Cuộc đời của Mary Anning: Nhà cổ sinh vật học nữ đầu tiên

Mary Anning sinh ra tại thị trấn nghỉ mát ven biển Lyme Regis (Anh) vào năm 1799.

Khoảng 200 triệu năm trước [trong kỷ Jura], thị trấn Lyme Regis nằm dưới một vùng biển ấm áp với đầy ắp sự sống thời tiền sử, theo tạp chí Hakai. Cuối cùng, nước biển rút xuống để lộ ra những tảng đá trầm tích mềm, và hài cốt của động vật bị chôn vùi dưới đáy biển dần biến thành đá. Theo thời gian, một phần của đáy biển bị bào mòn tạo thành các vách đá. Mỗi đợt sóng hay cơn bão dữ dội tiếp tục làm xói mòn những vách đá, để lộ ra vô số hóa thạch.

Đến nay, chúng ta không biết chắc rằng cha mẹ của Anning bao gồm Richard và Molly có biết đến điều này khi họ chuyển đến sống ở thị trấn Lyme Regis hay không. Shelley Emling – người viết tiểu sử về Anning với tác phẩm nổi tiếng “Thợ săn hóa thạch: Khủng long, Sự tiến hóa và người phụ nữ có những khám phá đã thay đổi thế giới” (St. Martin’s Press, 2009) – cho biết người cha Richard đã lựa chọn Lyme Regis vì nó có tiềm năng thu hút những khách du lịch giàu có muốn tận hưởng không khí biển. Ông thường xuyên bán các hóa thạch nhỏ cho những khách du lịch muốn làm quà lưu niệm cho kỳ nghỉ của họ. Khi Anning lên 6 tuổi, cô đã thường xuyên có mặt bên cạnh cha mình, giúp ông tìm kiếm, khai quật và làm sạch các hóa thạch.

Cuộc đời của Mary Anning: Nhà cổ sinh vật học nữ đầu tiên
Mary Anning và bộ xương hoàn chỉnh của thằn lằn đầu rắn do cô phát hiện. (Ảnh: Katherine).

Loading...

Bi kịch xảy ra khi Richard qua đời vào ngày 5/11/1810. Emling viết rằng cái chết của ông là do hậu quả của bệnh lao và cú ngã trên vách đá nguy hiểm ở Lyme Regis. Cuộc sống gia đình Anning ngày càng trở nên khó khăn hơn. Thêm vào đó, Annings nằm trong số những người bất đồng chính kiến, hoặc những người theo giáo phái tách khỏi Nhà thờ Anh. Đây là một trong những nguyên nhân khiến thành tựu nghiên cứu của cô sau này bị xem thường và không được công nhận.

Theo Emling, không rõ điều gì đã thúc đẩy Anning quay trở lại các bãi biển sau khi cha cô qua đời. Có lẽ cô ấy yêu thích những hóa thạch, hoặc cô ấy muốn tiếp tục công việc kinh doanh của gia đình như trước đây. Không lâu sau, cô đã phát hiện một con cúc đá (ammonite) lớn. Một khách du lịch đã mua nó từ cô ấy với giá cao.

Khi Anning nhận ra mình có thể kiếm tiền cho gia đình thông qua việc săn tìm hóa thạch, cô đã đi biển thường xuyên hơn.

Năm 1811, Anning phát hiện một hóa thạch khiến các nhà khoa học đương thời vô cùng bất ngờ. Hóa thạch dài 5,2m, có 60 đốt sống và Anning đã phải mất nhiều tháng để khai quật với sự giúp đỡ của anh trai. Vào thời điểm đó, trong thị trấn Lyme Regis lan truyền tin đồn rằng cô đã tìm thấy một con quái vật. Một phần cơ thể của nó trông giống một con cá, nhưng phần khác lại tương tự một con cá sấu. Sinh vật như thế này chưa từng được biết đến trước đây. Cuối cùng, giới khoa học đặt tên cho nó là ichthyosaur, hay thằn lằn cá. Mẫu vật của Anning là bộ xương hoàn chỉnh đầu tiên của loài động vật này.

“Tôi không nghĩ rằng đó là một con cá khi so sánh với các loài cá khác. Cấu tạo cơ thể của nó rất khác biệt so với cấu trúc thông thường”, Everard Home, bác sĩ phẫu thuật người Anh, đã viết về hóa thạch thằn lằn cá khi mô tả nó trên tạp chí The Royal Society vào năm 1814.

Khám phá của Anning khiến nhiều nhà khoa học sống cùng thời với cô vô cùng bối rối, bởi vì họ tin vào thuyết sáng thế, phủ nhận quá trình tiến hóa hoặc tuyệt chủng. Chúng ta cần lưu ý rằng lý thuyết tiến hóa của Charles Darwin trong cuốn sách “Về nguồn gốc các loài” chỉ được xuất bản sau đó 48 năm nữa.

Anning bán hóa thạch thằn lằn cá cho một nhà sưu tập giàu có với giá 23 bảng Anh. Vào thời điểm này, số tiền trên đủ để nuôi sống cả gia đình cô trong sáu tháng. Không lâu sau, nhà sưu tập đã tặng mẫu vật cho một bảo tàng tư nhân. Sau đó, hóa thạch được trưng bày tại Bảo tàng Anh và cuối cùng là Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở London, nơi ngày nay hóa thạch chỉ còn lại một hộp sọ.

Anning tiếp tục săn tìm hóa thạch trong suốt những năm tiếp theo. Trong khoảng thời gian từ năm 1815 đến năm 1819, cô đã tìm thấy thêm một số bộ xương thằn lằn cá hoàn chỉnh hơn. Chúng được đưa đến bảo tàng địa phương hoặc trở thành mẫu vật cho các bài giảng trong trường đại học. Một số nam giảng viên khi trình bày lý thuyết của họ về giải phẫu hoặc nguồn gốc của thằn lằn cá trong các buổi diễn thuyết thường không đề cập đến người phụ nữ đã tìm thấy, khai quật và làm sạch các hóa thạch. Điều này khiến họ trở nên nổi tiếng, cũng như phớt lờ công lao của Anning.

Phát hiện quan trọng tiếp theo của Anning thậm chí còn tạo ra nhiều đề tài tranh luận hơn so với lần khám phá đầu tiên của cô. Năm 1823, cô phát hiện bộ xương hoàn chỉnh của thằn lằn đầu rắn (plesiosaurus), một loài bò sát biển bốn chi đã tuyệt chủng. Năm 1828, cô tìm thấy hóa thạch thằn lằn bay (pterosaur) đầu tiên. Đây là loài bò sát có cánh sống trong thời đại của khủng long.

Trong suốt sự nghiệp, Anning tiếp tục khám phá nhiều loài cá đã tuyệt chủng cũng như một số sinh vật biển khác. Cô và nhà nghiên cứu người Anh William Buckland là những người tiên phong trong việc nghiên cứu phân hóa thạch (coprolite). Những khám phá đáng chú ý của cô đã mở đường cho ngành cổ sinh vật học hiện đại.

Harriet Silvester, một phụ nữ giàu có sống ở London (Anh), đã viết trong nhật ký của mình sau khi đến thăm Anning vào năm 1824: “Mặc dù Anning không học qua trường lớp chính quy nhưng cô có kiến thức rất vững chắc về các hóa thạch. Cô có khả năng trao đổi, thảo luận với các giáo sư và những người đàn ông thông minh khác, và họ đều thừa nhận rằng cô am hiểu về chủ đề này nhiều hơn bất kỳ ai”.

Kiến thức sâu rộng của Anning đến từ thói quen ham đọc sách. Cô thường mượn các tài liệu khoa học của thư viện và cẩn thận sao chép chúng bằng tay để tự mình giữ các bản sao. Cô cũng thường sao chép các bản vẽ gốc. Nhà động vật học Christopher McGowan từng viết trên một bài báo: “Tôi rất khó phân biệt bản gốc với bản sao của Anning”.

Anning qua đời vì bệnh ung thư vú vào năm 1847, lúc đó cô 47 tuổi. Tạp chí của Hiệp hội Địa chất London đã đăng tin bản cáo phó của cô. Đây là lần đầu tiên họ vinh danh một người không phải là thành viên của hiệp hội. Nhưng từ đó cho đến nay, danh tiếng của Anning gần như đã bị lãng quên.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Nhà vật lí Nhật Bản góp phần phát minh đèn LED xanh dương qua đời

Nhà vật lí Nhật Bản góp phần phát minh đèn LED xanh dương qua đời

Báo chí Nhật Bản đưa tin, nhà vật lí từng đạt giải thưởng Nobel năm 2014, Isamu Akasaki, đã qua đời.

Đăng ngày: 04/04/2021
Ai là nhà khoa học đầu tiên trên thế giới?

Ai là nhà khoa học đầu tiên trên thế giới?

Thời nào cũng có những bộ óc lỗi lạc. Thế ai sở hữu bộ óc đầu tiên khởi đầu cho những thứ vĩ đại?

Đăng ngày: 23/03/2021
Cuộc đời người phụ nữ

Cuộc đời người phụ nữ "lái tàu đáp xuống sao Hỏa"

Người đứng đầu đội kỹ sư vừa mới đưa tàu Perseverance (Kiên định) đáp thành công lên sao Hỏa là một phụ nữ Mỹ gốc Ấn.

Đăng ngày: 08/03/2021
Câu chuyện kỳ quái về

Câu chuyện kỳ quái về "người chó" ám ảnh một người đàn ông cả cuộc đời

Colin Keelty nói rằng trong suốt cuộc đời mình, anh đã rất nhiều lần phải trốn chạy khỏi một con quái vật khổng lồ lai giữa người và chó.

Đăng ngày: 06/03/2021
Albert Einstein từng được chính phủ Israel mời về làm Tổng thống, thế nhưng ông một mực khước từ

Albert Einstein từng được chính phủ Israel mời về làm Tổng thống, thế nhưng ông một mực khước từ

Vinh dự tột cùng khi được Tổng thống Israel đương thời mời về điều hành đất nước, nhưng cớ gì khiến Einstein từ chối?

Đăng ngày: 04/03/2021
Nhà khoa học lập dị và tham vọng bất tử

Nhà khoa học lập dị và tham vọng bất tử

Trường sinh bất tử là mục tiêu theo đuổi của không ít người trong suốt chiều dài lịch sử.

Đăng ngày: 03/02/2021
Nữ y tá này đã sống sót sau cả 3 vụ đắm tàu lịch sử, bao gồm cả Titanic

Nữ y tá này đã sống sót sau cả 3 vụ đắm tàu lịch sử, bao gồm cả Titanic

Cô sau đó được mệnh danh là " người phụ nữ không thể chìm", bởi chẳng có tai nạn đường thủy nào có thể hủy diệt được người phụ nữ này.

Đăng ngày: 27/01/2021
Tiêu điểm
Khoa Học News