Tại sao cá heo thích cưỡi sóng trước mũi tàu?
Cá heo nhiều lần được bắt gặp đang bơi trước mũi tàu thuyền và cũng có nhiều lý giải khác nhau cho hành vi này.
Cá heo thường xuyên được bắt gặp đang chơi đùa hoặc cưỡi những con sóng trước mũi tàu (bow riding). Theo cuốn sách Encyclopaedia of Marine Mammals của tác giả Bernd Würsig, cá heo đã bơi trước mũi tàu kể từ khi xuất hiện những con tàu chạy nhanh trên đại dương, ngay cả người Hy Lạp cũng viết về hành vi này ở vùng biển Địa Trung Hải. Thời hiện đại, bow riding dùng để chỉ việc cá heo tận dụng sóng áp lực hình thành ở phía trước tàu thuyền.
Cá heo bơi trước mũi tàu. (Video: Columbia Ship Management Group).
Cá heo mũi chai (Tursiops truncatus) đặc biệt nổi tiếng với hành vi cưỡi sóng trước mũi tàu và có lẽ cũng là loài cá heo được bắt gặp thường xuyên nhất trong các hoạt động du lịch ngắm cá heo hay những chuyến quan sát bằng tàu thuyền. Một nghiên cứu trên tạp chí Aquatic Mammals năm 2009 của chuyên gia Elizabeth Hawkins tại công ty Dolphin Research Australia cùng cộng sự tìm hiểu về loài vật này và những lần chúng chạm trán với tàu thuyền.
Nhóm nghiên cứu phát hiện, giai đoạn 2003 - 2006, các tàu thuyền trong nghiên cứu chạm trán với 201 nhóm cá heo, trong đó 44 nhóm tương tác với tàu thuyền. Họ nhận định, việc cưỡi sóng trước mũi tàu có thể giúp cá heo giảm mức tiêu tốn năng lượng khi bơi, ngoài ra có thể một phần mục đích là vui chơi. Các yếu tố như loại tàu, hoạt động của tàu và trạng thái động cơ đều có khả năng ảnh hưởng đến mức độ hoạt động và sự tương tác của cá heo với tàu.
Trong một nghiên cứu khác được trình bày tại Hội nghị Thường niên lần thứ 28 của Hiệp hội Thú biển châu Âu năm 2014, các nhà khoa học nhận thấy vùng biển cũng ảnh hưởng đến hoạt động cưỡi sóng trước mũi tàu. Ví dụ, tại eo biển Istanbul, cá heo thường xuyên thực hiện hành vi này ở lối vào phía nam hơn. Nhóm nghiên cứu cho rằng nguyên nhân là ở khu vực này, cá heo bắt cá thuận lợi hơn. Họ liên kết hành vi cưỡi sóng trước mũi tàu với các chiến lược và hoạt động kiếm ăn. Tuy nhiên, vui chơi cũng có thể là một lý do.
Cá heo cưỡi sóng trước mũi tàu.
Cá heo không chỉ cưỡi sóng trước mũi tàu mà còn được bắt gặp cưỡi sóng phía trước những con cá nhám phơi nắng (Cetorhinus maximus). Năm 2012 - 2019, các chuyên gia bắt gặp cá heo tương tác với cá nhám phơi nắng trong 6 đợt quan sát ngoài khơi bờ biển tây nam Ireland và ghi lại 94 lần cưỡi sóng. Dù đây có thể là một chiến lược kiếm ăn đôi bên cùng có lợi, nhưng nhóm nghiên cứu cho rằng khả năng cao hơn là cá heo chỉ đang chơi đùa. Nghiên cứu xuất bản trên tạp chí Aquatic Mammals năm 2020, do chuyên gia Seán A. O'Callaghan từ Đại học Công nghệ Atlantic và Nick Massett từ Tổ chức Cá voi và Cá heo Ireland thực hiện.
Tổng kết từ các nghiên cứu, cá heo có thể cưỡi sóng trước mũi tàu vì nhiều lý do như hưởng lợi về năng lượng khi bơi, tiếp cận nơi kiếm ăn ưa thích, tận dụng cơ hội săn mồi tốt hơn. Ngoài ra, có khả năng chúng muốn vui chơi. Cá heo là những sinh vật thông minh, có tính xã hội và rất tò mò. Vì vậy, chúng cũng cưỡi sóng trước mũi tàu để giải trí.
Vì sao phi hành gia không thể dùng bút chì ngoài vũ trụ?
Những mảnh vụn từ bút chì trôi nổi trong không gian, ruột bút chì có thể gãy và gây nguy hiểm cho các phi hành gia và các thiết bị trên môi trường không trọng lực.
Vì sao ngày càng có nhiều loài động vật tiến hóa để thành cua?
Cơ thể giống cua thuận lợi về mặt tiến hóa đến mức chúng đã tiến hóa ít nhất năm lần khác nhau.
Vì sao người Nhật thường xây nhà bằng gỗ, nhưng vẫn chống cháy hiệu quả?
Người Nhật có thể sử dụng gỗ để xây nên các tòa nhà 4 - 5 tầng mà không lo bị cháy vì lý do này.
Vì sao phi hành gia Trung Quốc không được phép đặt chân lên Trạm Vũ trụ ISS?
Trung Quốc là một trong ít quốc gia có ngành khoa học vũ trụ phát triển và có khả năng đưa người lên không gian. Tuy nhiên, các phi hành gia người Trung Quốc lại không được phép đặt chân lên ISS.
Vì sao hòn đảo tuyệt đẹp này được chính quyền cấp sẵn nhà và 20.000 USD vẫn khó hút người tới ở?
Thắng cảnh đẹp bậc nhất Hy Lạp nhưng rất ít người ở, chính phủ còn phải trả tiền để có thêm người chịu đến đây.
Mặt trời làm Trái đất nóng lên nhưng tại sao trong không gian lại lạnh?
Không gian trong Hệ Mặt Trời của chúng ta vô cùng lạnh dù nó ở gần quả cầu lửa có nhiệt độ lên tới hàng triệu độ C.
