Băng tan có thể dẫn tới động đất gây siêu sóng thần

Các nhà khoa học Mỹ đã lập mô hình cho thấy sông băng tan với khối lượng lớn đã ảnh hưởng đến động đất gây siêu sóng thần ở vịnh Lituya (Alaska) năm 1958.

Trận động đất mạnh 7,8 độ Richter vào năm 1958 đã gây sạt lở ở vịnh Lituya (đông nam bang Alaska) tạo ra siêu sóng thần cao đến hơn 520m.


Sông băng tan ở Alaska - (Ảnh: NYT).

Trong báo cáo khoa học công bố mới đây, các nhà khoa học ở Viện Vật lý địa cầu Fairbanks thuộc Đại học Alaska (Mỹ) khẳng định sông băng tan gần vườn quốc gia Glacier Bay đã ảnh hưởng đến thời gian và vị trí xảy ra các trận động đất có cường độ từ 5 độ Richter trở lên trong khu vực trong suốt thế kỷ qua.

Khu vực nam Alaska nằm ở ranh giới giữa mảng lục địa Bắc Mỹ và mảng Thái Bình Dương. Hai mảng này trượt với nhau khoảng 5 cm mỗi năm nên động đất thường xuyên xảy ra.

Tại khu vực này, các con sông băng đã tan chảy từ hơn 200 năm nay làm mất đi hơn 5.000km3 băng. Băng tan đã nâng cao đất lên khoảng 3,8 cm mỗi năm.

TS Chris Rollins cùng các đồng nghiệp đã chạy các mô hình chuyển động của trái đất và tình trạng băng tan từ năm 1770, từ đó đã tìm ra mối liên hệ giữa động đất với hiện tượng đất trồi lên.

Khi so sánh các bản đồ băng tan với dữ liệu địa chấn được ghi nhận từ năm 1920, họ phát hiện phần lớn các trận động đất lớn đều liên quan đến hiện tượng mặt đất nâng lên.

Điều bất ngờ là họ nhận thấy hiện tượng băng tan với khối lượng lớn nhất đã xảy ra gần tâm chấn trận động đất năm 1958 gây ra sóng thần ở vịnh Lituya.


Sóng thần do động đất năm 1958 đã xóa sạch thảm thực vật mọc trên đồi núi vịnh Lituya - (Ảnh: USGS).

Từ nhiều thập niên qua, các nhà khoa học đã biết băng tan gây ra động đất ở các khu vực ổn định về kiến tạo như ở Canada và khu vực Bắc Âu nhưng chưa phát hiện mô hình này ở Alaska.

Trong khi đó, Alaska lại có nhiều sông băng lớn nhất thế giới. Sông băng có thể dày đến hàng ngàn mét bao phủ hàng trăm km2. Sức nặng của băng làm cho đất bên dưới chìm xuống. Đến khi băng tan, mặt đất trồi lên như miếng bọt biển bung ra.

TS Chris Rollins - tác giả chính của báo cáo khoa học giải thích: "Có hai yếu tố để mặt đất trồi lên. Đầu tiên là hiệu ứng đàn hồi (đất trồi lên khi băng tan) và kế đến là hiệu ứng kéo dài lớp vỏ Trái đất lên trên bên dưới không gian trống".

Khi đất trồi lên sau khi sông băng tan ra, mặt đất giống như bánh mì nở bung ra mọi hướng trong lò nướng và làm đất dễ trượt hơn.

Nhóm nghiên cứu kết luận mặc dù hiện tượng băng tan không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra động đất nhưng băng tan mạnh có thể điều chỉnh thời gian và mức độ nghiêm trọng của động đất.

TIN CŨ HƠN
Hurricane là gì?

Hurricane là gì?

Trong Answers.com, cuồng phong hurricane được định nghĩa như thế này: “Ðó là cơn bão nhiệt đới lớn, xuất phát từ những vùng dọc theo xích đạo thuộc Ðại Tây Dương hay biển Caribbean hoặc từ những vùng phía Ðông Thái B&igrave

Đăng ngày: 22/03/2026
Vì sao nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa?

Vì sao nước ta có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa?

Khí hậu nước ta rất độc đáo: khí hậu nóng nhưng không khô hạn như Tây Nam Á, Bắc Phi. Nóng ẩm nhưng không nóng ẩm quanh năm như các quần đảo ở Đông Nam Á.

Đăng ngày: 22/03/2026
Biến đổi khí hậu là gì?

Biến đổi khí hậu là gì?

Chúng ta biết rằng, việc biến đổi khí hậu đã, đang ảnh hưởng đến các hệ sinh thái trên Trái đất và tác động trực tiếp đời sống hàng ngày của con người.

Đăng ngày: 21/03/2026
Hiện tượng băng tan để lại những hậu quả nặng nề như thế nào?

Hiện tượng băng tan để lại những hậu quả nặng nề như thế nào?

Hiện nay bên cạnh việc đối mặt với sự ô nhiễm trầm trọng của môi trường hay hiện tượng hiệu ứng nhà kính… thì Trái Đất của chúng ta còn đang phải đối mặt với một hiện tượng đáng lo ngại nữa đó chính là hiện tượng băng tan ở cả 2 cực (Bắc cực và Nam cực).

Đăng ngày: 20/03/2026
Tại sao bão ở Việt Nam lại hay vào miền Trung?

Tại sao bão ở Việt Nam lại hay vào miền Trung?

Dân gian có câu "Ông tha mà bà không tha/ Làm nên lũ lụt hai ba tháng mười”, để nhắc nhở, cảnh báo mùa lũ ở các tỉnh từ Thanh Hóa đổ vào thường xảy ra đầu tháng 7 đến tháng 10 hàng năm.

Đăng ngày: 18/03/2026
Bão là gì? Bão hình thành như thế nào và vì sao có bão?

Bão là gì? Bão hình thành như thế nào và vì sao có bão?

Bão hình thành như thế nào? Vì sao lại có bão? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp cho bạn biết đó.

Đăng ngày: 17/03/2026
Sóng thần là gì? Khi nào xảy ra sóng thần?

Sóng thần là gì? Khi nào xảy ra sóng thần?

Sóng thần là một trong những thiên tai có sức tàn phá khủng khiếp nhất của nhân loại.

Đăng ngày: 15/03/2026
Khoa Học News