Con người đã biết gì về Zika?

Thai nhi đặc biệt dễ bị dị tật nếu mẹ nhiễm Zika trong 3 tháng đầu; phụ nữ đã mắc virus cần chờ ít nhất 8 tuần mới mang bầu.

Virus Zika truyền bởi muỗi vằn được xác định lần đầu ở thung lũng Zika, Trung Phi vào năm 1947. Nó giờ đây đã lan sang Đông Nam và Nam Á, các đảo Thái Bình Dương, châu Mỹ, gây nguy hiểm cho thai nhi và trẻ sơ sinh. Ngày 5/4, Bộ Y tế Việt Nam xác nhận 2 trường hợp mắc virus. Dưới đây là những hiểu biết về Zika giới khoa học đã ghi nhận trong thời gian qua, theo LiveScience.

Cấu trúc

Zika virus RNA (+) sợi đơn thuộc họ Flaviridae, nhóm Flavivirus. Nhóm này còn bao gồm virus West Nile, sốt xuất huyết, sốt vàng da, viêm não Nhật Bản. Cuối tháng 3, Đại học Purdue (Mỹ) lần đầu tiên công bố hình ảnh về virus Zika. Phát hiện được cho là hữu ích trong việc phát triển phương pháp điều trị, phân biệt với các virus liên quan và điều chế vắc xin.


Bề mặt virus Zika. (Ảnh: Purdue University).

Triệu chứng

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cứ một trên năm người nhiễm Zika sẽ phát bệnh. Các triệu chứng phổ biến bao gồm sốt, phát ban, đau khớp, viêm kết mạc; thường nhẹ, xuất hiện 2-7 ngày sau khi bị muỗi cắn, kéo dài từ vài ngày đến một tuần. Hầu hết bệnh nhân có ít hoặc không biểu lộ dấu hiệu và không biết mình nhiễm virus.

Nguy cơ

Zika hiếm khi gây tử vong hoặc nhập viện nhưng rất nguy hiểm với thai nhi hoặc trẻ sơ sinh. Zika bị cho là liên quan đến các dị tật bẩm sinh trong đó có bệnh đầu nhỏ, gây tổn thương não nghiêm trọng ở trẻ. Theo Tổ chức Y tế Pan American, thai nhi đặc biệt dễ mắc dị tật nếu mẹ nhiễm virus trong 3 tháng đầu. Ngoài ra, Zika còn có thể gây sảy thai. Ở người lớn, Zika dẫn đến hội chứng Guillain-Barre, một dạng tê liệt.

Ngoài muỗi, Zika truyền qua đường máu và quan hệ tình dục. Theo các chuyên gia, không phải phụ nữ mà chính nam giới mới là đối tượng dễ bị virus tấn công rồi làm lây lan dịch bệnh vì virus sống được trong tinh dịch.


Zika bị cho là gây bệnh đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh, nguy cơ rất cao nếu bà bầu nhiễm virus trong 3 tháng đầu thai kỳ. (Ảnh: Independent).

Điều trị

Zika thường được chẩn đoán bằng xét nghiệm máu. Nếu phát hiện bệnh nhân nhiễm Zika, chuyên gia y tế sẽ chỉ định nghỉ ngơi để cơ thể tự chống lại virus. Bên cạnh đó, acetaminophen or paracetamol được sử dụng để hạ sốt, giảm đau.

Hiện tại chưa có vắc xin hay thuốc phòng ngừa, chữa trị Zika. WHO dự báo một số vắc xin sẽ được thử nghiệm cuối năm nay nhưng lưu ý sẽ mất nhiều thời gian trước khi ứng dụng rộng rãi.

Phòng tránh

Để phòng tránh virus Zika, người dân các nước trên thế giới được khuyến cáo hạn chế hoạt động ngoài trời, mặc quần áo dài tay, diệt muỗi quanh nơi ở, tránh đi du lịch đến vùng virus đang hoành hành.

CDC khuyến cáo đàn ông được xác nhận mắc Zika, xuất hiện triệu chứng hoặc đang ở vùng dịch nên ngừng sex hoặc luôn mang bao cao su trong 6 tháng. Nếu ở vùng dịch nhưng không nhiễm virus, họ vẫn được khuyên ngừng quan hệ hoặc sử dụng bao cao su trong 8 tuần. Đối với phụ nữ, cần chờ ít nhất 8 tuần mới thụ thai nếu đã bị Zika tấn công.

TIN CŨ HƠN
Bệnh cúm mùa là gì?

Bệnh cúm mùa là gì?

Thời gian vừa qua, thời tiết miền Bắc liên tục thay đổi thất thường khiến nhiều trẻ phải nhập viện vì các bệnh liên quan đến đường hô hấp, tiêu hóa.

Đăng ngày: 26/02/2026
Tìm hiểu về bệnh rối loạn phân ly tập thể

Tìm hiểu về bệnh rối loạn phân ly tập thể

Rối loạn phân ly là một nhóm các rối loạn thường gặp. Tỷ lệ người mắc các rối loạn này chiếm 0,3-0,5% dân số.

Đăng ngày: 23/02/2026
Cơ thể

Cơ thể "khóc thét" ra sao nếu bạn uống quá nhiều bia mỗi ngày?

Một chút bia sẽ có lợi cho cơ thể nhưng nếu uống bia hàng ngày thì nó quả thực sẽ khiến sức khỏe bạn xuống dốc không phanh đó.

Đăng ngày: 23/02/2026
Cách phòng tránh ngộ độc khí than khi sưởi ấm

Cách phòng tránh ngộ độc khí than khi sưởi ấm

Cần nói rõ, khí carbon monoxide (CO) là một chất khí không màu, không mùi, thoát ra từ các loại nhiên liệu như than củi, xăng propane, methane, hay dầu mỏ đốt nửa chừng (cháy không hoàn toàn).

Đăng ngày: 19/02/2026
Cách chọn bánh kẹo, thực phẩm an toàn ngày Tết

Cách chọn bánh kẹo, thực phẩm an toàn ngày Tết

Cần thận trọng với các loại thực phẩm có màu sắc bắt mắt vì có thể chứa phẩm màu, phụ gia độc hại sức khỏe.

Đăng ngày: 17/02/2026
Cách bảo quản thực phẩm Tết được dài ngày

Cách bảo quản thực phẩm Tết được dài ngày

Việc bảo quản thực phẩm thông minh trong những ngày Tết sẽ giúp gia đình bạn có một bữa ăn ngon miệng, đảm bảo sức khỏe.

Đăng ngày: 17/02/2026
Ý nghĩa mâm ngũ quả trong văn hóa 3 miền

Ý nghĩa mâm ngũ quả trong văn hóa 3 miền

Mâm ngũ quả là một phần không thể thiếu trong ngày tết cổ truyền của người Việt Nam. Trước là thờ cúng tổ tiên, sau là ước mong năm mới được an khang, thịnh vượng hơn năm trước.

Đăng ngày: 16/02/2026
Khoa Học News