Chuyện gắn giáp vào máy bay trong thế chiến II và giả thuyết mang tên "Thiên vị sống sót"

Nếu bạn trả lời sai, bạn đã mắc lỗi giống những nhà nghiên cứu và phân tích dữ liệu hàng đầu thời Chiến tranh Thế giới Thứ hai.

Giữa khói súng của Thế chiến Thứ hai, những bộ não hàng đầu của các quốc gia tham chiến phải tìm mọi cách để chiếm thế thượng phong, cùng lúc đó làm giảm thương vong của binh sĩ trên chiến trường. Thắng trận mà làm gì nếu như không còn ai hưởng lấy hòa bình?


Một trong những nhiệm vụ các nhà toán học, chiến lược quân sự gặp phải là cải thiện máy bay chiến đấu.

Một trong những nhiệm vụ các nhà toán học, chiến lược quân sự gặp phải là cải thiện máy bay chiến đấu, đắp đủ giáp lên chúng để chống chịu được làn đạn kẻ thù. Lớp giáp phải nhẹ, chỉ cần ghép lên những chỗ cần thiết để khối lượng máy bay không quá lớn. Vậy họ phải tìm ra được điểm hợp lý để gia cố máy bay.

Họ cần có số liệu để làm việc, và những chiếc máy bay trở về từ chiến trận là những đối tượng nghiên cứu hoàn hảo. Dựa vòa biểu đồ trên, có thể khẳng định lắp giáp vào phần thân và phần cánh là lựa chọn tối ưu nhất. Thế nhưng nhà toán học người Hungary, Abraham Wald, nêu ý kiến bất đồng.


Phải đắp lớp giáp vào những nơi máy bay không bị hư tổn, vì chính chúng mới là thứ đưa máy bay trở về được căn cứ.

Theo ông Wald, tất cả đang nhìn vào những chiếc máy bay có thể trở về từ chiến trận, tức là những hư hại do đạn bắn đã không triệt hạ được máy bay. Phải đắp lớp giáp vào những nơi máy bay không bị hư tổn, vì chính chúng mới là thứ đưa máy bay trở về được căn cứ.

Đây là bằng chứng cho thấy một nhà phân tích phải nhìn vào tổng thể tất cả các dữ kiện, toàn bộ cơ sở dữ liệu để có thể đưa ra khẳng định chính xác nhất. Nếu như không quân tập trung gắn giáp vào những nơi thường xuyên bị bắn, thương vong có thể nặng nề hơn nhiều.

Lỗi suy luận này đi kèm một giả thuyết có tên "Thiên vị sống sót – Survival bias". Nó có thể khiến một người quá lạc quan bởi họ đã không tính tới những trường hợp thất bại, như trong ví dụ trên là những chiếc máy bay bị bắn hạ. Hiện tượng này vẫn xuất hiện trong xã hội hiện đại, có thể thấy rất rõ trong làn sóng livestream kiếm tiền đang ngày một rầm rộ.

Khi tập trung nhìn vào những cá nhân nổi tiếng livestream, nhiều người quá lạc quan, tin rằng mình cũng có thể làm được, mà không tính tới có tới hàng nghìn, thậm chí cả trăm nghìn người khác cũng có "ước mơ livestream" nhưng không thể bứt phá được.

TIN CŨ HƠN
Nguồn gốc và ý nghĩa ngày Tết Hàn thực 3/3 âm lịch

Nguồn gốc và ý nghĩa ngày Tết Hàn thực 3/3 âm lịch

Vào ngày Tết Hàn thực 3/3 hàng năm, mỗi gia đình đều bận rộn chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay. Tuy nhiên không phải ai cũng biết được nguồn gốc, ý nghĩa của ngày Tết này.

Đăng ngày: 11/03/2026
Tìm hiểu cuộc đời của nhà tiên tri mù Vanga

Tìm hiểu cuộc đời của nhà tiên tri mù Vanga

Nhà tiên tri mù Baba Vanga nổi tiểng thế giới có tên gọi đầy đủ là: Vangelia Pandeva Dimitrova, sau khi kết hôn, bà lại đổi tên thành Vangelia Gushterova.

Đăng ngày: 11/03/2026
Lăng nhăng chưa hẳn đã là bản chất của đàn ông

Lăng nhăng chưa hẳn đã là bản chất của đàn ông

Từ nhiều thập kỷ nay các nhà sinh học vẫn cho rằng đàn ông hay lạng chạ còn phụ nữ kỹ tính hơn khi chọn bạn tình. Nhưng một nghiên cứu mới lại chỉ ra rằng sự thực không đơn giản như thế.

Đăng ngày: 11/03/2026
Thử giải bài toán khiến 98% người trên thế giới bó tay

Thử giải bài toán khiến 98% người trên thế giới bó tay

Bài toán "Ai giữ cá" tưởng chừng đơn giản nhưng khiến không ít người phải chào thua trước Einstein.

Đăng ngày: 10/03/2026
Sự tích

Sự tích "rét Nàng Bân"

Rét nàng Bân là cách gọi mang tính chất như truyện cổ tích trong dân gian về đợt rét cuối cùng của mùa đông xảy ra vào tháng 3 âm lịch ở miền Bắc Việt Nam, hay nói chung là cơn rét muộn.

Đăng ngày: 10/03/2026
Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Đoan ngọ ở Việt Nam

Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Đoan ngọ ở Việt Nam

Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ Tết truyền thống ở Việt Nam. Tết Đoan Ngọ được tổ chức vào ngày mùng 5/5 âm lịch. Vậy năm 2021 Tết Đoan Ngọ rơi vào ngày nào?

Đăng ngày: 10/03/2026
Giải mã sự thành công của Israel và người Do Thái

Giải mã sự thành công của Israel và người Do Thái

Thành công của người Do Thái nhiều người đã biết, đã nghe từ lâu và có thể kể cả ngày, cả tháng cũng không hết.

Đăng ngày: 10/03/2026
Khoa Học News