Trái đất cổ đại "biến hình", nền văn minh huyền bí có cơ hội ra đời

Cuộc nổi loạn từ thẳm sâu trong lòng Trái đất 30 triệu năm trước đóng vai trò quyết định trong việc văn minh Ai Cập cổ đại được khai sinh hàng chục triệu năm sau đó.

Nhóm nghiên cứu từ Đại học Roma Tre (Ý) và Đại học Texas ở Austin (Mỹ) đã giải mã được các bí ẩn xung quanh dòng sông đã chảy một cách "dường như không thể" trên đất châu Phi – chính là sông Nile, con sông dài nhất thế giới.

Trước đó, các phân tích địa hình khu vực cho thấy lẽ ra nó phải chảy về phía Đông, xuôi vào Biển Đỏ. Một số nhà địa chất khác tin rằng ban đầu nó phải chảy về phía Tây và hòa vào Đại Tây Dương trước khi một sự kiện bí ẩn nào đó đổi hướng dòng sông.


Sông Nile chảy qua lãnh thổ Uganda - (ảnh: ROD WADDINGTON).

Thế nhưng nghiên cứu mới cho thấy nó đã chảy về phương Bắc từ khi ra đời. Một hoạt động kiến tạo mảng bất thường của Trái đất đã tạo ra dòng chảy đặc biệt đó và thay đổi lịch sử châu Phi mãi mãi. Cú "rùng mình" đó xảy ra từ 30 triệu năm về trước, đóng vai trò quyết định trong việc hình thành các nền văn minh bên bờ sông Nile hàng chục triệu năm sau, mà nổi tiếng nhất là văn minh Ai Cập cổ đại.

Nghiên cứu bắt đầu từ phát hiện "vàng" về những tảng đá cổ xưa ở cao nguyên Ethiopia, có nguồn gốc núi lửa. Một điều bất ngờ là những tảng đá này cùng loại với những khối trầm tích được mang xuống sông từ thuở xa xưa và chôn vùi dưới đồng bằng sông Nile ngày nay, vốn rất xa đất Ethiopia. Từ những dữ liệu địa chất, họ đã tái hiện lại lịch sử địa chất 40 triệu năm của Trái đất bằng một mô hình.


Các nhà địa chất nghiên cứu các mẩu đá cổ đại dọc dòng Nile.

Từ mô hình này, họ xác định được sự xuất hiện của cái gọi là chùm manti, tức một khối đá nóng bỏng, khổng lồ từ sâu bên trong Trái đất có khả năng tạo ra thứ gọi là "băng chuyền magma" sâu bên dưới vỏ Trái đất. "Băng chuyền magma" này đã bất ngờ đẩy vùng đất gọi là Cao nguyên Ethiopia ngày nay lên cao so với khu vực xung quanh.


Băng chuyền magma" này đã bất ngờ đẩy vùng đất gọi là Cao nguyên Ethiopia ngày nay lên cao.

Cùng lúc đó, lớp vỏ Trái đất ở tận Ai Cập xa xôi đã nhẹ nhàng chìm xuống, tạo ra một độ dốc nhẹ về phương Bắc. Một điểm may mắn thứ 2 là sau cú nổi loạn tạo nên Cao nguyên Ethiopia, Trái đất quyết định giữ vùng đất đó nguyên trạng thái suốt hàng chục triệu năm. Từ cao nguyên này, dòng Nile được khai sinh với đoạn đầu gọi là "Blue Nile". Sau một cú uốn mình về phương Bắc, nó hợp với dòng White Nile và xuôi về phía Ai Cập.

Theo giáo sư địa chất học Claudio Faccenna (Đại học Roma Tre), riêng tuổi đời của sông Nile được hé lộ qua nghiên cứu này - 30 triệu năm – cũng đã là điều gây ngạc nhiên, bởi các dòng sông trên Trái đất vốn đổi thay nhanh hơn thế nhiều. Các tác giả hóm hỉnh rằng phát hiện mới này khiến sông Nile trở nên đáng tôn kính gấp 6 lần so với suy nghĩ trước đây.

Nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Nature Geoscience.

TIN CŨ HƠN
Những cấm kị nên biết khi tặng tiền lì xì

Những cấm kị nên biết khi tặng tiền lì xì

Lì xì là một tục lệ đẹp trong dịp Tết Nguyên đán ở nhiều nước châu Á. Tuy nhiên, không ít người chú ý đến những việc nên và không nên khi tặng bao lì xì.

Đăng ngày: 13/01/2026
Khám phá 32 lá quốc kỳ độc đáo nhất trên thế giới

Khám phá 32 lá quốc kỳ độc đáo nhất trên thế giới

Có 197 quốc gia được công nhận trên thế giới và mỗi quốc gia đều có quốc kỳ riêng. Cũng giống như quần áo nói rất nhiều về tính cách một người, lá cờ quốc gia cũng thể hiện nhiều điều về đất nước đó.

Đăng ngày: 13/01/2026
1 tấc, 1 li, 1 phân, 1 thước bằng bao nhiêu mét, cm?

1 tấc, 1 li, 1 phân, 1 thước bằng bao nhiêu mét, cm?

Tấc, ly, phân, thước là những đơn vị đo chiều dài những đồ vật có kích thước nhỏ khá quen thuộc với người dân Việt Nam chúng ta thời kỳ Cổ Đại.

Đăng ngày: 13/01/2026
5 mẹo dân gian khiến rắn sẽ không dám bén mảng tới gần nhà bạn

5 mẹo dân gian khiến rắn sẽ không dám bén mảng tới gần nhà bạn

Mới đây nhất, người dân tại Tiền Giang vô cùng hoảng sợ khi chứng kiến cảnh tượng con rắn dài khoảng hơn 1 mét vùng vẫy trong phòng tắm tại nhà của một người dân.

Đăng ngày: 13/01/2026
Bí kíp giải Rubik cực chuẩn chỉ trong

Bí kíp giải Rubik cực chuẩn chỉ trong "nháy mắt"

Bí kíp dưới đây sẽ giúp bạn xếp thành công Rubik (3x3) chỉ trong thời gian ngắn…

Đăng ngày: 13/01/2026
Tìm hiểu về bình minh và hoàng hôn

Tìm hiểu về bình minh và hoàng hôn

Bình minh và hoàng hôn là hai khoảnh khắc ngẳn ngủi nhưng cũng thật đẹp trong 1 ngày. Thực tế, không phải ai cũng hiểu rõ khái niệm này và sự khác biệt giữa chúng là gì?

Đăng ngày: 12/01/2026
Giấy bạc là gì?

Giấy bạc là gì?

Ở nhiệt độ cao, lượng nhôm trong giấy bạc bọc thực phẩm sẽ hòa tan vào thức ăn, sau đó xâm nhập bên trong cơ thể, gây ảnh hưởng đến sức khỏe.

Đăng ngày: 11/01/2026
Khoa Học News