Phát hiện loài Riềng mới ở Quảng Ngãi

Các nhà nghiên cứu thuộc Viện Sinh học nhiệt đới, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã phát hiện và mô tả một loài thực vật mới thuộc chi Riềng (Alpinia Roxb.) thuộc họ Gừng (Zingiberaceae) ở các vùng núi phía Tây tỉnh Quảng Ngãi.

Loài mới được đặt tên Riềng newman, Alpinia newmanii N.S. Lý, để vinh danh Tiến sĩ Mark F. Newman của Vườn Thực vật Hoàng Gia Endinburgh, (Scotland, Vương Quốc Anh), người đã và đang có rất nhiều đóng góp trong nghiên cứu họ Gừng ở Việt Nam và các nước Đông Nam Á. Loài mới được công bố trên tạp chí chuyên ngành Nordic Journal of Botany tháng 2 năm 2017.

Khám phá này nâng tổng số loài thuộc chi Riềng ở Việt Nam lên khoảng 33 loài, trong đó có 12 loài riềng thuộc nhánh phụ Catimbium (subsection Catimbium) bao gồm cả loài Riềng newman.


Cụm hoa của loài Riềng newman (Alpinia newmanii N.S.Lý). (Ảnh Lý Ngọc Sâm).

Riềng newman, Alpinia newmanii N.S. Lý, là cây thân thảo đa niên, cao đến 1,7m. Mặt ngoài bẹ lá, cuống lá, lưỡi lá và mặt dưới của phiến lá có nhiều lông xám. Phiến lá hình elíp hẹp, dạng như da, xanh xám mặt trên, xanh mặt dưới. Cụm hoa ở ngọn mang 9–21 hoa, 3–7 hoa nở cùng lúc. Cụm hoa không lá bắc, lá bắc con hình elíp rộng, màu trắng. Đài hoa dạng hình chuông, màu trắng, đầu có 3 răng nhọn; tràng hoa tròn dài, màu trắng. Cánh môi dạng hình trứng-tam giác rộng, hơi uốn vào ở đáy(gốc) và phẳng ở phần đầu, cỡ 42–46 × 30–36 mm, màu vàng tươi với bệt đỏ đậm lớn ở đáy và các sọc đỏ đậm kéo dài về phía mép cánh môi, mép rách và uốn xuống, đầu xẻ 2 thùy. Nhụy lép hình dùi dài cỡ 4–8 mm, cong, màu đỏ đậm. Bầu noãn hình cầu, nhiều lông vàng. Quả nang hình cầu, màu đỏ tươi khi chín, nhiều lông.

Riềng newman có kiểu cụm hoa dạng chùm, ống tràng hoa hình phễu, nhụy lép hình dùi giống với các loài Riềng roxburgh (Alpinia roxburghii Sweet), Riềng hải nam (A. hainanensis K. Schum.) và Riềng ri (A. latilabris Ridl.). Riềng newman có lưỡi lá ngắn, phiến lá hình elíp hẹp có màu xanh xám đậm mặt trên, lá bắc con ngắn, ống tràng hoa dài, cánh môi dạng hình trứng-tam giác rộng hơi uốn vào ở đáy(gốc) và phẳng phần đầu, màu vàng tươi với bệt đỏ đậm lớn ở gốc và các sọc đỏ đậm kéo dài về phía mép cánh môi, và bao phấn dài là các đặc điểm hình thái khác biệt với các loài Riềng roxburgh, Riềng hải nam và Riềng ri.

Riềng newman mọc ven suối hay bên dưới tán rừng thứ sinh cây lá rộng ưu núi thế họ Dầu ở huyện Nghĩa Hành hay rừng thường xanh cây lá rộng trên núi thấp của núi Cà Đam huyện Trà Bồng và Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi, ở cao độ từ khoảng 300–1000 m. Đây là loài đặc hữu hẹp, hiện chỉ phát hiện một số quần thể mọc phân tán từ 1–5 cá thể trưởng thành ở mỗi cụm tại núi Dầu huyện Nghĩa Hành và núi Cà Đam. Riềng newman ra hoa từ tháng 2 đến tháng 4, ra quả từ tháng 4 đến tháng 7. Hoa của loài khá lớn và đẹp, cần nghiên cứu bảo tồn và nhân giống để làm cảnh.

TIN CŨ HƠN
Mẹo giữ quất tươi lâu, không bị héo lá, rụng quả trong Tết

Mẹo giữ quất tươi lâu, không bị héo lá, rụng quả trong Tết

Trong văn hóa Việt Nam, cây quất được coi là một biểu tượng của sự bình an, may mắn và sự tươi mát.  Vì vậy, nếu để quất bị héo trong năm mới là rất kiêng kỵ.

Đăng ngày: 12/01/2026
15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

Chôm chôm, măng cụt, sầu riêng... là những loại trái cây được liệt vào danh sách quý hiếm và ngon nhất thế giới.

Đăng ngày: 05/01/2026
Bí quyết giữ hoa đào tươi lâu trong dịp Tết

Bí quyết giữ hoa đào tươi lâu trong dịp Tết

Bí quyết nhỏ sau đây sẽ giúp bạn cách nuôi dưỡng nụ, giữ hoa đào tươi lâu, được bền hoa và bông nở đẹp trong những ngày Tết.

Đăng ngày: 27/12/2025
Hàng loạt cây cảnh chứa chất độc chết người

Hàng loạt cây cảnh chứa chất độc chết người

Các nhà sinh học cảnh báo trong số cây cảnh trồng trong nhà có nhiều loại cây chứa độc tố gây chết người nếu ăn phải.

Đăng ngày: 07/11/2025
Khám phá thú vị về cây quất cảnh ngày Tết

Khám phá thú vị về cây quất cảnh ngày Tết

Cây quất là cây xanh, cây ăn quả rất quen thuộc với người dân Việt Nam, đặc biệt là mỗi dịp Tết đến xuân về.

Đăng ngày: 14/08/2025
Các loại cây làm sạch không khí trong nhà

Các loại cây làm sạch không khí trong nhà

Trồng một chậu cây thường xuân, lan ý, hay trầu bà... sẽ giúp không khí trong nhà trong lành hơn rất nhiều, và bạn sẽ giảm được nguy cơ mắc bệnh ung thư. Mời các bạn tham khảo các cây trồng trong nhà tốt cho sức khỏe dưới đây

Đăng ngày: 29/07/2025
Loài hoa quý hiếm nhất nhì hành tinh, cứ trời mưa là

Loài hoa quý hiếm nhất nhì hành tinh, cứ trời mưa là "tàng hình"

Khi tiếp xúc với nước, những bông hoa có màu trắng như ngọc trai bắt đầu chuyển sang dạng trong suốt như thủy tinh.

Đăng ngày: 27/06/2025
Khoa Học News