Phép tính để tiết kiệm tiền mua rượu và những ứng dụng to lớn vào khoa học

Mặc dù phép tính của Kepler chỉ nhằm mục đích giảm giá thành của một thùng rượu, nhưng sau này, các nhà toán học đã dựa trên thành tựu của ông để tối đa hóa hiệu quả của mọi thứ.

Nhà thiên văn học người Đức Johannes Kepler (1571 - 1630) nổi tiếng với định luật chuyển động của các hành tinh khi chứng minh rằng các hành tinh trong Hệ Mặt trời của chúng ta quay quanh Mặt Trời theo hình elip. Tuy nhiên, trước khi đến với thiên văn học, ông đã là một nhà toán học tài ba. Có lần, ông đã viết cả một cuốn sách về cách tính gần đúng thể tích của một thùng rượu sau khi bị thương gia ép giá.


Johannes Kepler. (Ảnh: Wiki).

Chuyện kể rằng Kepler đã đặt một thùng rượu cho đám cưới thứ 2 của mình ở thị trấn Linz tươi đẹp tại nước Áo. Nhưng khi đến lúc thanh toán tiền, một cuộc tranh cãi đã nổ ra. Kepler không tán thành phương pháp mà người buôn rượu sử dụng để định giá thùng rượu. Điều đáng nói là thương gia kia cũng khăng khăng tự nhận rằng phương pháp của mình là đúng, vì đây đã là phong tục từ lâu trong giới buôn rượu.

Cách thức của phương pháp này đó là đặt thùng rượu nằm nghiêng, rồi chọc một thanh dài qua một lỗ ở giữa thùng cho đến khi nó chạm vào góc đối diện. Sau khi que được lấy ra, tiền của thùng rượu được tính dựa theo tỷ lệ bị ướt của que.

Kepler nhanh chóng nhận ra điểm thiếu sót của phương pháp. Ông khẳng định rằng giá của cùng một lượng rượu sẽ thay đổi theo kích thước của thùng. "Một chiếc thùng dài và mỏng sẽ có giá thấp hơn một chiếc thùng ngắn và mập", Kepler lập luận.

Mặc dù sau đó vẫn trả tiền cho thùng rượu, nhưng Kepler bị ám ảnh bởi phương pháp nêu trên, và không thể loại bỏ câu hỏi làm thế nào để xây dựng một phép toán chính xác để người mua rượu có thể trả đúng số tiền cho thùng rượu mà họ mong muốn.


Kepler phát minh ra tích phân để tiết kiệm tiền mua rượu.

Sau nhiều tháng trời trằn trọc suy nghĩ, Kepler đã cho ra một phương pháp mới. Phương pháp này có thể tính toán được thể tích của một thùng rượu cong, bằng cách tưởng tượng như nó là một hình trụ phẳng, hay đồng nhất đường tròn với một đa giác đều vô hạn. Nhờ đó, ông tính được diện tích hình tròn bằng cách lấy tổng vô hạn diện tích các tam giác vô cùng bé có đáy là cạnh đa giác đều, và đỉnh là tâm hình tròn.

Phương pháp này được đưa vào một luận văn toán học quan trọng có tên là "Nova stereometria doliorum vinariorum", với nội dung chính nói về việc đo thể tích của các vật chứa như thùng rượu vang, được Kepler xuất bản năm 1615. Đây được coi là văn bản nền tảng của phép tính tích phân sau này.

Mặc dù lúc bấy giờ, phép tính của Kepler chỉ nhằm mục đích giảm giá thành của một thùng rượu, nhưng sau này, các nhà toán học đã dựa trên con số để tối đa hóa hiệu quả của mọi thứ. Điển hình như nhà toán học Brook Taylor đã ứng dụng phép toán để tính ra liều lượng phù hợp của thuốc điều trị ung thư, nhằm mang lại phản ứng hiệu quả nhất, hay lượng nhiên liệu mà một chiếc Boeing 747 cần mang theo để bay suốt chặng đường dài sao cho không bị quá tải.

TIN CŨ HƠN
Tìm hiểu ngày lễ Khai Hạ ngày mùng 7 Tết Nguyên đán

Tìm hiểu ngày lễ Khai Hạ ngày mùng 7 Tết Nguyên đán

Sau lễ hóa vàng ngày mùng 3 Tết, ngày mùng 7 tháng Giêng thường được coi là ngày cuối cùng của chuỗi lễ hội Tết Nguyên đán. Sau ngày mùng 7, mọi người phải ra sức, trở lại lao động bình thường.

Đăng ngày: 18/02/2026
Cấm tắm, ép khóc và những phong tục cưới hỏi kỳ lạ trên thế giới

Cấm tắm, ép khóc và những phong tục cưới hỏi kỳ lạ trên thế giới

Bắt trói, đổ hỗn hợp bẩn lên người, cắm tắm 72 giờ trước đám cưới, xé váy cô dâu để nhận may mắn... là những phong tục cưới hỏi khó hiểu của các nước trên thế giới.

Đăng ngày: 17/02/2026
Những truyền thống đặc biệt trong ngày lễ tình nhân trên Thế giới

Những truyền thống đặc biệt trong ngày lễ tình nhân trên Thế giới

Ở mỗi quốc gia, người dân lại có một cách riêng để kỉ niệm ngày lễ Tình nhân khác nhau và đặc biệt.

Đăng ngày: 16/02/2026
Những món ăn

Những món ăn "đại kỵ" trong ngày Tết đen đủi cả năm

Dưới đây là danh sách các món "đại kỵ" mọi người không nên ăn trong ngày đầu năm để tránh gặp điều xui xẻo.

Đăng ngày: 15/02/2026
Vì sao thị trấn này yêu cầu cư dân phải cắt ruột thừa mới được sống ở đây?

Vì sao thị trấn này yêu cầu cư dân phải cắt ruột thừa mới được sống ở đây?

Con người có thể sống chung với đoạn ruột thừa suốt đời trừ khi nó bị viêm. Tuy nhiên, một thị trấn ở Nam Cực đã yêu cầu những cư dân tương lai phải cắt bỏ ruột thừa của họ trước khi định cư ở đây, theo NY Post.

Đăng ngày: 15/02/2026
Câu chuyện ly kỳ về cô bé Juliane Koepcke – “Chỉ mình tôi sống sót”

Câu chuyện ly kỳ về cô bé Juliane Koepcke – “Chỉ mình tôi sống sót”

Khả năng sống sót khó có thể xảy ra của Koepcke đã trở thành chủ đề của nhiều đồn đoán.

Đăng ngày: 15/02/2026
Tuyệt chiêu

Tuyệt chiêu "thôi miên tâm lý" giúp bạn nhận nhiều tiền lì xì

Dưới đây xin được giới thiệu tới các bạn cách một vài bí kíp để săn được nhiều tiền lì xì trong dịp tết này.

Đăng ngày: 15/02/2026
Khoa Học News