72 năm trước, một vụ thử bom hạt nhân khiến cả hòn đảo bốc hơi

Cách đây 72 năm, hòn đảo Elugelab ở Thái Bình Dương biến mất ngay lập tức sau khi quả bom hydro cao 6 m và nặng 20 tấn giải phóng lực nổ lên đến 10,4 mega tấn.

Ngày 1/11/1952, Mỹ kích nổ quả bom hydro đầu tiên có biệt danh "Mike" trong loạt thử nghiệm hạt nhân mang tên Operation Ivy, theo Interesting Engineering. Đây là thử nghiệm quy mô đầy đủ đầu tiên với thiết kế đột phá của nhà vật lý người Mỹ - Hungary Edward Teller và nhà toán học người Ba Lan Stanislaw Ulam. Quả bom được bố trí trên một đảo đá nhỏ không người ở có tên Elugelab thuộc đảo san hô Enewetak - nơi có 40 đảo nhỏ và đảo san hô trải rộng hình bầu dục ở Nam Thái Bình Dương.

72 năm trước, một vụ thử bom hạt nhân khiến cả hòn đảo bốc hơi
Đám mây hình nấm tạo bởi vụ nổ bom hydro Mike. (Ảnh: Wikimedia).

Mike nhanh chóng giải phóng uy lực mạnh mẽ của nó. Đảo Elugelab từng rất kiên cố bốc hơi ngay lập tức do vụ nổ, để lại miệng hố đồ sộ với đường kính 1,9 km và sâu 50 m. Vụ nổ tạo sóng thần cao đến 6 m, quét sạch cây cỏ ở những đảo xung quanh. Gordon Dean, chủ tịch Ủy ban năng lượng nguyên tử, tóm tắt kết quả thử nghiệm cho tổng thống Dwight D. Eisenhower bằng mấy từ "đảo Elugelab đã biến mất".

Vụ nổ tạo ra cầu lửa có đường kính 5km. Trong vòng 90 giây, đám mây hình nấm bốc lên độ cao 17km và tăng lên 33km sau một phút. Cuối cùng, đám mây ổn định ở độ cao 41km, phần mũ nấm có đường kính 161km, phần gốc rộng tới 32km. Lực nổ đo được lớn chưa từng thấy, ở mức 10,4 mega tấn. Một báo cáo quân sự dẫn lời nhân chứng ở nhiều tàu trên biển, rằng, vụ nổ không dễ mô tả. Đi kèm ánh sáng chói mắt, sóng nhiệt có thể cảm nhận ngay lập tức ở khoảng cách 48 - 56km. Cầu lửa khổng lồ xuất hiện ở chân trời như Mặt trời đang nhô cao, nhanh chóng mở rộng sau một khắc lơ lửng.

Mike là biểu tượng cho thành tựu kỹ thuật đặc biệt, cao 6 m và nặng 20 tấn. Dù không phù hợp để triển khai như vũ khí thông thường, tầm quan trọng của nó ở chỗ là thiết bị hạt nhân đầu tiên tạo ra lực nổ mạnh từ phản ứng nhiệt hạch (quá trình hợp nhất nguyên tử) thay vì chỉ dùng phản ứng phân hạch (quá trình phân chia nguyên tử). Chức năng của quả bom dựa trên sử dụng phản ứng phân hạch để kích hoạt quá trình hợp nhất bên trong deuterium lỏng, một đồng vị nặng của hydro.

Hình dạng của Mike giống một tổ hợp công nghiệp hơn vũ khí truyền thống. Quả bom được đặt trong cấu trúc bằng nhôm nhiều nếp nhăn, đi kèm tháp tín hiệu cao hơn 30 m để liên lạc với phòng điều khiển đặt trên tàu USS Estes. Do sử dụng nhiên liệu deuterium lỏng, cần có một nhà máy đông lạnh lớn để duy trì deuterium ở nhiệt độ gần với độ 0 tuyệt đối. Điện dùng cho tổ hợp phức tạp này đến từ nhà máy điện 3.000 kilowatt.

Thử nghiệm Ivy Mike cũng dẫn tới phát hiện hai nguyên tố mới. Không lâu sau khi kích nổ quả bom, một đoàn máy bay của Không quân Mỹ bay qua đám mây hình nấm, trang bị bình nhiên liệu đã chỉnh sửa để thu thập và lọc mảnh vỡ trong không trung. Bình lọc trên máy bay được niêm phong bằng chì và gửi tới Los Alamos, New Mexico để phân tích.

Nhà khoa học hạt nhân Albert Ghiorso ở Đại học California, Berkeley là một trong những người bị thu hút bởi tiềm năng khoa học từ bình lọc. Ghiorso suy đoán bình lọc có thể chứa nguyên tử đã biến đổi thành nguyên tố 99 và 100 đã được dự đoán nhưng chưa phát hiện, thông qua phân rã phóng xạ. Ghiorso cùng với nhà hóa học Stanley Gerald Thompson và Glenn Seaborg, đã lấy được nửa tờ giấy lọc từ cuộc thử nghiệm của Ivy Mike. Trên đó, họ phát hiện sự tồn tại của nguyên tố 99 và 100. Năm 1955, hai nguyên tố mới được đặt tên là einsteinium và fermium để vinh danh Albert Einstein và Enrico Fermi.

Thử nghiệm hạt nhân trên đảo Enewetak kết thúc vào năm 1958. Năm 1977 và 2000, quân đội Mỹ tiến hành khử ô nhiễm ở Enewetak và những đảo xung quanh. Giới khoa học dự đoán hòn đảo này sẽ phù hợp cho con người sinh sống vào năm 2026 - 2027.

Từ khóa liên quan:
Loading...
TIN CŨ HƠN
Ùn tắc giao thông ảo: Nỗi ám ảnh mới của thời hiện đại!

Ùn tắc giao thông ảo: Nỗi ám ảnh mới của thời hiện đại!

Ùn tắc giao thông ảo có thể xuất hiện do thói quen lái xe và động lực sóng tự nhiên giữa các xe trên đường.

Đăng ngày: 18/04/2024
Mặt cắt hé lộ thiết kế tàu Titanic trước khi gặp nạn

Mặt cắt hé lộ thiết kế tàu Titanic trước khi gặp nạn

Hình ảnh mô phỏng chi tiết mặt cắt tàu Titanic hé lộ thiết kế của con tàu trước khi va chạm với núi băng trôi và chìm xuống đáy biển.

Đăng ngày: 18/04/2024
Khối vàng hơn 72kg, lớn nhất thế giới từng được tìm thấy

Khối vàng hơn 72kg, lớn nhất thế giới từng được tìm thấy

Khối vàng do hai người Anh cách đây hơn 100 năm tìm thấy ở bang Victoria nặng tới 72kg, dài 0,6 mét và rộng gần 0,3 mét.

Đăng ngày: 17/04/2024
Nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới sắp hồi sinh

Nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới sắp hồi sinh

Nhật Bản sắp khởi động lại hoạt động sản xuất ở nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki - Kariwa sau thời gian dài đóng cửa do ảnh hưởng của thảm họa Fukushima.

Đăng ngày: 16/04/2024
Người ngủ ngáy có nghe thấy tiếng ngáy của mình hay không?

Người ngủ ngáy có nghe thấy tiếng ngáy của mình hay không?

Phải chăng những người ngáy khi ngủ không hề nghe thấy tiếng ngáy của mình? Các nhà khoa học đã đi tìm câu trả lời.

Đăng ngày: 16/04/2024
Bí mật

Bí mật "lớp da sống" bảo vệ Vạn Lý Trường Thành

Các phần đất nện của Vạn Lý Trường Thành của Trung Quốc được xây dựng bằng cách nén những vật liệu tự nhiên với đất.

Đăng ngày: 16/04/2024
Giải mã nơi có không khí sạch nhất hành tinh

Giải mã nơi có không khí sạch nhất hành tinh

Nam Đại Dương có không khí trong lành với rất ít aerosol - các hạt vật chất siêu nhỏ hình thành tự nhiên hoặc do hoạt động của con người.

Đăng ngày: 16/04/2024
Tiêu điểm
Khoa Học News