Tại sao hầu hết tên lửa phóng gần xích đạo?
Phần lớn tên lửa đều phóng từ cảng vũ trụ nằm gần xích đạo để tận dụng lực từ Trái đất giúp tăng đáng kể tốc độ và giảm lượng lớn nhiên liệu.
Nếu theo dõi một vụ phóng tên lửa gần đây, bất kể từ NASA, SpaceX hay Cơ quan Vũ trụ Trung Quốc, bạn sẽ nhận thấy một số điểm tương đồng về địa điểm cũng như hình dáng tên lửa. Lý do phía sau những điểm tương đồng đó liên quan tới bảo vệ an toàn cho người dân và phóng tên lửa vào không gian với ít sức lực nhất, theo IFL Science.
Tên lửa Ariane 5 phóng từ vùng Guiana thuộc Pháp chỉ cách xích đạo 500km. (Ảnh: ESA).
Đầu tiên, địa điểm phóng phải gần biển. Vài phút đầu tiên sau khi phóng rất quan trọng. Nếu tên lửa phóng thất bại, sẽ tốt hơn nếu nó rơi xuống đại dương vắng vẻ thay vì khu dân cư đông đúc. Một số cảng vũ trụ không gần biển như Baikonur ở Kazakhstan nhưng tên lửa bay theo lộ trình không ngang qua nơi người dân sinh sống.
Một yêu cầu về địa điểm khó chú ý hơn là vĩ độ của cảng vũ trụ. Trung tâm vũ trụ Kennedy của NASA tại Florida nằm ở 28 độ vĩ bắc. Cơ sở Starbase của SpaceX nằm ở 25 độ vĩ bắc. Bãi phóng vũ trụ Văn Xương nằm ở 19 độ vĩ bắc. Trung tâm ở Guiana của Cơ quan vũ trụ châu Âu (ESA) nằm ở 5 độ vĩ bắc. Lý do cho đặc điểm chung này là tên lửa dễ bay vào không gian hơn nếu có trợ lực từ Trái đất.
Ở xích đạo, Trái đất quay 1.650km/h so với tâm hành tinh. Càng gần xích đạo, nhiên liệu cần dùng để bay vào không gian càng ít do có thể tận dụng tốc độ quay này. Bay vào không gian đòi hỏi tốc độ lớn. Do Trái đất quay quanh trục, bạn có thể tăng tốc đáng kể nếu phóng ở nơi Trái đất rộng nhất là xích đạo, theo ESA. ESA sẽ phóng tên lửa mới Ariane 6 lần đầu tiên từ Trung tâm vũ trụ Guiana tuần tới. Phóng gần xích đạo có nghĩa tên lửa sẽ bắt đầu bay ở 5% tốc độ cần thiết để lên tới quỹ đạo. Con số này có vẻ không nhiều nhưng nó có thể giảm đáng kể nhiên liệu, giúp tăng đáng kể khối lượng hàng.
Tàu vũ trụ Soyuz của Nga từng phóng từ Trung tâm vũ trụ Guiana trước khi chiến sự Nga - Ukraine nổ ra. Hiện nay, tàu Soyuz tiếp tục phóng từ Baikonur ở 45 độ vĩ bắc. Tàu Soyuz phóng từ xích đạo mang nhiều hàng hóa hơn 60% so với tàu phóng từ Kazakhstan.
Tuy nhiên, quy tắc trên cũng có ngoại lệ và không chỉ do địa chính trị. Có những cảng vũ trụ nằm xa hơn về phương bắc do không cần tăng cường tốc độ. Việc phóng gần xích đạo rất hữu ích đối với nhiều quỹ đạo nhưng không phải tất cả. Quỹ đạo cực như quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời hoặc quỹ đạo Molniya để nghiên cứu những vĩ tuyến cao hơn, là ví dụ về quỹ đạo ngoại lệ như vậy.
Tại sao người Nhật không còn "mặn mà" với cơm mà dần chuyển sang bánh mì?
Cơm là thức ăn truyền thống của người Nhật, nhưng trong bối cảnh xã hội hiện đại, họ có xu hướng chuyển sang những thực phẩm tiện lợi hơn như bánh mì.
Tại sao gỗ cũng có thể trở thành hóa thạch?
Gỗ là một vật liệu khá cứng, nhưng nếu điều kiện thích hợp và đủ thời gian trôi qua, nó có thể biến thành "hóa thạch" - một thứ thậm chí còn cứng hơn đá.
Vì sao phân hà mã lại khiến cho hàng nghìn con cá chết ngạt mỗi năm?
Trên lục địa châu Phi rộng lớn có một sinh vật tưởng chừng hiền lành nhưng lại sở hữu những vũ khí chết người.
Vì sao chúng ta cứ phải chọn sao Hỏa làm nơi ở mới?
Mong muốn đưa con người ra ngoài không gian và định cư ở các hành tinh khác có lẽ đã không còn xa lạ, nhưng tại sao giữa không gian bao la rộng lớn, chúng ta lại chọn sao Hỏa?
Tại sao người ta đốt quần áo sau khi chết?
Tục ngữ có câu, người chết như đèn tắt, có nghĩa là sau khi người chết, dầu cạn đèn cũng cạn, ngoại trừ ký ức của những người thân xung quanh mình thì không còn gì cả.
Vì sao các bác sĩ phải loại bỏ ruột thừa trước khi đến Nam Cực?
Đối với các nhà khoa học hay khách du lịch, họ có thể đến Nam Cực một cách bình thường. Tuy nhiên, với những bác sĩ họ sẽ phải trải qua một cuộc tiểu phẫu loại bỏ ruột thừa trước khi đến nơi đây.
