Phát hiện "nhà máy" sản xuất vật chất tối gần Trái đất

Sâu bên trong phần lõi nóng rực, ngôi sao đỏ khổng lồ Betelgeuse có thể sản sinh hàng tấn hạt vật chất tối có tên axion.

Có hình dáng giống một chấm đỏ rực sáng trong chòm sao Orion, Betelgeuse là ngôi sao thu hút nhiều sự quan tâm của giới nghiên cứu. Nó chỉ cách Trái đất 520 năm ánh sáng và gây chú ý vào năm ngoái khi bắt đầu mờ đi bí ẩn, khiến các nhà nghiên cứu cho rằng nó có thể sắp phát nổ như siêu tân tinh.


Mô phỏng sao khổng lồ đỏ Betelgeuse. (Ảnh: NASA).

Do là một ngôi sao lớn và nóng, Betelgeuse có thể là nơi hoàn hảo để tìm kiếm axion. Những hạt phỏng đoán này có khối lượng chỉ bằng một phần triệu hoặc thậm chí một phần tỷ so với electron và là ứng cử viên lý tưởng cấu thành vật chất tối, loại vật chất bí ẩn có khối lượng lớn nhất trong vũ trụ nhưng giới nghiên cứu vẫn chưa thể xác định bản chất của nó.

Là vật chất tối, axion không tương tác nhiều với hạt ánh sáng, nhưng theo một số giả thuyết, có khả năng hạt ánh sáng photon có thể biến đổi thành axion khi tồn tại từ trường mạnh, theo Mengjiao Xiao, nhà vật lý ở Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Cambridge. Lõi nhiệt hạt nhân của một ngôi sao là nơi thích hợp để tìm kiếm cả photon và từ trường. Betelgeuse với khối lượng lớn gấp 20 lần Mặt Trời, có thể là "nhà máy axion".

Nếu axion được sản xuất trong môi trường cực hạn này, chúng có thể thoát ra ngoài và trôi về phía Trái đất với số lượng lớn. Thông qua tương tác với từ trường tự nhiên của dải Ngân Hà, axion có thể biến đổi thành photon ở dải tia X của quang phổ điện từ. Là một ngôi sao lớn tuổi, Betelgeuse đang ở giai đoạn vòng đời mà tại đó, nó không phát ra nhiều ánh sáng tia X, vì vậy bất kỳ bức xạ nào phát hiện từ đó có thể hé lộ sự tồn tại của axion.

Xiao và đồng nghiệp sử dụng Mạng lưới kính viễn vọng quang phổ hạt nhân (NuSTAR) của NASA để tìm kiếm tín hiệu tia X từ Betelgeuse. Tuy nhiên, họ không tìm thấy gì ngoài lượng tia X nhỏ từ những quá trình vật lý thiên văn thông thường. Xiao công bố kết quả nghiên cứu tại cuộc họp của Hiệp hội vật lý Mỹ diễn ra hôm 20/4. Theo họ, photon và axion ít có khả năng tương tác hơn 3 lần so với suy đoán trước đây.

Do môi trường sao ồn ào hơn điều kiện trong phòng thí nghiệm, những nghiên cứu như thế này rất khó tiến hành, theo Joshua Foster, nhà vật lý ở MIT, người không tham gia nghiên cứu. Nhưng nhóm nghiên cứu đã nỗ lực xác định các đặc điểm của axion.

Ngay cả khi các nhà nghiên cứu phát hiện tia X từ ngôi sao, điều đó không nhất thiết chỉ ra axion có thật. Nhưng axion có thể giúp giới thiên văn học hiểu rõ hơn về Betelgeuse. Nếu biết rõ đặc tính của loại hạt này, các kính viễn vọng quan sát Betelgeuse có thể sẽ thu được tín hiệu của chúng, giúp xác định những quá trình xảy ra trong lõi ngôi sao và tính toán thời điểm nó phát nổ.

TIN CŨ HƠN
Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Trái Đất và các hành tinh hàng xóm, cùng các tiểu hành tinh, hành tinh lùn, thiên thạch, sao chổi... thuộc hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) với Mặt Trời là trung tâm của hệ này.

Đăng ngày: 11/04/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 11/04/2026
Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là đơn vị đo thông dụng ngoài vũ trụ bao la, rộng lớn. Và người ta thường nhầm lẫn nghĩ rằng đây là đơn vị đo thời gian.

Đăng ngày: 09/04/2026
12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

Sao Kim, hành tinh thứ hai gần Mặt Trời là một vì tinh tú khá kỳ thú. Hãy cùng khám phá những điều kỳ lạ về một trong những người “anh em láng giềng” gần gũi nhất với Hành Tinh Xanh của chúng ta trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 09/04/2026
Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Mặt trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái đất và cũng là hành tinh duy nhất mà con người đã từng đặt chân lên.

Đăng ngày: 09/04/2026
Tổng quan về sao Thổ

Tổng quan về sao Thổ

Sao Thổ tức Thổ tinh là hành tinh thứ sáu tính theo khoảng cách trung bình từ Mặt Trời và là hành tinh lớn thứ hai về đường kính cũng như khối lượng, sau Sao Mộc trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 09/04/2026
Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Đây không phải là lần đầu tiên Google tích hợp một tính năng thú vị vào Maps và càng không đúng khi phủ nhận Google thờ ơ với vấn đề vũ trụ.

Đăng ngày: 08/04/2026
Khoa Học News