Danh tướng uống rượu bằng mũi, giỏi ngoại ngữ nhất sử Việt

Uống rượu bằng mũi, ăn bằng tay, giỏi ngoại ngữ, khiến sứ thần các nước cúi đầu thán phục - đó là những giai thoại ít biết về danh tướng Trần Nhật Duật.

Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật (1255-1330) là con trai thứ 6 của vua Trần Thái Tông.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, ông sinh ngày 10 tháng 4 năm Ất Mão (1255). Lúc mới sinh dung mạo khác thường, được vua cha đặt tên là Trần Nhật Duật, phong hiệu cho ông là Chiêu Văn Vương.

Uống rượi bằng mũi để thu phục quân nổi loạn

Năm 1280, ở đạo Đà Giang, miền núi Tây Bắc, Trịnh Giác Mật tụ họp dân nổi lên chống lại triều đình, nhà Nguyên cũng đang sửa soạn đại binh đánh Đại Việt, đất nước đứng trước trước hiểm họa thù trong giặc ngoài.

Để tập trung tâm trí và sức lực đối phó với quân Nguyên, vua Trần Nhân Tông sai Trần Nhật Duật làm An phủ sứ Đà Giang giải quyết gấp rút sự cố nghiêm trọng này. Dưới cờ hiệu "Trấn thủ Đà Giang", Trần Nhật Duật làm lễ ra quân lên đường đi Tây Bắc.

Biết được quân triều đình đến, Trịnh Giác Mật định ám hại nên sai người đưa thư dụ Trần Nhật Duật rằng: "Giác Mật không dám trái lệnh triều đình. Nếu ân chủ một mình một ngựa đến gặp, Giác Mật xin ra hàng ngay".

Mặc các tướng can ngăn, vị tướng 27 tuổi một mình một ngựa đến gặp Trịnh Giác Mật, chỉ mang theo mấy tiểu đồng cắp tráp đi hầu. Tới trại quân Giác Mật, ông thản nhiên đi giữa rừng gươm giáo và đám lính sắc phục kỳ dị cố ý phô trương để uy hiếp.

Khi ngồi tiếp chuyện, Trần Nhật Duật nói với Giác Mật bằng chính ngôn ngữ và theo đúng phong tục của dân tộc vùng Đà Giang: "Lũ tiểu đồng của ta khi đi đường thì nóng tai trái, vào đây thì nóng tai phải, cũng bởi Trịnh thủ lĩnh đối xử với ta quá trọng đãi đây".

Danh tướng uống rượu bằng mũi, giỏi ngoại ngữ nhất sử Việt
Tượng Trần Nhật Duật.

Trịnh Giác Mật và các đầu mục đều kinh ngạc trước sự am hiểu tiếng nói và tục lệ của Trần Nhật Duật. Khi mâm rượu được bưng lên, Trịnh Giác Mật đưa tay mời có ý thách thức. Ông không chút ngần ngại cầm thịt ăn rồi vừa nhai vừa ngửa mặt, cầm gáo rượu bầu từ từ dốc vào mũi hết sức thành thạo như người địa phương. Trịnh Giác Mật kinh ngạc thốt lên: "Chiêu Văn Vương là anh em với ta".

Trần Nhật Duật đáp lại "chúng ta xưa nay vẫn là anh em", rồi sai tiểu đồng mở tráp lấy ra những chiếc vòng bạc trao cho từng đầu mục Đà Giang. Những người cầm đầu đạo Đà Giang hoan hỉ đón lấy tặng phẩm kết nghĩa theo đúng tục lệ của họ từ tay Trần Nhật Duật mà họ vừa nhận làm anh em. Đà Giang đã được quy thuận như thế: Không đổ một giọt máu, không mất một mũi tên.

Danh tướng giỏi ngoại ngữ nhất sử Việt

Ngay từ khi còn nhỏ, Trần Nhật Duật đã nổi tiếng thông minh, hiếu học, hiểu sâu, biết rộng, rất tôn sùng Đạo giáo, thâm sâu kinh điển Đạo gia, thông thạo nhiều ngoại ngữ và phong tục, tập quán các nước láng giềng.

Học tiếng Tống và tiếng Chiêm Thành, Nhật Duật chẳng những sử dụng thành thạo các ngôn ngữ ấy, mà còn am hiểu nhiều mặt của các nước đó, kể cả phong tục tập quán của họ.

Ông cũng hay giao du, thăm hỏi người Chiêm, người Tống trong nước. Vì vậy, khi mới 20 tuổi, ông đã được triều đình giao đặc trách những công việc về các dân tộc có liên quan.

Đại Việt sử ký toàn thư chép rằng có một lần sứ thần nước Sách Mã Tích (tên cổ của nước Singapore) sang cống, nhưng triều đình không tìm được người phiên dịch. Trần Nhật Duật biết chuyện liền đến gặp sứ thần và nói chuyện trôi chảy bằng thứ ngôn ngữ lạ trong sự thán phục của những người có mặt.

Sau chuyện này, có người hỏi ông vì sao biết được tiếng nước Sách Ma Tích, ông trả lời: "Thời vua Thái Tông, sứ nước ấy sang, nhân có giao du với họ nên hiểu được đôi chút tiếng nước họ".

Lúc bấy giờ, theo thông lệ, khi sứ phương Bắc sang, triều đình phải sai phiên dịch viên làm trung gian, tể tướng không được là người trực tiếp đối thoại, đề phòng việc xảy ra sai sót gì còn có thể đổ lỗi cho người phiên dịch.

Nhưng tể tướng Trần Nhật Duật, khi tiếp sứ nhà Nguyên ông thường nói chuyện trực tiếp với họ, khi sứ về nơi nghỉ thì dắt tay cùng vào, ngồi uống rượu vui vẻ như bạn vẫn quen biết. Chính tiếng Hán lưu loát và sự am hiểu văn hóa Hán đã khiến sứ nhà Nguyên tưởng Trần Nhật Duật là người Hán di cư sang Đại Việt.

Vua Trần Nhân Tông cũng có lần nói với ông rằng: "chú Chiêu Văn có lẽ là kiếp sau của người phiên lạc nên mới giỏi tiếng các nước đó".

Công đánh quân Nguyên nhiều hơn cả

Ngoài tài năng nổi bật về vốn kiến thức ngoại ngữ phong phú, Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật còn là nhà quân sự đại tài, nhà ngoại giao lỗi lạc, nhà văn hóa uyên bác trong lịch sử dân tộc.

Ông chính là người chỉ huy quân đội nhà Trần đánh tan đội quân của Toa Đô ở cửa Hàm Tử vào cuối tháng 4 năm 1285. Sách Đại việt sử ký toàn thư từng chép rằng: "công đánh giặc Nguyên, Nhật Duật lập được nhiều hơn cả".

Danh tướng uống rượu bằng mũi, giỏi ngoại ngữ nhất sử Việt
Trần Nhật Duật trong kháng chiến chống Nguyên - Mông.

Dưới triều vua Trần Minh Tông, Trần Nhật Duật được phong làm Tá Thánh thái sư. Đời vua Trần Hiến Tông, ông được phong tước hiệu Chiêu Văn đại vương.

Dù nắm giữ chức vị tể tướng triều Trần, làm quan trải qua 4 triều vua, có công lớn trong đánh giặc, Trần Nhật Duật luôn giữ được tiết táo thanh cao, nhã nhặn của mình. Với mọi việc ông đều suy xét kỹ càng, chu toàn, không dựa vào chức tước trong tay để uy hiếp người khác.

Dốc lòng vì nước

Trần Nhật Duật là người nhã nhặn độ lượng, mừng giận không lộ ra sắc mặt. Dù tài hoa phóng khoáng, trong việc nước, ông rất trung thực và thẳng thắn. Vợ ông là Trịnh Túc phu nhân từng có việc nhờ cậy nói riêng với ông ở nhà, ông giả vờ gật đầu. Đến khi ra phủ, người thư ký đem việc ấy trình lên ông, ông không cho.

Trong nhà ông không chứa roi vọt để đánh gia nô, nếu có đánh thì trước khi đánh, bao giờ ông cũng vạch tội rõ ràng. Một lần có kẻ kiện gia tỳ của ông với Quốc phụ thượng tể Trần Quốc Chẩn, Quốc Chẩn sai người đến bắt.

Người gia tỳ chạy vào trong phủ. Người đi bắt đuổi đến giữa nhà, bắt trói ầm ỹ. Phu nhân khóc, nói: "Ông là tể tướng mà Bình chương cũng là tể tướng, chỉ vì ân chúa nhân từ nhu nhược nên người ta mới coi khinh đến nước này".

Ông vẫn tự nhiên, chẳng nói gì, sai người bảo gia tỳ rằng: "Ngươi cứ ra, đâu đâu cũng đều có phép nước".

Năm 1330, Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật qua đời ở tuổi 75. Tên tuổi và sự nghiệp của ông gắn liền với giai đoạn vinh quang nhất của nhà Trần với đình cao là chiến công 3 lần đánh bại giặc Mông - Nguyên.

Trần Nhật Duật xứng đáng là danh nhân văn võ toàn tài, nhà ngoại giao mẫu mực trong sử Việt.

Từ khóa liên quan:
Loading...
TIN CŨ HƠN
Đế quốc La Mã thần thánh - Đế chế kỳ lạ nhất lịch sử

Đế quốc La Mã thần thánh - Đế chế kỳ lạ nhất lịch sử

Cái Đế quốc La Mã thần thánh ấy không thần thánh, chẳng phải La Mã, mà cũng không hẳn là đế quốc đúng nghĩa.

Đăng ngày: 25/08/2021
Ngày Quốc tế dành cho những người thuận tay trái 13/8

Ngày Quốc tế dành cho những người thuận tay trái 13/8

Hôm nay 13/8, chính là " Ngày quốc tế người thuận tay trái"(Left-Handers Day).

Đăng ngày: 13/08/2021
Lịch sử ít biết đến về trà - Đồ uống phổ biến thứ hai thế giới sau nước

Lịch sử ít biết đến về trà - Đồ uống phổ biến thứ hai thế giới sau nước

Ngày nay, trà là một trong những đồ uống phổ biến nhất trên thế giới, với thị trường toàn cầu vượt xa tất cả các đối thủ gần nhất đứng sau nó cộng lại.

Đăng ngày: 12/08/2021
6 cuốn sách đặc biệt trong lịch sử Việt Nam: Bộ nào được viết lâu nhất?

6 cuốn sách đặc biệt trong lịch sử Việt Nam: Bộ nào được viết lâu nhất?

Đại Việt sử ký toàn thư là bộ chính sử lớn bậc nhất của nước ta trong suốt chiều dài lịch sử với những tư liệu quý, tạo cơ sở cho việc nghiên cứu lịch sử dân tộc sau này.

Đăng ngày: 12/07/2021
Trận đánh thành Jerusalem đẫm máu: 3 lớp tường thành lần lượt vỡ, hơn 1,1 triệu người chết

Trận đánh thành Jerusalem đẫm máu: 3 lớp tường thành lần lượt vỡ, hơn 1,1 triệu người chết

Người Do Thái từng có quãng thời gian dài sống dưới ách đô hộ của đế chế La Mã, cho đến khi vùng lên nổi dậy vào năm 66, buộc hoàng đế la Mã đưa những quân đoàn thiện chiến nhất đến Jerusalem.

Đăng ngày: 28/05/2021
Ngày Quốc tế đa dạng sinh học 22/5: Chung tay bảo tồn đa dạng sinh học vì tương lai bền vững

Ngày Quốc tế đa dạng sinh học 22/5: Chung tay bảo tồn đa dạng sinh học vì tương lai bền vững

Việt Nam được đáng giá là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học hàng đầu thế giới.

Đăng ngày: 22/05/2021
Nguồn gốc và ý nghĩa lịch sử ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5

Nguồn gốc và ý nghĩa lịch sử ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5

Ngày 18 tháng 5 được xem là cột mốc có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng không chỉ với giới trí thức KH&CN Việt Nam mà còn trở thành động lực then chốt của sự nghiệp đổi mới và phát triển.

Đăng ngày: 18/05/2021
Tiêu điểm
Khoa Học News