Chim đầu búa

Ở châu Phi có một loại chim lạ có tên khoa họa là Scopus umbretta. Trông chúng không giống một con vật nào khác trên trái đất. Đầu của Scopus umbretta trông giống như cái búa: đầu gắn liền với một cái mỏ dẹt dài, sau đầu là một chùm lông dày. Chính vì vậy chúng được đặt tên cho cái tên khá gợi hình: chim đầu búa.

Đây là một loại chim nước, sống dọc theo các dòng nước có nhiều cây và trong các vùng đầm lầy. Thân mình dài khoảng 50cm, bộ lông màu nâu, mỏ và chân màu đen.

Chim đầu búa thường sống một mình, hoặc sống thành từng cặp, nhưng cũng có lúc chúng tập trung lại thành bầy đến 6-7 con.

Thông thường người ta cứ tưởng chúng hoạt động chủ yếu về đêm, nhưng các nhà hoa học cho biết kỳ thực chúng chủ yếu hoạt động vào ban ngày. Như nhiều loại chim khác, chim đầu búa thường chỉ kiếm ăn trong không khí mát lạnh của lúc bình minh và lúc chạng vạng tối. Lúc nóng lực chúng chỉ đậu yên một chỗ trên cây. Thức ăn của chúng là động vật lưỡng cư, cá, côn trùng và giáp xác.

Chuyện xây tổ ấm của chúng quả là có một không hai trong thế giới loài chim. Tổ thường được làm trên chạc cây lớn gần bờ nước. Tổ được làm từ rất nhiều cành, lá cây, bùn và thỉnh thoảng cả những thứ do con người bỏ đi. Tổ chim đầu búa rất lớn, có đường kính đến hơn 1,5m, có một cái lỗ để vào - ra tổ với đường kính khoảng 30cm. Lỗ hướng xuống dưới. Tổ của chúng nặng từ 25-50kg, khá rắn chắc. Người ta có thể đứng lên trên cái lỗ ấy mà nó vẫn không bị vỡ ra. Chim Scopus umbretta phải mất từ 3 tuần đến 6 tháng mới làm xong tổ.

Tuy xây tổ một cách vững chắc và tốn thời gian như vậy, nhưng chim đầu búa lại có thói quen rất khó hiểu. Chúng không chỉ xây 1 tổ mà xây liên tiếp từ 5-6 tổ như thế trong "lãnh địa" của mình. Ấy vậy mà chúng chỉ dùng một trong những cái tổ đó.

Thói quen kỳ lạ của chim đầu búa chỉ làm lợi thêm cho những loại chim khác. Nhiều loại chim làm biếng xây tổ như cú, ngỗng trời, vịt trời thường dùng cái tổ rỗng sẵn có của chim đầu búa để làm nơi trú ngụ. Chim đầu búa khá hiền lành: Ngay cả chúng đang cư ngụ trong tổ, chim sẻ và nhiều loại chim nhỏ khác cũng có thể vào ở chung tổ với chúng. Không chỉ có chim, mà ngay cả rắn, cầy genet và kỳ đà cũng chui vào tổ của chim đầu búa để ngủ.

Chim đầu búa có kiểu tỏ tình độc đáo với những điệu nhảy phức tạp cùng với những tiếng kêu quyến rũ bạn tình. Mỗi mùa sinh sản, chim đầu búa đẻ từ 3-6 tháng, trứng được ấp khoảng 30 ngày. Chim non ở trong tổ đến 50 ngày. Cả chim bố và chim mẹ đều cùng chăm sóc cho chim non. Chim trống và chim mái rất giống nhau, nhưng chim mái nhỏ hơn một chút.

Loại chim lạ lùng này thích nghi khá tốt trước sự hiện diện của con người, nhiều lúc chúng ra vào nhà hết sức tự nhiên, cứ như là chúng ra vào tổ của mình. Ở châu Phi, người ta tin rằng nếu tự ý đến quấy rầy loại chim này là tự chuốc lấy nhiều điều không may. Người Hottentot và người Zulu cho rằng chim đầu búa có thể tiên đoán người nào đó sắp chết.

Theo truyền thuyết của người Zulu, chim đầu búa thường bay ngang qua nhà của người sắp chết và kêu lên 3 tiếng, do đó người Zulu hay ném đá vào chim đầu búa khi chúng bay ngang qua nhà họ. Nếu nó bay ngang qua đầu ai thì có nghĩa là sắp có chuyện chẳng lành xảy ra với người đó vào cùng ngày.

Người Hottentot cũng cho rằng chim đầu búa nhìn thấy được ngôi sao băng rơi trên ngôi nhà bất hạnh, chúng sẽ bay đến ngôi nhà đó và kêu lên báo hiệu cho chủ nhà biết.