Dạy chuột lái xe: Nghiên cứu độc đáo hé lộ về trí não và hành vi học tập
Dù khởi đầu chỉ là một thí nghiệm độc đáo về khả năng lái xe của chuột, nhưng nghiên cứu này đã góp phần vào hiểu biết rộng hơn về cách môi trường và trải nghiệm hình thành nên khả năng nhận thức ở cả loài gặm nhấm lẫn con người.
Năm 2019, một nghiên cứu đặc biệt từ phòng thí nghiệm của nhà thần kinh học tiến sĩ Kelly Lambert tại Đại học Richmond đã thu hút sự chú ý của công chúng. Thay vì các thí nghiệm thông thường, nghiên cứu này cho phép chuột lái xe quanh phòng thí nghiệm trong những chiếc xe tí hon và tự tìm kiếm thức ăn. Mục tiêu chính của nghiên cứu không đơn thuần là gây ấn tượng, mà là để hiểu thêm về khả năng học tập của loài gặm nhấm và những liên hệ tiềm năng với trí não con người.
Động lực ban đầu của nghiên cứu là khai phá cách loài chuột học kỹ năng mới trong một môi trường khác biệt, giúp làm rõ khả năng thích nghi và tiếp nhận các kỹ năng phức tạp của chúng. Bà chia sẻ trong một bài viết trên The Conversation rằng, dù những chiếc xe chuột không có trong môi trường tự nhiên, chúng tạo điều kiện nghiên cứu thú vị cho việc phát triển kỹ năng và khả năng học hỏi của loài gặm nhấm.
Trong nghiên cứu, 11 con chuột được chia thành hai nhóm. Sáu con sống trong lồng tiêu chuẩn, trong khi năm con còn lại được nuôi dưỡng trong "môi trường phong phú" với đồ chơi và hoạt động mô phỏng điều kiện tự nhiên. Kết quả cho thấy những con chuột từ môi trường phong phú không chỉ học lái xe nhanh hơn mà còn tiếp tục quan tâm đến chiếc xe ngay cả khi phần thưởng thức ăn không còn. "Kết quả này cho thấy não bộ là một cơ quan linh hoạt, có thể được định hình bởi trải nghiệm môi trường", Lambert chia sẻ với IFLScience năm 2019.
Lambert cho biết thêm: "Tôi luôn nhắc nhở sinh viên của mình rằng họ chịu trách nhiệm về những gì xảy ra với não của mình mỗi ngày. Những trải nghiệm và lối sống phong phú sẽ giúp hình thành một mạng lưới thần kinh phức tạp hơn". Với tư cách là một nhà giáo dục và nhà khoa học thần kinh, bà nhận thấy tầm quan trọng của môi trường sống lên sự phát triển và khả năng nhận thức của não bộ không chỉ ở chuột mà cả con người.
Một phát hiện thú vị khác là các con chuột trong thí nghiệm này rất hào hứng với việc lái xe, nhiều con còn tự chủ động nhảy vào xe, sẵn sàng "nổ máy" trước khi di chuyển. Lambert giải thích: "Sự hăng hái của những con chuột khi lái xe làm chúng tôi ngạc nhiên. Điều này cho thấy có lẽ chuột cũng có thể cảm nhận sự phấn khích và mong đợi".
Các con chuột trong thí nghiệm này rất hào hứng với việc lái xe.
Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 năm 2020, Lambert nhận thấy những thay đổi trong hành vi của chuột khi bà quay trở lại phòng thí nghiệm. Khi bà tiếp cận chuồng, những con chuột được huấn luyện dường như rất háo hức và nhảy lên đón chờ. Điều này dẫn đến một thí nghiệm mới nhằm khám phá ảnh hưởng của sự mong đợi tích cực đối với chức năng thần kinh của chuột. Các thí nghiệm mới tập trung vào việc tạo ra cảm giác chờ đợi phần thưởng để xem chuột có biểu hiện thay đổi về nhận thức hay không.
Kết quả sơ bộ rất đáng chú ý. Khi được dạy cách chờ đợi phần thưởng, những con chuột không chỉ thể hiện thái độ lạc quan hơn mà còn đạt thành tích cao hơn trong các nhiệm vụ giải quyết vấn đề và nhận thức. Điều này tương tự với các nghiên cứu trước đó cho thấy việc dự đoán một sự kiện vui vẻ có thể kích thích sự gia tăng dopamine, chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong cảm giác vui vẻ và động lực.
Cũng như chuột, con người cũng trải qua những cảm xúc tương tự khi mong đợi một sự kiện vui vẻ.
Qua nghiên cứu này, Lambert muốn làm nổi bật mối liên hệ giữa hành vi chờ đợi tích cực ở chuột và cách con người phản ứng với những sự kiện thú vị trong cuộc sống. Cũng như những con chuột chờ đợi phần thưởng, con người cũng trải qua những cảm xúc tương tự khi mong đợi một sự kiện vui vẻ. Bà nhấn mạnh: “Não của chúng ta là một cơ quan nhạy bén với môi trường, và những trải nghiệm tích cực có thể tạo nên một não bộ khỏe mạnh, phát triển trí lực tốt hơn”.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Behavioural Brain Research, mở ra những góc nhìn mới về hành vi và cấu trúc não bộ.
Cảnh giác với loài ếch đẹp chứa độc chết người
Được mệnh danh là loài sinh vật “độc” nhất thế giới, nọc độc của ếch phi tiêu khiến hệ thần kinh bị tê liệt, gây tê liệt các cơ và dẫn tới tử vong.
Loài vật quý hiếm bậc nhất hành tinh, cả thế giới chỉ còn 80 con
Loài vật này đặc trưng bởi một chiếc sừng duy nhất, từng được tìm thấy trên khắp vùng Đông Bắc Ấn Độ và Đông Nam Á.
Loài cá heo cực hiếm này thực sự sắp tuyệt chủng, cả thế giới chỉ còn chưa đầy 10 con
Bi kịch của loài cá heo này - cũng giống bao loài khác - đến từ chính con người.
Top 5 loài động vật có khả năng bay lượn cừ khôi dù không phải là chim
Thế giới tự nhiên thật sự vô cùng phong phú. Một số loài động vật dù không phải chim nhưng lại có thể bay lượn điêu luyện.
Cách phân biệt rắn cạp nong và rắn cạp nia
Ở Việt Nam có rất nhiều rắn độc và cực độc, điển hình là hai "anh em" rắn cạp nong - cạp nia.
Loài vật quý hiếm bậc nhất hành tinh, cả thế giới chỉ còn 2 cá thể
Loài động vật này vô cùng quý hiếm, cả thế giới chỉ còn lại hai cá thể và các nhà khoa học đang nỗ lực cứu loài này khỏi tuyệt chủng.
