AI phát hiện hình vẽ bí ẩn trên sa mạc Peru

Ứng dụng máy bay không người lái và AI, các nhà khoa học đang tăng tốc phát hiện số hình vẽ có niên đại khoảng năm 100 trước Công Nguyên trên sa mạc Nazca.

Thuộc vùng đồng bằng ven biển Peru, cách thủ đô Lima khoảng 400 km về phía nam, sa mạc Nazca là nơi sở hữu bộ sưu tập khổng lồ các họa tiết kỳ lạ được chạm khắc trên mặt đất, đa dạng về kích thước và hình dáng.

Các nhà nhân chủng học tin rằng văn hóa Nazca bắt đầu từ khoảng năm 100 trước Công nguyên và phát triển mạnh mẽ từ năm 1-700 sau Công nguyên.

Hiện tại, giới khảo cổ học vẫn chưa thể giải thích lý do vì sao người Nazca tạo ra những hình thù kỳ dị khổng lồ này.


Một trong những hình vẽ mới được phát hiện trên sa mạc Peru. (Ảnh: Đại học Yamagata).

Những hình vẽ trên cao nguyên Nazca, hay geoglyph, lần đầu tiên được biết đến vào những năm 1920 khi máy bay thương mại bay qua một sa mạc khô cằn trải dài 85km ở miền nam Peru. Chúng được tạo nên từ thời Nazca, khoảng giữa năm 200 trước Công nguyên tới năm 600, và được coi là một trong những bí ẩn khảo cổ lớn nhất trên thế giới.

"Phải mất gần một thế kỷ để phát hiện ra tổng cộng 430 hình vẽ tượng hình", Masato Sakai, nhà khảo cổ học tại Đại học Yamagata ở Nhật Bản, người đã nghiên cứu những hình vẽ này trong 30 năm cho biết.

Tuy nhiên, chỉ trong 6 tháng gần nhất, đã có tới 303 hình vẽ địa lý chưa từng được lập bản đồ được phát hiện tại Nazca. Để so sánh, con số này gần gấp đôi số lượng đã được lập bản đồ tính đến năm 2020.

Nghiên cứu này đã được tiến sĩ Sakai công bố trên Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

Theo đó, các nhà nghiên cứu đã sử dụng trí tuệ nhân tạo, kết hợp với máy bay không người lái ở chế độ bay thấp để bao phủ diện tích khoảng 630km2.


Hình vẽ được phát hiện bằng AI và siêu máy tính Waston. (Ảnh: Đại học Yamagata).

Một số geoglyph đáng chú ý khác có thể kể đến như hình con rắn hai đầu khổng lồ sắp nuốt chửng hai người, hình mô tả chim, cá, hay một một nhân vật nhảy múa có hình dáng kỳ lạ. Những nét vẽ được khắc sâu vào lòng đất, có niên đại từ khoảng giữa năm 100 TCN đến năm 300.


Geoglyph mô tả con rắn hai đầu sắp nuốt chửng người. (Ảnh: Đại học Yamagata).

Không chỉ giúp phát hiện nhanh hơn, công nghệ cũng cung cấp cái nhìn sâu sắc về mục đích bí ẩn của các biểu tượng.

Thực tế, những hình ảnh mới được tìm thấy vốn có thể đã từng được phát hiện trong các chuyến bay qua trước đây nếu các phi công biết phải nhìn vào đâu.

Vấn đề chính là những đồng cỏ quá rộng lớn đến nỗi "nếu không có sự trợ giúp của tự động hóa, việc tìm kiếm trong đống cỏ khô trở nên gần như không thể", theo lời Marcus Freitag, một nhà vật lý của IBM đã cộng tác vào dự án này cho biết.

Để xác định các hình vẽ địa lý mới, vốn có kích thước nhỏ hơn so với các ví dụ trước đó, các nhà khoa học đã sử dụng một ứng dụng có khả năng phân biệt các đường viền từ ảnh chụp trên không, bất kể chúng mờ nhạt đến mức nào.

"AI đã có thể loại bỏ 98% hình ảnh. Các chuyên gia con người hiện chỉ cần xác nhận hoặc bác bỏ các hình ảnh tiềm năng", Freitag nói.


AI đã phát hiện ít nhất 303 hình vẽ chưa từng được biết đến ở sa mạc Nazca. (Ảnh: Masato Sakai).

Tính từ đồng bằng sa mạc, con số 2% được AI đánh dấu tương ứng lên tới 47.410 địa điểm tiềm năng. Sau khi xem xét kỹ lưỡng các bức ảnh có độ phân giải cao, nhóm của tiến sĩ Sakai đã thu hẹp phạm vi xuống chỉ còn 1.309 ứng viên.

"Hình ảnh được phân loại thành 3 nhóm dựa trên tỷ lệ tiềm năng, thước đo cho phép chúng tôi dự đoán khả năng chúng là các hình vẽ địa lý thực sự trước khi đến khảo sát", Sakai giải thích.

Các nhà khảo cổ học đến nay vẫn chưa có lời giải thích chắc chắn về phương pháp tạo dựng cũng như động cơ khiến người Nazca tạo nên những hình vẽ bí ẩn trên. Một số giả thuyết cho rằng chúng có liên quan đến hoạt động tôn giáo, thiên văn học, hay thậm chí là do người ngoài hành tinh tạo ra. Những hình vẽ trên cao nguyên Nazca đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1994.

TIN CŨ HƠN
12 loại gỗ quý hiếm và đắt nhất trên thế giới

12 loại gỗ quý hiếm và đắt nhất trên thế giới

Dưới đây là danh sách 12 loại gỗ quý và đắt đỏ nhất thế giới. Trong đó có những loại gỗ không bao giờ bị mọt, chịu được nước, tỏa ra hương thơm dễ chịu và chịu va đập cực tốt.

Đăng ngày: 19/03/2026
Top 11 bí ẩn lớn nhất trong bức họa Mona Lisa

Top 11 bí ẩn lớn nhất trong bức họa Mona Lisa

Bức tranh nàng Mona Lisa của Leonardo da Vinci đã tạo cảm hứng cho rất nhiều nhà phân tích, từ nghệ thuật tới khoa học, từ phân tích quang học tới phân tích tâm lý học.

Đăng ngày: 18/03/2026
Những vụ tai nạn máy bay kinh hoàng nhất trong lịch sử

Những vụ tai nạn máy bay kinh hoàng nhất trong lịch sử

Lịch sử ngành hàng không thế giới cũng đã từng đau xót chứng kiến những tai nạn máy bay thảm thương không kém, cùng điểm lại những vụ tai nạn máy bay dân sự kinh hoàng nhất trong lịch sử.

Đăng ngày: 18/03/2026
Điều gì xảy ra nếu khí quyển Trái đất biến mất?

Điều gì xảy ra nếu khí quyển Trái đất biến mất?

Bầu khí quyển đóng vai trò như một lớp giáp bảo vệ, duy trì sự sống cho chúng ta và toàn bộ các sinh vật trên thế giới. Nếu nó mất đi, hậu quả sẽ vô cùng khủng khiếp.

Đăng ngày: 17/03/2026
Những sự thật thú vị ít người biết về tượng vàng Oscar

Những sự thật thú vị ít người biết về tượng vàng Oscar

Chi phí sản xuất thực của một bức tượng vàng Oscar chỉ là 400 đô la nhưng nó lại có giá "trên trời" khi được đưa ra thị trường.

Đăng ngày: 13/03/2026
Những nước dự trữ nhiều vàng nhất thế giới

Những nước dự trữ nhiều vàng nhất thế giới

Đây là 10 quốc gia có dự trữ vàng lớn nhất trên toàn thế giới.

Đăng ngày: 12/03/2026
Top 10 người có chỉ số IQ cao nhất thế giới

Top 10 người có chỉ số IQ cao nhất thế giới

Trên thế giới có những con người xuất chúng với chỉ số thông minh vượt trội như Albert Einstein, Stephen Hawking. Tuy nhiên, trong lịch sử thế giới có rất nhiều người có chỉ số IQ cao hơn hai nhà bác học trên.

Đăng ngày: 12/03/2026
Khoa Học News