Trái đất cổ đại "biến hình", nền văn minh huyền bí có cơ hội ra đời

Cuộc nổi loạn từ thẳm sâu trong lòng Trái đất 30 triệu năm trước đóng vai trò quyết định trong việc văn minh Ai Cập cổ đại được khai sinh hàng chục triệu năm sau đó.

Nhóm nghiên cứu từ Đại học Roma Tre (Ý) và Đại học Texas ở Austin (Mỹ) đã giải mã được các bí ẩn xung quanh dòng sông đã chảy một cách "dường như không thể" trên đất châu Phi – chính là sông Nile, con sông dài nhất thế giới.

Trước đó, các phân tích địa hình khu vực cho thấy lẽ ra nó phải chảy về phía Đông, xuôi vào Biển Đỏ. Một số nhà địa chất khác tin rằng ban đầu nó phải chảy về phía Tây và hòa vào Đại Tây Dương trước khi một sự kiện bí ẩn nào đó đổi hướng dòng sông.


Sông Nile chảy qua lãnh thổ Uganda - (ảnh: ROD WADDINGTON).

Thế nhưng nghiên cứu mới cho thấy nó đã chảy về phương Bắc từ khi ra đời. Một hoạt động kiến tạo mảng bất thường của Trái đất đã tạo ra dòng chảy đặc biệt đó và thay đổi lịch sử châu Phi mãi mãi. Cú "rùng mình" đó xảy ra từ 30 triệu năm về trước, đóng vai trò quyết định trong việc hình thành các nền văn minh bên bờ sông Nile hàng chục triệu năm sau, mà nổi tiếng nhất là văn minh Ai Cập cổ đại.

Nghiên cứu bắt đầu từ phát hiện "vàng" về những tảng đá cổ xưa ở cao nguyên Ethiopia, có nguồn gốc núi lửa. Một điều bất ngờ là những tảng đá này cùng loại với những khối trầm tích được mang xuống sông từ thuở xa xưa và chôn vùi dưới đồng bằng sông Nile ngày nay, vốn rất xa đất Ethiopia. Từ những dữ liệu địa chất, họ đã tái hiện lại lịch sử địa chất 40 triệu năm của Trái đất bằng một mô hình.


Các nhà địa chất nghiên cứu các mẩu đá cổ đại dọc dòng Nile.

Từ mô hình này, họ xác định được sự xuất hiện của cái gọi là chùm manti, tức một khối đá nóng bỏng, khổng lồ từ sâu bên trong Trái đất có khả năng tạo ra thứ gọi là "băng chuyền magma" sâu bên dưới vỏ Trái đất. "Băng chuyền magma" này đã bất ngờ đẩy vùng đất gọi là Cao nguyên Ethiopia ngày nay lên cao so với khu vực xung quanh.


Băng chuyền magma" này đã bất ngờ đẩy vùng đất gọi là Cao nguyên Ethiopia ngày nay lên cao.

Cùng lúc đó, lớp vỏ Trái đất ở tận Ai Cập xa xôi đã nhẹ nhàng chìm xuống, tạo ra một độ dốc nhẹ về phương Bắc. Một điểm may mắn thứ 2 là sau cú nổi loạn tạo nên Cao nguyên Ethiopia, Trái đất quyết định giữ vùng đất đó nguyên trạng thái suốt hàng chục triệu năm. Từ cao nguyên này, dòng Nile được khai sinh với đoạn đầu gọi là "Blue Nile". Sau một cú uốn mình về phương Bắc, nó hợp với dòng White Nile và xuôi về phía Ai Cập.

Theo giáo sư địa chất học Claudio Faccenna (Đại học Roma Tre), riêng tuổi đời của sông Nile được hé lộ qua nghiên cứu này - 30 triệu năm – cũng đã là điều gây ngạc nhiên, bởi các dòng sông trên Trái đất vốn đổi thay nhanh hơn thế nhiều. Các tác giả hóm hỉnh rằng phát hiện mới này khiến sông Nile trở nên đáng tôn kính gấp 6 lần so với suy nghĩ trước đây.

Nghiên cứu vừa công bố trên tạp chí khoa học Nature Geoscience.

TIN CŨ HƠN
Cách phân biệt rắn độc và rắn không độc

Cách phân biệt rắn độc và rắn không độc

Cách phân biệt rắn độc và rắn không độc sau đây được dựa theo kinh nghiệm của nhiều người và từ việc tổng hợp các đặc điểm của rắn độc.

Đăng ngày: 04/04/2026
Những món quà ý nghĩa trong ngày Valentine

Những món quà ý nghĩa trong ngày Valentine

Ngày lễ tình nhân Valentine 14/2 là dịp mà các cặp tình nhân, các đôi vợ chồng dành tặng cho nhau những món quà, những lời chúc yêu thương và đầy ý nghĩa.

Đăng ngày: 04/04/2026
Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Cá tháng Tư

Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Cá tháng Tư

Ngày Cá tháng Tư còn được gọi là ngày nói dối, ngày nói khoác là ngày đầu tiên của tháng 4. Vào ngày này mọi người trên thế giới có thể nói khoác với nhau mà không sợ ai đó giận.

Đăng ngày: 03/04/2026
Các quốc gia ăn gì vào dịp Lễ Phục sinh?

Các quốc gia ăn gì vào dịp Lễ Phục sinh?

Lễ Phục Sinh được xem là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người theo Kitô giáo để tưởng niệm sự kiện phục sinh của Chúa Giêsu từ cõi chết.

Đăng ngày: 02/04/2026
Than đá được hình thành như thế nào?

Than đá được hình thành như thế nào?

Than đá là một loại đá trầm tích có màu nâu-đen hoặc đen có thể đốt cháy và thường xuất hiện trong các tầng đá gồm nhiều lớp hoặc lớp khoáng chất hay còn gọi là mạch mỏ.

Đăng ngày: 02/04/2026
Những hình phạt tử hình tàn khốc nhất lịch sử nhân loại

Những hình phạt tử hình tàn khốc nhất lịch sử nhân loại

Một số hình phạt tử hình thời xưa khiến nhiều người rùng mình ớn lạnh khi nghe đến tên của chúng.

Đăng ngày: 02/04/2026
10 hiện tượng thiên nhiên hiếm thấy

10 hiện tượng thiên nhiên hiếm thấy

Có những hiện tượng thiên nhiên bạn chưa biết đến, vì ít khi chúng xảy ra hay vì  bạn ở một vị trí địa lý không xảy ra những bất thường.

Đăng ngày: 02/04/2026
Khoa Học News