Danh sách “thủ phạm” phát tán bệnh dịch hạch chết người

Bệnh dịch hạch, một bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn làm cho các hạch bạch huyết sưng lên, đau đớn được gọi là bệnh sưng hạch. Từ lâu căn bệnh này đã được cho là nguyên nhân gây ra cái chết Đen, giết chết 1/3 hoặc nhiều hơn dân số châu Âu vào giữa thế kỷ 14.

Ở thời kỳ hiện đại, bệnh dịch hạch tiếp tục tấn công con người trên khắp thế giới. Dưới đây là những thủ phạm đã gây ra và phát tán căn bệnh chết người này.

Bọ chét

Bọ chét là vật trung gian chịu trách nhiệm cho hầu hết các trường hợp tử vong của bệnh dịch hạch trong thế giới hiện đại. Bọ chét nhận vi khuẩn gây nhiễm bệnh từ những con chuột chết. Sau đó nó lây bệnh nhanh chóng khi ký sinh các con vật chủ.

Nghiên cứu gần đây cho thấy, bọ chét truyền vi khuẩn gây dịch hạch rất nhanh. Nó có thể truyền bệnh ít nhất là 4 ngày.

Chuột đen Rattus Rattus

Cũng giống như bọ chét, chuột đen là một phần tạo ra sự lây lan bệnh dịch hạch. Chuột  đen cũng dễ bị bệnh dịch hạch và dễ truyền sang người.

Những con chuột đen bị bẫy trên tàu trong một cảng biển Indonesia trong thời gian dịch bệnh năm 1969. Năm 2003, 9 quốc gia báo cáo có 2.118 trường hợp và 182 trường hợp tử vong. Trong đó có 98% trường hợp và tử vong được báo cáo từ châu Phi, theo Tổ chức Y tế Thế giới.

Con rệp cũng phải chịu trách nhiệm về truyền vi khuẩn Yersinia pestis gây bệnh dịch hạch. Nghiên cứu di truyền đã cho thấy rằng con rệp này phát triển trong hoặc xung quanh Trung Quốc hơn 2.600 năm trước đây và phát tán theo con người trên toàn thế giới.

Con người khi bị bệnh dịch hạch cũng có thể truyền nhiễm cho nhau. Bệnh dịch hạch có đặc điểm bệnh lý phổ biến nhất là đau đớn, sưng hạch bạch huyết. Sau một thời gian ủ bệnh 2-6 ngày, các triệu chứng xuất hiện, bao gồm cả tình trạng bất ổn nghiêm trọng, đau đầu, ớn lạnh và sốt. Bệnh dịch cũng có thể lây nhiễm qua máu hoặc phổi. Hình thức thứ hai, bệnh dịch hạch thể phổi, có thể được truyền người này sang người khác.

Thủ phạm gây ra bệnh dịch hạch là vi khuẩn Yersinia pestis đang ở trong máu. Các tế bào của nó nhỏ bé và có hình pin. Nó giết chết từ 50-90% nạn nhân không được điều trị, và khoảng 15% những người được chẩn đoán và điều trị.

Khi lây lan tới lục địa Bắc Mỹ qua đường thủy, các loài gặm nhấm hoang dã và bọ chét cũng bị nhiễm. Hậu quả là có những con sóc đã bị căn bệnh giết chết.

TIN CŨ HƠN
Thuốc lá làm tiêu hủy nhiễm sắc thể Y ở đàn ông

Thuốc lá làm tiêu hủy nhiễm sắc thể Y ở đàn ông

So với các bạn đồng giới không hút thuốc, những nam giới hút thuốc tăng gấp 3 nguy cơ bị mất các nhiễm sắc thể giới tính Y của họ, theo một nghiên cứu mới.

Đăng ngày: 28/03/2026
Bài trắc nghiệm tâm lý Hermann Rorschach

Bài trắc nghiệm tâm lý Hermann Rorschach

Hermann Rorschach là một bác sĩ tâm thần của Freud Thụy Sĩ và nhà phân tâm học, nổi tiếng với việc phát triển một thử nghiệm xạ được gọi là inkblot thử nghiệm Rorschach.

Đăng ngày: 28/03/2026
Phụ nữ lưu giữ ADN của mọi người đàn ông họ từng có quan hệ tình dục

Phụ nữ lưu giữ ADN của mọi người đàn ông họ từng có quan hệ tình dục

Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Đại học Seattle thì phụ nữ lưu giữ và mang theo ADN của mọi người đàn ông mà cô ấy từng có quan hệ tình dục.

Đăng ngày: 26/03/2026
Đặc điểm ngoại hình dự báo bạn sẽ sống thọ hay chết sớm

Đặc điểm ngoại hình dự báo bạn sẽ sống thọ hay chết sớm

Những người có thân hình quả lê, mông to với tỷ lệ eo - hông là 7 - 10 sẽ sống rất thọ, theo Heath Sina.

Đăng ngày: 24/03/2026
Nhiễm

Nhiễm "hơi lạnh" đám ma sẽ dễ mang bệnh?

Rất nhiều người kiêng đi đám ma khi cơ thể yếu, đặc biệt là trẻ nhỏ, người già yếu, phụ nữ có thai vì sợ nhiễm hơi lạnh từ người chết sẽ sinh bệnh.

Đăng ngày: 22/03/2026
Lịch sử tình dục của loài người

Lịch sử tình dục của loài người

Chim làm chuyện ấy, ong làm chuyện ấy, con người từ thuở sơ khai cũng đã làm chuyện ấy. Nhưng hoạt động này đã thay đổi như thế nào trong hàng nghìn năm qua, và thậm chí chỉ trong vài thập kỷ vừa rồi?

Đăng ngày: 22/03/2026
Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Ảo ảnh thị giác (Optical Illusions) vẫn được biết đến là những hình ảnh đánh lừa đôi mắt. Nhưng thực chất chúng mang một ý nghĩa khác, đó là những hình ảnh được não bộ “tiên đoán”.

Đăng ngày: 21/03/2026
Khoa Học News