Công bố bản đồ 1,8 tỷ ngôi sao trong dải Ngân Hà
Cơ quan Vũ trụ châu Âu tung ra bộ dữ liệu do Đài quan sát không gian Gaia thu thập, thể hiện nhiều đặc điểm của số lượng lớn sao.
Bản đồ thể hiện chuyển động 3D của 26 triệu ngôi sao trong dải Ngân Hà. Vùng màu xanh lam cho biết vận tốc trung bình của các ngôi sao hướng về phía Trái đất, vùng màu đỏ là vận tốc trung bình hướng ra xa. Các đường biểu thị sự di chuyển của các ngôi sao trên mặt phẳng không gian. (Ảnh: ESA/Gaia/DPAC)
Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) hôm 13/6 công bố bộ dữ liệu thứ ba của Gaia - đài quan sát phóng lên không gian vào năm 2013 với mục tiêu "kiểm kê thiên hà" và lập bản đồ 3D toàn diện nhất từ trước đến nay về dải Ngân Hà. Bộ dữ liệu mới cập nhật thông tin về khoảng 1,8 tỷ ngôi sao, bao gồm cấu tạo và chuyển động của chúng, cũng như thống kê về các trận động đất trên sao, hệ sao đôi, sao biến quang cùng nhiều vật thể khác.
Bộ dữ liệu lớn đầu tiên của Gaia được công bố năm 2016, thống kê độ sáng và vị trí của 1,1 tỷ ngôi sao. Năm 2018, bộ dữ liệu thứ hai cho biết tọa độ của gần 1,7 tỷ ngôi sao và chuyển động của 1,3 tỷ sao trong số đó. Năm 2020, một phần của bộ dữ liệu thứ ba được tung ra, giúp lập biểu đồ chuyển động của hệ Mặt Trời quanh trung tâm thiên hà.
Giờ đây, ESA công bố đầy đủ bộ dữ liệu thứ ba của Gaia gồm khoảng 1,8 tỷ ngôi sao với thông tin về thành phần hóa học, nhiệt độ, màu sắc, khối lượng, tuổi, chuyển động và phân loại. Trong đó, 1,5 tỷ ngôi sao đã được phân loại cụ thể.
Bộ dữ liệu thứ ba cũng bao gồm thông tin quang phổ mới thu thập bằng cách tách ánh sáng từ sao thành các màu cấu thành, được thực hiện ở độ phân giải thấp với 470 triệu ngôi sao và ở độ phân giải cao với 5,6 triệu ngôi sao. Điều này cho phép các nhà khoa học xác định những yếu tố như nhiệt độ, khối lượng, tuổi, màu sắc, tính kim loại và thành phần hóa học của chúng.
Nhờ đó, họ phát hiện rằng những sao gần trung tâm thiên hà thường có tính kim loại cao hơn sao ở rìa ngoài. Điều này giúp giới chuyên gia hiểu thêm về sự tiến hóa của sao ở những khu vực khác nhau, vì kim loại nặng được tạo ra và phân phối khi các ngôi sao già chết đi, sau đó tích hợp vào các ngôi sao mới sinh ra từ tro bụi.
Bản đồ về tính kim loại của các ngôi sao trong dải Ngân Hà, từ hàm lượng kim loại thấp (xanh lam) đến hàm lượng kim loại cao (đỏ). (Ảnh: ESA/Gaia/DPAC)
Gaia cũng chứng minh khả năng phát hiện động đất ở hàng nghìn ngôi sao khi những dao động quy mô lớn xảy ra trên bề mặt của chúng. Điều thú vị là hiện tượng này xảy ra trên nhiều ngôi sao mà giới khoa học không nghĩ sẽ có động đất, làm phát sinh những câu hỏi mới.
Bộ dữ liệu mới cũng tính toán vận tốc xuyên tâm của 33 triệu ngôi sao, thước đo xem một ngôi sao tiến về phía Trái đất hay bay ra xa khỏi Trái đất nhanh đến mức nào. Thông tin này bổ sung chiều thứ ba cho bản đồ về chuyển động của sao, thay vì chỉ thể hiện cách chúng di chuyển trên mặt phẳng không gian.
Ngoài ra, Gaia còn xác định khoảng 10 triệu ngôi sao đang thay đổi độ sáng theo thời gian và 813.000 hệ sao chứa hai ngôi sao quay quanh nhau. Điều này cho thấy đây là bản thống kê lớn nhất về các sao biến quang và hệ sao đôi từng ghi nhận.
Gaia cũng thu thập thông tin về 156.000 tiểu hành tinh và 31 mặt trăng trong Hệ Mặt trời. Ngoài Dải Ngân Hà, bộ dữ liệu còn chứa thông tin về 2,9 triệu thiên hà khác, bao gồm độ sáng, màu sắc, hình dạng, lịch sử hình thành sao và thông tin về 1,9 triệu chuẩn tinh, bao gồm sự dịch chuyển đỏ, độ sáng, màu sắc.
Bộ dữ liệu sâu rộng mới công bố sẽ cực kỳ hữu ích cho các nhà thiên văn trong tương lai. Họ có thể sử dụng những phát hiện này để khám phá khoa học theo nhiều cách khác nhau.
Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?
Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu dải Ngân hà và Thiên hà, Ngân hà và Thiên hà khác nhau như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo.
Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?
Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng một tiểu hành tinh có thể va chạm vào Trái đất vào bất cứ lúc nào. Và các số liệu thống kê cho thấy rằng một thiên thể to cỡ quả bóng đá hoàn toàn có khả năng huỷ diệt sự sống trên trái đất
Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?
Kênh truyền hình National Geographic danh tiếng mới đây đã cho công chiếu một đoạn clip ngắn diễn giải về sự hình thành Trái đất trong vũ trụ.
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời
Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời
Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.
Ngôi sao còn già hơn vũ trụ
Trong một phát hiện khiến nhiều người ngạc nhiên, ngôi sao già nhất lại có tuổi đời còn lâu hơn cả vũ trụ. Sao HD 140283, hay còn gọi là sao Methuselah, không hề xa lạ với các nhà thiên văn học Trái đất.
