Khoa Học News

Bộ hàm đáng kinh ngạc của những con kiến ăn cỏ

Các loài chân đốt nhỏ bé như kiến, nhện và bọ cạp thường cắn, chích hoặc chọc thủng được những vật liệu cứng như gỗ và da.

Đó là một kỳ tích đáng chú ý, vì chúng ta có khi còn gặp khó khăn khi phải ăn quá nhiều thịt bò khô (chứ đừng nói đến một khúc vỏ cây).

Nghiên cứu mới đã làm sáng tỏ điều khiến một nhóm kiến tiều phu (Atta cephalotes) sở hữu lợi thế về răng miệng của chúng. Sử dụng kính hiển vi mạnh mẽ, các nhà khoa học đã phát hiện ra một mạng lưới các nguyên tử kẽm đan vào cấu trúc sinh học của hàm kiến, giúp chúng có độ bền của một bộ dao bằng thép không gỉ. Sự phân bố mượt mà của kẽm cho phép các cạnh răng của kiến tạo thành một điểm chắc chắn và giữ cho chúng sắc bén trong một thời gian dài.


Hàm của loài kiến khác với hàm của chúng ta.

Robert Schofield, nhà vật lý sinh học tại Đại học Oregon và là tác giả chính của nghiên cứu, nói với Live Science: “Những động vật nhỏ bé này, cơ bắp của chúng cực kỳ tí hon so với cơ bắp của chúng ta. Ông cho biết mánh khóe nằm ở việc kiến và các động vật chân đốt có miệng kim loại khác sử dụng những chiếc răng sắc nhọn của chúng để tác động một lượng lực chính xác phù hợp cho việc cắt xuyên qua lá hoặc lớp da”.

Schofield và nhóm của ông đã biết từ nghiên cứu trước đây rằng hàm của kiến chứa rất nhiều kẽm. Nhưng họ không biết chính xác các nguyên tử kim loại đó được sắp xếp như thế nào, và điều đó hỗ trợ cho việc cắn của chúng như thế nào.

Bằng cách kiểm tra cấu tạo vật chất của răng kiến tiều phu dưới kính hiển vi chùm tia ion trước và sau khi thực hiện hành vi cắn, các nhà nghiên cứu có thể tính toán độ cứng, độ sắc và độ bền của răng.

Hàm của loài kiến khác với hàm của chúng ta. Cristian Klunk, nhà sinh thái học tại Đại học Liên bang Parana, Brazil, người không tham gia vào nghiên cứu cho biết: "Kiến không dựa nhiều vào bộ hàm của chúng cho việc tiêu thụ thức ăn".

Nhưng kiến sử dụng chúng cho hầu hết các nhiệm vụ khác, từ phòng thủ đến sửa chữa tổ, và vì vậy chúng cần phải giữ hàm ở trạng thái tốt nhất.

Răng của người được bao phủ bởi một lớp men răng, một vật liệu giàu canxi, là chất cứng nhất trong cơ thể con người. Nếu bạn quan sát một chút men răng dưới kính hiển vi điện tử, bạn sẽ nhận thấy các phân tử canxi và photphat tạo thành một ma trận tinh thể lớn xung quanh các nguyên tử cacbon, hydro và oxy.

Những tinh thể đó là thứ giữ cho răng chắc khỏe - nhưng chúng cũng là thứ giúp răng không sắc như dao cạo.

Ngược lại, những chiếc “răng” nhỏ, có răng cưa ở mép trong của bộ hàm kiến được phủ một lớp hỗn hợp mịn gồm các protein đan xen với kẽm. Vật liệu này, được gọi là “vật liệu sinh học nguyên tố nặng” (HEB), dễ dàng ngang ngửa với men răng của con người về độ bền.

Sự cường hóa bằng kim loại không chỉ dừng lại ở những chiếc răng kiến. Các động vật không xương sống khác cũng đan kẽm hoặc một kim loại tương tự, mangan, vào các bộ công cụ nhỏ bé của chúng. Schofield và nhóm của ông phát hiện ra rằng, những con giun ngao khổng lồ có bộ hàm với 18% là kẽm.

Tương tự như vậy, ngòi bọ cạp và nanh nhện sử dụng hỗn hợp các nguyên tử kẽm và mangan để bảo đảm rằng những cấu trúc mảnh mai, giống như cây kim này có thể đâm thủng lớp thịt dai mà không bị gãy.

Schofield và nhóm của ông tính toán rằng, việc bổ sung kẽm hoặc mangan vào bộ xương ngoài của động vật không xương sống đã giảm trung bình 60% lực mà chúng cần để đâm xuyên qua vật liệu cứng. Schofield cho biết: “Kẽm có khả năng chống mài mòn cao hơn sau một thời gian, điều đó trở thành một sự khác biệt rất lớn”.

TIN CŨ HƠN
Cách trồng và ý nghĩa phong thuỷ của cây thường xuân

Cách trồng và ý nghĩa phong thuỷ của cây thường xuân

Cây thường xuân là cây cảnh đặc biệt, nó có thể leo giàn, trồng làm hàng rào… nhìn rất đẹp mắt.

Đăng ngày: 29/05/2026
Thực vật kỳ dị sau thảm họa Fukushima

Thực vật kỳ dị sau thảm họa Fukushima

Thảm họa rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima của Nhật cách đây 2 năm dường như đã gây ra những hậu quả lâu lâu dài và một trong số đó là khiến thực vật trong vùng ảnh hưởng bị đột biến dị thường.

Đăng ngày: 29/05/2026
Cây chuối trở thành nguồn nhựa sinh học có thể tái chế

Cây chuối trở thành nguồn nhựa sinh học có thể tái chế

Những chiếc túi “nhựa” có thể phân hủy sinh học được làm từ cây chuối nghe có vẻ hơi ... chuối, nhưng một số nhà nghiên cứu của Úc đã tìm ra cách làm được điều đó và khiến nó trở thành giải pháp công nghiệp để giải quyết các vấn đề về ô nhiễm nhựa hiện nay.

Đăng ngày: 29/05/2026
Cận cảnh loại bướm có tên trong sách đỏ Việt Nam

Cận cảnh loại bướm có tên trong sách đỏ Việt Nam

Theo “Sách đỏ Việt Nam”, bướm khế có tên khoa học là Attacus atlas, cấp độ đe dọa xếp vào mức R (Rare: Hiếm, có thể sẽ nguy cấp). Loài bướm này được ghi nhận có kích thước lớn nhất ở nước ta và trên thế giới.

Đăng ngày: 27/05/2026
Hàng triệu con ve sầu sắp trỗi dậy sau 17 năm dưới lòng đất

Hàng triệu con ve sầu sắp trỗi dậy sau 17 năm dưới lòng đất

Một trong những loài ve sầu có vòng đời dài nhất trong tự nhiên sẽ đồng loạt ngoi lên mặt đất để lột xác vào mùa hè năm nay.

Đăng ngày: 27/05/2026
Độc đáo loài xương rồng tự chết để tiếp tục tồn tại và lan rộng khắp sa mạc

Độc đáo loài xương rồng tự chết để tiếp tục tồn tại và lan rộng khắp sa mạc

Không giống các loại xương rồng khác trên thế giới thường phát triển theo chiều dọc, Creeping Devil phát triển theo chiều ngang và nằm trên mặt đất.

Đăng ngày: 12/05/2026
15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

15 loại trái cây được bình chọn ngon nhất thế giới

Chôm chôm, măng cụt, sầu riêng... là những loại trái cây được liệt vào danh sách quý hiếm và ngon nhất thế giới.

Đăng ngày: 05/05/2026
Khoa Học News