Cảnh báo virus từ dơi gây phù não có thể là đại dịch tiếp theo

Các nhà khoa học đã cảnh báo, căn bệnh phù não do virus Nipah gây ra có nguy cơ chết người ước tính gấp 75 lần so với virus SARS-CoV-2, có thể là đại dịch tiếp theo.

Virus Nipah có nguồn gốc từ dơi ăn quả, được các nhà khoa học ghi nhận là một mối lo ngại nghiêm trọng. Trả lời hãng tin The Sun của Anh, Tiến sĩ Melanie Saville, Giám đốc nghiên cứu và phát triển vaccine thuộc Liên minh Đổi mới Chuẩn bị sẵn sàng dịch bệnh (CEPI) cảnh báo, thế giới hãy chuẩn bị cho "đại dịch lớn" tiếp theo.

Cảnh báo này được đưa ra sau báo cáo của các nhà khoa học về những căn bệnh lây truyền từ động vật sang người, theo đó nhân loại đang đối mặt với nguy cơ gia tăng của các đợt dịch bùng phát rất có thể là do nguyên nhân lây truyền từ động vật.

Báo cáo ghi nhận sự va chạm giữa con người và thiên nhiên, khi đô thị hóa đẩy môi trường sống tự nhiên của động vật lùi lại phía sau. Những trường hợp đầu tiên được ghi nhận do virus Nipah lây nhiễm cho những người chăn nuôi lợn ở Malaysia là theo kịch bản này. Hơn một triệu con lợn được cho là nhiễm virus Nipah do ăn phải quả xoài nhiễm virus từ dơi đã bị giết mổ ở Malaysia để ngăn chúng truyền sang người.


Lợn ăn xoài bị nhiễm bệnh từ dơi cũng trở thành vật mang mầm bệnh. (Ảnh: Alamy).

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah (NiV) là một loại virus lây truyền từ động vật sang người có thể lây truyền qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc trực tiếp giữa người với người. Những người bị nhiễm virus này sẽ bị các bệnh từ nhiễm trùng không có triệu chứng (cận lâm sàng) đến bệnh đường hô hấp cấp tính và thậm chí có trường hợp tử vong do viêm não.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cũng đưa ra nhiều triệu chứng của bệnh này gồm sốt, nôn mửa, đau đầu, mất phương hướng, co giật và thậm chí hôn mê. CDC cũng lưu ý rằng, các triệu chứng thường xuất hiện từ bốn đến 14 ngày sau khi tiếp xúc với virus.

Virus Nipah được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1999 tại Malaysia. Không có vụ bùng phát nào khác được ghi nhận ở quốc gia Đông Nam Á này kể từ đó. Nó cũng đã được báo cáo ở Bangladesh, bắt đầu từ năm 2001. Theo báo cáo của WHO, hầu như mỗi năm, quốc gia này đều trải qua các đợt bùng phát virus.

WHO cũng cho biết, các quốc gia Campuchia, Ghana, Philippines, Indonesia, Madagascar và Thái Lan có nguy cơ lây nhiễm do phát hiện ổ chứa tự nhiên của virus, chủ yếu là loài dơi Pteropus.

Các đợt bùng phát trước đây được ghi nhận ở các vùng của châu Á gây lo ngại vì tỷ lệ tử vong của nó thay đổi từ 40 đến 75%. Ngược lại, theo báo cáo của Đại học Hoàng gia Anh do The Sun trích dẫn, tỷ lệ tử vong đối với dịch Covid-19 chỉ khoảng 1%. Điều này khiến cho đợt bùng phát virus Nipah có khả năng nguy hiểm hơn.

Phù não do virus Nipah không phải là hiểm họa đại dịch duy nhất


 Các nhà khoa học lo ngại nếu virus Nipah biến đổi để dễ chuyển hóa hơn thì sẽ nó làm nhiều người chết hơn. (Ảnh: Reuters).

Mặc dù virus Nipah có khả năng đe dọa nhiều hơn đại dịch Covid-19, nhưng nó không phải là virus duy nhất - có 260 virus trong số đó, tất cả đều có khả năng gây dịch bệnh.

Tiến sĩ Rebecca Dutch, Chủ nhiệm khoa Hóa sinh phân tử và tế bào, Đại học Kentucky cho biết thêm rằng, mặc dù không có sự bùng phát toàn cầu hiện tại của căn bệnh này nhưng nó vẫn xảy ra theo chu kỳ.

"Nipah là một trong những loại virus hoàn toàn có thể là nguyên nhân gây ra đại dịch mới. Một số điều về Nipah rất đáng quan tâm", Tiến sĩ Dutch nói với The Sun.

Bà cho biết thêm, nhiều loại virus khác trong cùng một họ lây lan giữa người với người, làm tăng khả năng có thể tồn tại một biến thể dễ lây lan hơn của virus Nipah trong tương lai.

Tiến sĩ Saville cũng cảnh báo: "Điều quan trọng nhất là chúng ta không nên chỉ quan tâm đến virus Nipah", bà lưu ý cách các bệnh truyền nhiễm mới nổi khác đã được công nhận là có khả năng gây đại dịch, trong đó bao gồm cả các mầm bệnh không xác định hiện được gắn thẻ là "Bệnh X".

Theo EcoHealth Alliance, trong số 1,67 triệu virus chưa biết trên hành tinh, có tới 827.000 virus  có khả năng lây nhiễm sang người từ động vật.

Trong một nghiên cứu đăng trên Nature Communications, Đông Nam Á, Nam và Trung Phi, các khu vực xung quanh Amazon và miền đông Australia được xác định là những khu vực có nguy cơ mắc bệnh mới cao nhất.


Các nhà khoa học cần phải nghiên cứu về vaccine nhiều hơn để sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo. (Ảnh: Getty Images).

"Với những thay đổi về môi trường như biến đổi khí hậu, môi trường sống bị phá hủy và sự xâm lấn của con người vào các khu vực trước đây bị cô lập, sự tương tác giữa con người với nhau đã tạo ra một không gian màu mỡ cho virus xâm nhập giữa các loài”, bà Saville nói.

Tiến sĩ Saville cho biết thêm, CEPI đang xem xét việc sản xuất một thư viện vaccine nguyên mẫu có thể nhắm mục tiêu tất cả các virus corona cùng một lúc.

Theo bà, dựa trên những gì các nhà khoa học đã học được từ Covid-19, họ sẽ thử và loại bỏ nguy cơ xảy ra đại dịch trong tương lai.

TIN CŨ HƠN
Cách chọn bánh kẹo, thực phẩm an toàn ngày Tết

Cách chọn bánh kẹo, thực phẩm an toàn ngày Tết

Cần thận trọng với các loại thực phẩm có màu sắc bắt mắt vì có thể chứa phẩm màu, phụ gia độc hại sức khỏe.

Đăng ngày: 17/02/2026
Cách bảo quản thực phẩm Tết được dài ngày

Cách bảo quản thực phẩm Tết được dài ngày

Việc bảo quản thực phẩm thông minh trong những ngày Tết sẽ giúp gia đình bạn có một bữa ăn ngon miệng, đảm bảo sức khỏe.

Đăng ngày: 17/02/2026
Ăn nhiều cá rô phi thì cái chết đến nhanh hơn?

Ăn nhiều cá rô phi thì cái chết đến nhanh hơn?

Cá rô phi chứa ít chất dinh dưỡng. Các nhà nghiên cứu từ trường Y khoa của Đại học Wake Forest đã nghiên cứu và cho ra một báo cáo về hàm lượng axit béo omega-3 trong các loại cá phổ biến.

Đăng ngày: 16/02/2026
Ý nghĩa mâm ngũ quả trong văn hóa 3 miền

Ý nghĩa mâm ngũ quả trong văn hóa 3 miền

Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trong ngày tết cổ truyền của người Việt Nam. Trước là thờ cúng tổ tiên, sau là ước mong năm mới được an khang, thịnh vượng hơn năm trước.

Đăng ngày: 16/02/2026
Bí quyết giữ hoa tươi lâu trong những ngày Tết

Bí quyết giữ hoa tươi lâu trong những ngày Tết

Mỗi dịp Tết đến xuân về, hoa tươi là thứ không thể thiếu. Những bông hoa tươi đầy màu sắc sẽ giúp cho không gian của mỗi gia đình tràn ngập sắc xuân.

Đăng ngày: 15/02/2026
Những lưu ý khi ăn cherry để không ảnh hưởng đến sức khỏe

Những lưu ý khi ăn cherry để không ảnh hưởng đến sức khỏe

Quả cherry còn gọi là quả anh đào được nhiều người rất ưa chuộng bởi vị ngon ngọt dễ ăn, giàu vitamin. Thế nhưng, ăn quả cherry cũng phải đúng cách kẻo ngộ độc.

Đăng ngày: 14/02/2026
Tìm hiểu triệu chứng và cách chữa ngón tay gãy bút chì

Tìm hiểu triệu chứng và cách chữa ngón tay gãy bút chì

Ngón tay bị gãy bút chì là do chấn thương ở khớp giữa ngón tay, nơi có thể gập cong. Khớp này gọi được là khớp nối liên vị gần (PIP).

Đăng ngày: 13/02/2026
Khoa Học News