Phát hiện thiên hà xoắn ốc cổ xưa nhất vũ trụ

Các nhà thiên văn tại Đại học Công nghệ Swinburne và Đại học Quốc gia Australia (ANU) phát hiện thiên hà xoắn ốc A1689B11 có độ tuổi khoảng 11 tỷ năm.

Đây là thiên hà cổ xưa nhất từng được phát hiện, hình thành chỉ 2,6 tỷ năm sau vụ nổ Big Bang. Kết quả nghiên cứu được công bố trên thư viện trực tuyến của Đại học Cornell, Mỹ, hôm 30/10.

Nhóm nghiên cứu đã sử dụng một kỹ thuật cao cấp khi kết hợp thấu kính hấp dẫn với thiết bị tiên tiến là máy quang phổ cận hồng ngoại (NIFS) đặt trên Kính thiên văn Gemini North ở Hawaii (Mỹ) để xác định đặc điểm và tính chất xoắn tự nhiên của thiên hà này. Các thấu kính hấp dẫn là kính viễn vọng lớn nhất trong tự nhiên, được tạo ra bởi các cụm thiên hà khổng lồ và vật chất tối. Cụm thiên hà uốn cong và khuếch đại ánh sáng của các thiên hà đằng sau nó giống như một thấu kính bình thường nhưng ở quy mô lớn hơn nhiều.


Thiên hà xoắn ốc A1689B11.

Tiantian Yuan, trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Swinburne, cho biết: "kỹ thuật này cho phép chúng ta nghiên cứu những dải ngân hà cổ xưa với độ phân giải cao có khả năng phát hiện những chi tiết chưa từng thấy. Chúng ta có khả năng nhìn lại 11 tỷ năm trước trong đúng thời điểm và chứng kiến trực tiếp sự hình thành của những cánh tay xoắn ốc ban sơ của một thiên hà”.

Đồng tác giả, TS. Renyue Cen (Đại học Princeton) cho biết, việc nghiên cứu về những dải thiên hà xoắn ốc cổ xưa như thiên hà A1689B11 là chìa khóa để khám phá về bí ẩn của thời điểm và cách thức dãy Hubble xuất hiện.

Thiên hà xoắn ốc là dạng cực kỳ hiếm trong vũ trụ lúc mới hình thành. Khám phá mới về A1689B11 sẽ giúp chúng ta tìm hiểu làm thế nào các thiên hà chuyển từ trạng thái hỗn độn sang dạng đĩa mỏng và yên tĩnh giống như dải Ngân hà ngày nay.

Các thành viên của nhóm nghiên cứu cũng cho biết thêm, nghiên cứu cho thấy nhiều đặc điểm gây ngạc nhiên về thiên hà A1689B11 như tốc độ hình thành nhanh gấp 20 lần so với các thiên hà ngày nay. Đây cũng là đặc điểm của những thiên hà trẻ khác cùng khối lượng trong vũ trụ sớm. A1689B11 có dạng đĩa mỏng, xoay tròn nhẹ nhàng với một chút biến động. Dạng thiên hà xoắn ốc như thế này là dạng cực kỳ hiếm trong vũ trụ sớm.

TIN CŨ HƠN
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 06/03/2026
Hệ Mặt Trời là gì?

Hệ Mặt Trời là gì?

"Hệ Mặt Trời" (Thái Dương Hệ) là "một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời".

Đăng ngày: 04/03/2026
Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Một hành tinh có quỹ đạo giống Trái Đất đang hình thành trong đám mây bụi xung quanh ngôi sao TW Hydrae cách chúng ta 175 năm ánh sáng.

Đăng ngày: 02/03/2026
Truyền thuyết về 12 chòm sao

Truyền thuyết về 12 chòm sao

12 chòm sao hoàng đạo và những truyền thuyết về chúng. Bạn có bao giờ tự hỏi những biểu tượng xinh xắn đại diện cho cung hoàng đạo của mình có xuất xứ từ đâu? Biết được bí mật các chòm sao cũng là một cách để hiểu hơn về bản thân và những người xung quanh.

Đăng ngày: 27/02/2026
Xuyên không là có thật và đây là người duy nhất được trải nghiệm điều đó

Xuyên không là có thật và đây là người duy nhất được trải nghiệm điều đó

Khoa học đã từng chứng minh rằng chúng ta có thể thực hiện du hành thời gian - ít nhất là về mặt lý thuyết.

Đăng ngày: 15/02/2026
Vụ nổ Big Bang là gì?

Vụ nổ Big Bang là gì?

Vũ trụ là gì? Một câu hỏi lớn đã từng đặt ra trước nhân loại suốt bao nhiêu thế kỷ. Thời xưa ở Trung Hoa cổ đại, nhà triết học Lão Tử đã cho vũ trụ là một tồn tại "vô thuỷ, vô chung, vô cùng, vô tận".

Đăng ngày: 13/02/2026
Khoa Học News