiểu tóc kỳ lạ.

Đăng ngày: 25/11/2025
Khoa Học News