Vụ phun trào núi lửa phá hủy một phần nền văn minh Maya
Cách đây 1.590 năm, nền văn minh Maya chịu nhiều thiệt hại khi núi lửa Ilopango phun trào, tiêu diệt mọi thứ trong phạm vi 40km xung quanh ngọn núi.
Nhóm chuyên gia quốc tế với sự tham gia của Dario Pedrazzi, nhà nghiên cứu ở trung tâm Geosciences Barcelona - CSIC (GEO3BCN) công bố phát hiện mới về núi lửa Ilopango trên tạp chí PNAS hôm 28/9. Theo các nghiên cứu trước đây, có một vụ phun trào núi lửa lớn gọi là Tierra Blanca Joven (TBJ) từng xảy ra trong khu vực nhưng chưa rõ mốc thời gian. Nghiên cứu mới của Victoria Smith, phó giáo sư ở Đại học Oxford, Anh, và cộng sự đã tìm ra thời gian chính xác và bản chất của vụ phun trào này.
Dario Pedrazzi lấy mẫu vật ở một rìa đất gần Tazumal. (Ảnh: Dario Pedrazzi).
Để tiến hành nghiên cứu, nhóm của Smith phân tích lõi băng lấy từ Greenland và đo đồng vị phóng xạ carbon từ một thân cây bị cháy đen tìm thấy trong trầm tích tro TBJ. Nhờ đó, họ có thể tìm ra mốc thời gian của vụ phun trào lớn là năm 431. Nhóm nghiên cứu sử dụng mô hình phân tán tro núi lửa 3D để ước tính cột tro bốc cao 45km. Tàn tro của núi lửa Ilopango phân tán xa hơn 7.000km, tới tận Greenland.
"Công trình này tiếp nối nghiên cứu công bố năm 2019. Nhờ phân tích tổng quát trầm tích tro ở El Salvador, những thông số chính của vụ phun trào dữ dội (đạt đỉnh với hàng loạt luồng mạt vụn) được liên hệ với sự sụp đổ của miệng núi lửa", Dario Pedrazzi, nhà nghiên cứu ở GEO3BCN, cho biết. "Một phần lớn nghiên cứu dựa trên tất cả dữ liệu chúng tôi thu được trong 3 đợt khảo sát thực địa ở El Salvador. Chúng tôi đã tiến hành lập bản đồ chi tiết trầm tích tro trong phạm vi 200.000km2".
Khoảng 55 km3 magma phun trào từ Ilopango. Hơn 2 triệu km2 đất đai ở Trung Mỹ bị bao phủ bởi lớp tro dày ít nhất nửa centimet. Bầu trời tối đen trong ít nhất một tuần, theo Smith. Vụ phun trào của núi lửa Ilopango lớn gấp 50 lần vụ phun trào của núi lửa Saint Helens vào năm 1980. Luồng mạt vụn từ vụ phun trào có thể tích lớn gấp 10 lần vụ phun trào của núi lửa Vesuvius từng chôn vùi thành phố La Mã Pompeii dưới lớp tro dày vào năm 79.
Vụ phun trào TBJ xảy ra vào thời kỳ đầu cổ điển trong lịch Maya, kéo dài từ năm 300 đến 600, khi nền văn minh này phát triển trên khắp Trung Mỹ. Không có cư dân nào sống gần Ilopango trong nhiều năm hoặc nhiều thập kỷ sau đó, nhưng vụ phun trào không ảnh hưởng mạnh tới người Maya ở nơi khác.
Miệng núi lửa Ilopango ở cách thành phố San Salvador, thủ đô El Salvador, chưa đến 10km. Đây là một phần của cung núi lửa El Salvador, gồm tổng cộng 21 núi lửa đang hoạt động, là một trong những đoạn vận động mạnh nhất của cung núi lửa Trung Mỹ.
Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi
Các nhà nhân chủng học New Zealand vừa phát hiện ra những bằng chứng cho thấy người cổ đại đã sử dụng một loại "kẹo cao su" tự nhiên để chế tạo ra keo dùng cho săn bắn.
Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh "máy hút bụi"
Các nhà khoa học mới tìm thấy hóa thạch của loài mà hã sống cách đây khoảng 23 triệu năm đã từng sử dụng chiếc mõm đặc biệt như cái máy hút bụi.
9 khám phá khảo cổ đang "đi đường quyền" với khoa học, đến giờ vẫn chưa ai giải thích được
Trái đất ra đời từ 4,5 tỉ năm trước. Với lịch sử lâu đời như vậy, có rất nhiều bí ẩn trong quá khứ mà đến giờ chúng ta vẫn chưa thể tìm ra.
Dấu vết mộ cổ chứng minh Chúa Jesus từng có vợ và con trai
Mới đây, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra điều mới lạ trong khu mộ chúa Jesus tại Jerusalem. Kết quả nghiên cứu hé lộ răng Chúa Jesus từng có vợ và một người con trai có tên là Judah.
Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?
Người Aztec, người Maya và người Ai Cập cổ thuộc ba nền văn minh rất khác nhau nhưng lại cùng chung một biểu tượng: các kim tự tháp.
Giải oan cho loài chim bị con người tuyệt diệt
Dodo - loài chim bị con người tàn sát đến mức tuyệt chủng - luôn bị gán cho biệt danh "ngu ngốc, khờ khạo".
