Vụ phun trào núi lửa phá hủy một phần nền văn minh Maya
Cách đây 1.590 năm, nền văn minh Maya chịu nhiều thiệt hại khi núi lửa Ilopango phun trào, tiêu diệt mọi thứ trong phạm vi 40km xung quanh ngọn núi.
Nhóm chuyên gia quốc tế với sự tham gia của Dario Pedrazzi, nhà nghiên cứu ở trung tâm Geosciences Barcelona - CSIC (GEO3BCN) công bố phát hiện mới về núi lửa Ilopango trên tạp chí PNAS hôm 28/9. Theo các nghiên cứu trước đây, có một vụ phun trào núi lửa lớn gọi là Tierra Blanca Joven (TBJ) từng xảy ra trong khu vực nhưng chưa rõ mốc thời gian. Nghiên cứu mới của Victoria Smith, phó giáo sư ở Đại học Oxford, Anh, và cộng sự đã tìm ra thời gian chính xác và bản chất của vụ phun trào này.
Dario Pedrazzi lấy mẫu vật ở một rìa đất gần Tazumal. (Ảnh: Dario Pedrazzi).
Để tiến hành nghiên cứu, nhóm của Smith phân tích lõi băng lấy từ Greenland và đo đồng vị phóng xạ carbon từ một thân cây bị cháy đen tìm thấy trong trầm tích tro TBJ. Nhờ đó, họ có thể tìm ra mốc thời gian của vụ phun trào lớn là năm 431. Nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình phân tán tro núi lửa 3D để ước tính cột tro bốc cao 45km. Tàn tro của núi lửa Ilopango phân tán xa hơn 7.000km, tới tận Greenland.
"Công trình này tiếp nối nghiên cứu công bố năm 2019. Nhờ phân tích tổng quát trầm tích tro ở El Salvador, những thông số chính của vụ phun trào dữ dội (đạt đỉnh với hàng loạt luồng mạt vụn) được liên hệ với sự sụp đổ của miệng núi lửa", Dario Pedrazzi, nhà nghiên cứu ở GEO3BCN, cho biết. "Một phần lớn nghiên cứu dựa trên tất cả dữ liệu chúng tôi thu được trong 3 đợt khảo sát thực địa ở El Salvador. Chúng tôi đã tiến hành lập bản đồ chi tiết trầm tích tro trong phạm vi 200.000km2".
Khoảng 55 km3 magma phun trào từ Ilopango. Hơn 2 triệu km2 đất đai ở Trung Mỹ bị bao phủ bởi lớp tro dày ít nhất nửa centimet. Bầu trời tối đen trong ít nhất một tuần, theo Smith. Vụ phun trào của núi lửa Ilopango lớn gấp 50 lần vụ phun trào của núi lửa Saint Helens vào năm 1980. Luồng mạt vụn từ vụ phun trào có thể tích lớn gấp 10 lần vụ phun trào của núi lửa Vesuvius từng chôn vùi thành phố La Mã Pompeii dưới lớp tro dày vào năm 79.
Vụ phun trào TBJ xảy ra vào thời kỳ đầu cổ điển trong lịch Maya, kéo dài từ năm 300 đến 600, khi nền văn minh này phát triển trên khắp Trung Mỹ. Không có cư dân nào sống gần Ilopango trong nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ sau đó, nhưng vụ phun trào không ảnh hưởng mạnh tới người Maya ở nơi khác.
Miệng núi lửa Ilopango ở cách thành phố San Salvador, thủ đô El Salvador, chưa đến 10km. Đây là một phần của cung núi lửa El Salvador, gồm tổng cộng 21 núi lửa đang hoạt động, là một trong những đoạn vận động mạnh nhất của cung núi lửa Trung Mỹ.

Màn bí ẩn về nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn
Nơi chôn cất Thành Cát Tư Hãn từ lâu đã trở thành chủ đề gây tranh cãi. Theo sử sách lưu truyền, người lập nên đế chế Mông Cổ yêu cầu được chôn trong một ngôi mộ vô danh.

Người thượng cổ biến đổi gen lúa nước từ 10.000 năm trước
Một nghiên cứu vừa được công bố chứng tỏ, người thượng cố cách đây 10.000 năm là “nhà khoa học” biến đổi gen lúa nước ngày nay.

Thủy quái Leviathan không còn là huyền thoại
Các nhà nghiên cứu vừa phát hiện những dấu tích hóa thạch của một con cá voi cổ đại với bộ răng to lớn đáng sợ.

Cá Dunkleosteus: "Kẻ hủy diệt" của kỷ Devon
Trước khi loài khủng long xuất hiện, Trái Đất cũng từng tồn tại rất nhiều loài động vật được mệnh danh là sát thủ khét tiếng, trong số đó có rất nhiều loài đến từ đại dương và cá Dunkleosteus là một trong số đó.

Chiếc cốc nano đi trước thời đại của người La Mã
Chiếc cốc 1.600 năm tuổi từ thời La Mã cổ đại có màu xanh ngọc khi ánh sáng chiếu từ phía trước và chuyển sang màu đỏ khi ánh sáng chiếu từ phía sau.

Chuyện li kỳ về 10 bảo vật vô giá của Trung Quốc
Rác trong mắt bạn lại là một kho báu quý giá trong mắt người khác.Tại Trung Quốc, đã từng có vô số cổ vật, thậm chí là bảo vật Quốc gia lưu lạc trong dân gian, bị coi là rác, là phế vật.
