Vì sao hầu như tất cả các ngôn ngữ đều tuân theo định luật Zipf?

Ngay cả những ngôn ngữ chúng ta chưa giải mã, chẳng hạn như ngôn ngữ trong Bản thảo Voynich, dường như cũng tuân theo quy tắc này.

Con người thường tự hào về sự phức tạp và khó đoán trong cách chúng ta sử dụng ngôn ngữ. Tuy nhiên, một hiện tượng kỳ lạ được gọi là định luật Zipf đã thách thức ý tưởng này và sự sắp xếp và tần suất từ trong hầu hết các ngôn ngữ trên thế giới đều tuân theo một quy luật toán học cố định, dù nguyên nhân đằng sau vẫn còn là bí ẩn.

Vì sao hầu như tất cả các ngôn ngữ đều tuân theo định luật Zipf?
 Tần suất các từ xuất hiện trong ngôn ngữ tuân theo một định luật lũy thừa.

Hơn 80 năm trước, nhà ngôn ngữ học George Kingsley Zipf đã phát hiện rằng tần suất các từ xuất hiện trong ngôn ngữ tuân theo một định luật lũy thừa. Cụ thể, từ phổ biến nhất trong một ngôn ngữ - như "the" trong tiếng Anh - được sử dụng gấp đôi từ phổ biến thứ hai, gấp ba lần từ phổ biến thứ ba, và tiếp tục giảm dần với tỷ lệ này.

Hiện tượng này không chỉ xảy ra ở tiếng Anh mà còn ở mọi ngôn ngữ được nghiên cứu, từ tiếng Hindi, tiếng Quan Thoại, đến tiếng Tây Ban Nha. Đáng ngạc nhiên hơn, ngay cả các ngôn ngữ chưa giải mã như trong Bản thảo Voynich hay các văn bản cổ cũng tuân theo định luật Zipf. Các tác phẩm văn học như On the Origin of Species của Charles Darwin hay thậm chí Hamlet của Shakespeare cũng không ngoại lệ.

Vì sao ngôn ngữ lại tuân theo định luật này?

Vì sao hầu như tất cả các ngôn ngữ đều tuân theo định luật Zipf?
Ngôn ngữ không hoàn toàn ngẫu nhiên mà tuân theo những quy luật tiềm ẩn.

Sự tồn tại của định luật Zipf đặt ra nhiều câu hỏi lớn. Một giả thuyết được George Zipf đề xuất là sự cân bằng giữa nỗ lực và hiệu quả. Người nói hoặc viết thường sử dụng các từ phổ biến để giảm thiểu nỗ lực, trong khi người nghe hoặc đọc tìm kiếm sự rõ ràng trong những từ ít phổ biến hơn. Kết quả là, ngôn ngữ hình thành theo cách tối ưu hóa thông tin truyền đạt.

Một ý tưởng khác cho rằng các từ phổ biến hơn có xu hướng "hiệu ứng quả cầu tuyết", tức là càng được sử dụng nhiều, chúng càng trở nên phổ biến hơn. Tuy nhiên, không có lời giải thích nào thực sự được chấp nhận hoàn toàn.

Khám phá ngôn ngữ qua lăng kính định luật Zipf

Dù các nhà ngôn ngữ học và toán học vẫn chưa tìm ra nguyên nhân sâu xa, định luật Zipf mở ra cách nhìn mới về sự vận hành của ngôn ngữ. Điều này cũng làm nổi bật tính logic kỳ lạ của giao tiếp, cho thấy ngôn ngữ không hoàn toàn ngẫu nhiên mà tuân theo những quy luật tiềm ẩn.

Bạn thậm chí có thể kiểm tra tính hợp lệ của định luật này bằng cách áp dụng nó lên các văn bản cá nhân. Dán một cuốn tiểu thuyết hoặc bài viết dài vào một phần mềm phân tích ngôn ngữ, bạn sẽ thấy cách từ ngữ tuân theo quy luật này đáng kinh ngạc như thế nào.

Dù chúng ta chưa hiểu rõ lý do, định luật Zipf vẫn là minh chứng thú vị cho sự gắn bó giữa toán học và ngôn ngữ, đặt ra những câu hỏi lớn về cách ngôn ngữ hình thành và phát triển trong văn hóa nhân loại.

Từ khóa liên quan:
Loading...
TIN CŨ HƠN
Vì sao thế giới có rất nhiều ngôn ngữ, nhưng cả 8 tỷ người khi bị đau đều kêu lên giống nhau: Ao, Ái, Ouch!

Vì sao thế giới có rất nhiều ngôn ngữ, nhưng cả 8 tỷ người khi bị đau đều kêu lên giống nhau: Ao, Ái, Ouch!

Đối với người nói tiếng Anh, nó sẽ là "Ouch!". Đối với người Việt, nó sẽ là "Ao". Đối với người Trung, nó sẽ là "哎哟", một từ có phiên âm là [aːi jo] khá giống với "Ái dồi ôi" trong tiếng Việt.

Đăng ngày: 03/12/2024
Vì sao con đỉa có thể sống trong mũi hơn nửa tháng?

Vì sao con đỉa có thể sống trong mũi hơn nửa tháng?

Làm thế nào một con đỉa có thể xâm nhập vào cơ thể con người và tồn tại trong môi trường khoang mũi?

Đăng ngày: 03/12/2024
Vì sao chim sẻ Quelia mỏ đỏ lại được coi là

Vì sao chim sẻ Quelia mỏ đỏ lại được coi là "kẻ hủy diệt" của lục địa châu Phi?

Trên lục địa châu Phi tràn đầy sức sống, mối quan hệ phức tạp giữa thiên nhiên và con người là một bản giao hưởng của sự hùng vĩ và thách thức.

Đăng ngày: 03/12/2024
Vì sao chạm vào kim loại luôn lạnh hơn gỗ, dù cả hai cùng nhiệt độ?

Vì sao chạm vào kim loại luôn lạnh hơn gỗ, dù cả hai cùng nhiệt độ?

Dù cả hai đều ở ngoài trời và cùng nhiệt độ, bạn chắc chắn sẽ cảm thấy cột đèn kim loại lạnh hơn nhiều so với thân cây. Lý do là gì?

Đăng ngày: 01/12/2024
Tại sao 86,2% nhà khoa học thích Newton hơn Einstein?

Tại sao 86,2% nhà khoa học thích Newton hơn Einstein?

Ai là nhà vật lý xuất sắc nhất trong lịch sử, Newton hay Einstein? Hầu hết mọi người có thể sẽ nói rằng cả hai đều tuyệt vời như nhau, nhưng trong thâm tâm, nhiều người thích người này hơn người kia.

Đăng ngày: 01/12/2024
Tại sao chúng ta đều cảm thấy sợ hãi trước những vùng nước có độ sâu lớn?

Tại sao chúng ta đều cảm thấy sợ hãi trước những vùng nước có độ sâu lớn?

Nỗi sợ hãi trước những điều chưa biết là bản năng ăn sâu trong con người, một cảm giác gắn liền với sự tồn tại từ thời xa xưa.

Đăng ngày: 30/11/2024
Tại sao chúng ta lại cho rằng các lỗ đen có hình cầu?

Tại sao chúng ta lại cho rằng các lỗ đen có hình cầu?

Diện tích ảnh hưởng của lực hấp dẫn xung quanh các hành tinh, ngôi sao và lỗ đen có hình cầu vì chúng kéo đều theo mọi hướng.

Đăng ngày: 30/11/2024
Tiêu điểm
Khoa Học News