Sự thật về khả năng truyền bệnh của vi khuẩn xác ướp

Các nhà nghiên cứu cho rằng mầm bệnh ký sinh trên xác ướp hầu như không có khả năng tồn tại trong thời gian dài và truyền sang con người.

Nghiên cứu cho thấy người Ai Cập cổ đại mắc nhiều loại bệnh truyền nhiễm như đậu mùa, bệnh lao và bệnh phong, theo Live Science. Ví dụ, Ramesses V, pharaoh thứ 4 ở vương triều 20 của Ai Cập, mắc bệnh đậu mùa với bằng chứng là những vết sẹo bao phủ khắp xác ướp của ông. Dù Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố chính thức xóa sổ bệnh đầu mùa trên khắp thế giới vào năm 1980, liệu những xác ướp mới khai quật có thể truyền bệnh từ người chết hay không?


Xác ướp của vua Ramesses V có nhiều vết sẹo đậu mùa. (Ảnh: Bảo tàng Ai Cập).

Piers Mitchell, giám đốc Phòng thí nghiệm ký sinh trùng cổ đại thuộc Đại học Cambridge kiêm trợ lý nghiên cứu ở Khoa khảo cổ học của trường, cho biết khả năng điều đó xảy ra cực thấp. "Hầu hết các loài ký sinh trùng chết trong vòng 1 - 2 năm nếu không có vật chủ sống để bám vào. Nếu bạn đợi hơn 10 năm, chúng sẽ chết hết cả", Mitchell nói.

Ví dụ, nhóm poxvirus như đậu mùa chỉ có thể sinh sản bên trong tế bào của vật chủ, theo Trung tâm thông tin công nghệ sinh học thuộc Thư viện y học quốc gia ở Viện y tế quốc gia Mỹ (NIH). Vi khuẩn gây bệnh lao và bệnh phong cũng cần vật chủ sống để tồn tại. Tuy nhiên, đậu mùa lây lan thông qua tiếp xúc giữa người với người còn bệnh lao và bệnh phong luôn lan truyền thông qua giọt bắn từ mũi và miệng, như khi hắt hơi hoặc ho. Trong trường hợp bệnh phong, cần tiếp xúc với người mắc bệnh trong thời gian dài để vi khuẩn lây lan. Đó là vì hai loài vi khuẩn gây bệnh là Mycobacterium leprae và Mycobacterium lepromatosis nhân lên rất chậm, theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh.

Một yếu tố khác làm giảm khả năng mắc bệnh từ xác ướp là sự thoái hóa của ADN theo thời gian. "Khi phân tích, bạn có thể thấy mọi mẩu ADN của những loài ký sinh trùng này khá ngắn", Mitchell nói. "Thay vì những chuỗi ADN dài khỏe mạnh, chúng chỉ có khoảng 50 - 100 cặp base. Đó là vì ADN bị suy thoái và đứt gãy. Không có cách nào để sinh vật sống sót khi ADN bị phân hủy".

Tuy nhiên, một số loài giun ký sinh trong ruột, lây lan qua phân, sống lâu hơn các tổ chức sinh vật khác và không phải tất cả đều cần vật chủ sống để tồn tại. Nhưng chúng không phải mối đe dọa lớn. Theo Mitchell, chúng có thể tồn tại bền bỉ nhiều tháng, đôi khi vài năm, nhưng không có loài nào sống sót hàng nghìn năm. Ngay cả khi một tổ chức sinh vật cổ đại có cơ may sống sót, mặt nạ, găng tay và đồ bảo hộ sẽ bảo vệ nhà nghiên cứu khỏi lây nhiễm mầm bệnh từ xác ướp.

TIN CŨ HƠN
Độc lạ loài cây quý hiếm ở Việt Nam: Hiếm nơi nào có, nguy cơ tuyệt chủng cao!

Độc lạ loài cây quý hiếm ở Việt Nam: Hiếm nơi nào có, nguy cơ tuyệt chủng cao!

Loài cây này đã được Sách đỏ thế giới xếp vào dạng cực kỳ nguy cấp cần bảo tồn.

Đăng ngày: 07/01/2026
Bí ẩn về loài tre khổng lồ, có thể cao hơn tòa nhà 10 tầng

Bí ẩn về loài tre khổng lồ, có thể cao hơn tòa nhà 10 tầng

Đây không chỉ là loài tre khổng lồ cao nhất thế giới mà nó còn là một trong những loài phát triển nhanh nhất và linh hoạt nhất trên hành tinh của chúng ta.

Đăng ngày: 07/01/2026
Loài hoa ký sinh tái xuất sau 13 năm bị tuyên bố tuyệt chủng

Loài hoa ký sinh tái xuất sau 13 năm bị tuyên bố tuyệt chủng

Một loài thực vật bí ẩn có hoa như đèn lồng, bị tuyên bố tuyệt chủng vào năm 2010, đã được tái phát hiện tại tỉnh Hyōgo, Nhật Bản.

Đăng ngày: 06/01/2026
Độc lạ loài cây nghìn năm tuổi ở Việt Nam: Chỉ còn 60 gốc, giá thành phẩm 680 triệu đồng/kg!

Độc lạ loài cây nghìn năm tuổi ở Việt Nam: Chỉ còn 60 gốc, giá thành phẩm 680 triệu đồng/kg!

Loài cây này ẩn mình ở độ cao trên dưới 2.500m so với mặt nước biển, lặng lẽ hấp thụ tinh túy đất trời và sản sinh ra thành phẩm đắt đỏ bậc nhất Việt Nam.

Đăng ngày: 05/01/2026
Sự thực kỳ thú về cây mộc tặc hình dáng lạ của Việt Nam

Sự thực kỳ thú về cây mộc tặc hình dáng lạ của Việt Nam

Cây mộc tặc còn được biết đến với tên gọi khác là cỏ tháp bút. Loài cây này thường mọc hoang ở các tỉnh miền núi và trung du Việt Nam, tuy nhiên, cây cũng được trồng ở một số nơi để làm dược liệu.

Đăng ngày: 05/01/2026
Kinh hãi tò vò ngọc lục bảo, ác mộng với những con gián

Kinh hãi tò vò ngọc lục bảo, ác mộng với những con gián

Vào thời điểm con gián làm sạch cơ thể mình xong, nọc độc của tò vò ngọc lục bảo đã hoàn toàn chiếm lấy ý chí của nó.

Đăng ngày: 05/01/2026
15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

Chôm chôm, măng cụt, sầu riêng... là những loại trái cây được liệt vào danh sách quý hiếm và ngon nhất thế giới.

Đăng ngày: 05/01/2026
Khoa Học News