Khoa Học News

Tại sao đông chí không phải ngày lạnh nhất năm?

Ngày đông chí không trùng với thời gian lạnh nhất năm do trục nghiêng của Trái đất và cách hành tinh hấp giữ nhiệt.

Thời gian trời tối nhất năm là đông chí, ngày có ít ánh sáng Mặt trời nhất và đêm dài nhất nhưng thời gian lạnh nhất năm thường rơi vào khoảng một tháng sau đông chí. Nguyên nhân nằm ở trục nghiêng của Trái đất và cách hành tinh giữ nhiệt, theo Live Science.


Mô phỏng trục nghiêng của Trái đất. (Ảnh: Video: Britannica).

Trục của Trái đất, đường tưởng tượng nối liền cực Bắc và cực Nam, nghiêng theo góc 23,4 độ. Điều này có nghĩa một ngày mỗi năm trên Trái đất, cực Bắc quay ra xa nhất tính từ Mặt trời. Vào ngày khác, cực Nam quay ra xa Mặt trời nhất. Những ngày đó lần lượt là đông chí ở phương bắc và phương nam, theo Christopher Baird, phó giáo sư vật lý ở Đại học West Texas A&M. Bề mặt Trái đất càng nghiêng ra xa Mặt trời, thời gian ban ngày càng ít. Đông chí ở phương bắc, ngày ngắn nhất ở Bắc bán cầu, diễn ra vào ngày 21, 22 hoặc 22/12 mỗi năm, trong khi ngày đông chí ở phương nam thường rơi vào ngày 20, 21, 22/6.

Trái đất nhận phần lớn hơi ấm từ Mặt trời, do đó chúng ta dễ nhầm tưởng đông chí là ngày lạnh nhất năm ở từng bán cầu, theo Baird. Tuy nhiên, nhiệt độ lạnh nhất ở mỗi bán cầu thường lệch một tháng so với điểm chí, theo Nick Bassill, giám đốc Trung tâm truyền thông nguy cơ thời tiết ở Đại học New York, Albany. Tại Bắc bán cầu, thời gian đó là giữa tháng 1.

Ngược lại, hạ chí, ngày dài nhất năm, diễn ra vào ngày 20, 21 hoặc 22/6 ở Bắc bán cầu và 21, 22 hoặc 23/12 ở Nam bán cầu, thường không phải ngày nóng nhất năm, theo Jason Steffen, trợ lý giáo sư vật lý và thiên văn học ở Đại học Nevada, Las Vegas. Ví dụ, Mojave nóng nhất vào cuối tháng 7, rất lâu sau hạ chí, còn vùng vịnh Florida nóng nhất vào tháng 8.

Khoảng cách giữa điểm chí và thời gian nhiệt độ lạnh hoặc nóng nhất năm là do vật thể như hồ nước, đại dương, mặt đất, bê tông... không lập tức phản ứng với nhiệt độ lạnh hoặc nóng hơn, Bassill giải thích. Vào mùa đông, điều này có nghĩa chúng giữ nhiệt từ mùa thu và mùa hè lâu hơn không khí. Vị trí càng nằm gần đại dương hơn, những biến động nhiệt độ theo mùa này càng bị chặn lại, do cần năng lượng nhiều gấp 4 lần để nâng nhiệt độ nước lên một độ C so với đá. Ngoài ra, do đại dương tuần hoàn nhiệt, ngay cả khi đêm dài, dòng nhiệt ở đại dương có thể giữ cho các nơi đó ấm áp. Chẳng hạn, nhiều nơi ở vùng ven biển Thái Bình Dương của Mỹ có nhiệt độ lạnh nhất vào mùa đông ấm hơn so với nơi khác ở cùng vĩ độ do hiệu ứng này.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Tại sao chó thường nhìn chằm chằm vào chúng ta trong khi đi vệ sinh?

Tại sao chó thường nhìn chằm chằm vào chúng ta trong khi đi vệ sinh?

Loài chó khi đang đi vệ sinh, nó thường chăm chú nhìn vào chúng ta và các nhà khoa học đã tìm ra câu trả lời về hành động này.

Đăng ngày: 11/11/2026
Tại sao nhân loại luôn cố gắng để có thể hạ cánh ở cực nam của Mặt trăng?

Tại sao nhân loại luôn cố gắng để có thể hạ cánh ở cực nam của Mặt trăng?

Theo giới khoa học hiện đại, cực nam của Mặt trăng có các nguồn tài nguyên có thể hỗ trợ việc xây dựng các căn cứ trên Mặt Trăng và các sứ mệnh sao Hỏa trong tương lai.

Đăng ngày: 11/11/2026
Vì sao tổ của hầu hết loài chim đều hướng lên trời?

Vì sao tổ của hầu hết loài chim đều hướng lên trời?

Trong môi trường của tự nhiên, chim là một nhóm sinh vật luôn phải đương đầu với sự thay đổi khắc nghiệt của thời tiết và kẻ thù, nhưng chúng luôn biết cách để sinh tồn.

Đăng ngày: 10/11/2026
Tại sao con người không tiến hóa để có thể sở hữu nọc độc như loài rắn?

Tại sao con người không tiến hóa để có thể sở hữu nọc độc như loài rắn?

Nọc độc là một loại vũ khí tấn công và phòng thủ rất hiệu quả ở nhiều loài động vật, và do đó, nhiều người đã tự hỏi rằng tại sao con người không đi theo hướng tiên hóa có thể sinh ra nọc độc để có thể bảo vệ bản thân tốt hơn.

Đăng ngày: 10/11/2026
Tại sao bánh xe lửa bằng kim loại mà bánh xe ô tô lại là cao su?

Tại sao bánh xe lửa bằng kim loại mà bánh xe ô tô lại là cao su?

Bạn có bao giờ thắc mắc điều thú vị như vậy chưa? Hóa ra câu trả lời liên quan khá nhiều đến các lý thuyết vật lý.

Đăng ngày: 08/11/2026
Người xưa ăn cơm xong đặt bạc rồi bỏ đi, tại sao chủ tiệm không ngăn lại?

Người xưa ăn cơm xong đặt bạc rồi bỏ đi, tại sao chủ tiệm không ngăn lại?

Bạn đã bao giờ thắc mắc tại sao trong các bộ phim cổ trang, sau khi ăn cơm, khách chỉ đặt một thỏi bạc lên bàn rồi bỏ đi mà không cần chờ tiền thừa? hoặc không đủ tiền thì sao?

Đăng ngày: 06/11/2026
Trong 5 lời tiên tri của người Maya, 4 đã ứng nghiệm, tại sao chỉ có ngày tận thế là vô hiệu?

Trong 5 lời tiên tri của người Maya, 4 đã ứng nghiệm, tại sao chỉ có ngày tận thế là vô hiệu?

Trong thời cổ đại luôn có rất nhiều nhà tiên tri, và một số lời tiên tri đã thực sự chính xác một cách đáng kinh ngạc.

Đăng ngày: 06/11/2026
Khoa Học News