Khoa Học News

Tranh cãi xung quanh “rác” mặt trăng

Nếu Chính phủ Mỹ quẳng máy quay trên mặt trăng, một phi hành gia vì tiếc rẻ nhặt lên và mang về trái đất, liệu người này có được quyền sở hữu và bán nó không?

Đó là câu hỏi mà Chính phủ Mỹ đang yêu cầu tòa án liên bang phải trả lời dứt khoát trong vụ kiện tụng đình đám “nước Mỹ đối đầu Edgar Mitchell”. Theo đơn kiện đã được tòa án tại Miami thụ lý mới đây, nguyên đơn là Washington muốn tòa truất quyền sở hữu của bị đơn Edgar Mitchell - phi hành gia thứ 6 của nước này đặt chân lên mặt trăng - đối với chiếc máy quay đã được sử dụng trong sứ mệnh Apollo 14 vào năm 1971, và tuyên rằng đây là thuộc quyền sở hữu riêng của nước Mỹ, theo Reuters.

Sau khi trở về trái đất, Mitchell đã giữ chiếc máy quay đó trong suốt 4 thập niên qua, trước khi muốn bán đấu giá món vật này tại New York với giá dự định vào khoảng 60.000 - 80.000 USD. Tuy nhiên, phiên đấu giá đã bị hủy bỏ vì NASA quyết định kiện lên tòa trong nỗ lực thu hồi nó.

Rác thành của quý

Cần nhắc lại xuất xứ của chiếc máy quay này. Với kích thước 15x10x5 cm, thiết bị thu nhận dữ liệu (DAC) là một trong 2 máy quay có trên khoang đáp Antares của phi thuyền Apollo 14 khi nó hạ cánh lên bề mặt mặt trăng vào ngày 5.2.1971. Có chức năng ghi nhận dữ liệu kỹ thuật, địa hình và hình ảnh bề mặt mặt trăng, DAC được đặt bên trong Antares, chĩa ra cửa sổ hướng về phía phi hành gia Mitchell di chuyển. Nó đã quay lại 5 phút cuối cùng khi khoang Antares chạm lên bề mặt cao nguyên Fra Mauro của mặt trăng.

Sau hơn 33 giờ trên mặt trăng, với 2 vụ đi bộ và một vài động tác thử nghiệm khác, Shepard và Mitchell rời khỏi bề mặt chị Hằng, lúc đó DAC vẫn còn trên khoang. Theo kế hoạch, máy quay sẽ được bỏ lại Antares để giảm trọng lượng cho khoang Kitty Hawk trên đường trở về trái đất. Tuy nhiên, Mitchell đã quyết định giữ lại DAC, cùng những món lặt vặt khác, như là vật kỷ niệm trong hành trình đáng nhớ của mình, theo như ông chia sẻ trên đài WPTV. 


Hình ảnh DAC quay ông Mitchell trên mặt trăng - Ảnh: Reuters

Những vật lưu niệm

Các nhà du hành vũ trụ trên Apollo 14 không phải là phi hành đoàn duy nhất thu thập vật lưu niệm trong hành trình đến mặt trăng, mà hầu như ai cũng vậy. Các phi hành gia trên Apollo 12 và 15 xé một phần ba lô trên bộ đồ phi hành trước khi vứt bỏ chúng xuống bề mặt mặt trăng. Còn những người khác giữ lấy cần điều khiển module, hay dây cáp hỗ trợ… NASA chẳng lưu tâm lắm về chuyện phải mang những vật này về trái đất, mà kế hoạch luôn là chôn chúng xuống hố va chạm, được tạo ra khi khoang hành trình đáp xuống mặt trăng. Khi thu thập vật lưu niệm, các phi hành gia thường hỏi lại sếp ở Trung tâm không gian Johnson. Và trong trường hợp của Mitchell, ông nói rằng họ có thỏa thuận với giới quản trị NASA là các vật nhỏ không gây quá tải thì có quyền mang về.

Lịch sử của NASA từng ghi nhận lại những vấn đề trên, nhưng theo một cách không chính thức. Trong cuộc phỏng vấn vào tháng 9.1972, Donald "Deke" Slayton, đứng đầu bộ phận phi hành gia của NASA, cho hay các nhà du hành thường ghi lại những vật dụng mà họ muốn sưu tập trước mỗi chuyến đi và đưa cho ông. Khi đã báo cáo rồi thì các phi hành gia cứ thế mang về, theo báo Tucson Daily Citizen.

Tuy nhiên, đến nay mới chỉ có ông Mitchell là người đầu tiên nghĩ đến chuyện thu lợi từ các vật này, trong khi các đồng nghiệp khác của ông thường cho những bảo tàng mượn.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Siêu trăng là gì?

Siêu trăng là gì?

Ngoài hiện tượng Siêu trăng - Mặt Trăng trông lớn hơn và sáng hơn bình thường, còn có nhiều hiện tượng đặc biệt khác khiến kích thước, độ sáng hay màu sắc Trăng thay đổi.

Đăng ngày: 25/09/2026
10 ngôi sao sáng nhất trên bầu trời

10 ngôi sao sáng nhất trên bầu trời

Vào đầu những đêm trời mùa đông, mùa xuân, khi nhìn lên bầu trời dày đặc những vì sao, ở bầu trời hướng chếch về phía Bắc có một hằng tinh sáng suốt cả ngày, đó chính là sao Thiên Lang

Đăng ngày: 23/09/2026
Tìm hiểu về hiện tượng Nhật thực và Nguyệt thực

Tìm hiểu về hiện tượng Nhật thực và Nguyệt thực

Trong bài viết dưới đây, chúng ta cùng tìm hiểu xem hiện tượng Nhật Thực, Nguyệt Thực là gì? Tại sao nó lại được những người yêu thích thiên văn học quan tâm đến vậy.

Đăng ngày: 21/09/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 04/09/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 04/09/2026
Phát hiện thêm "ngôi nhà tương lai" cho loài người

Phát hiện thêm "ngôi nhà tương lai" cho loài người

Trong hành trình khám phá vũ trụ và tìm kiếm các hành tinh có khả năng sống, các nhà khoa học đã phát hiện ra một hành tinh đáng chú ý mang tên Gliese 667C c.

Đăng ngày: 27/08/2026
Không đồ bảo vệ, con người có thể sống bao lâu trong vũ trụ?

Không đồ bảo vệ, con người có thể sống bao lâu trong vũ trụ?

Nếu không có bộ đồ phi hành gia bảo vệ, con người sẽ nhanh chóng mất đi ý thức, bị đông cứng hoặc cháy khô, trôi dạt hàng triệu năm trong vũ trụ.

Đăng ngày: 24/08/2026
Khoa Học News