Điều hối hận nhất của Einstein

Hành động của Einstein gián tiếp khiến hàng trăm nghìn người tử vong sau các vụ thảm sát bằng bom nguyên tử. Nhà vật lý lý thuyết nổi tiếng luôn hối hận vì quyết định đó của mình.

Ngày 2/8/1939, một tháng trước khi Thế chiến II bùng nổ, nhà vật lý nổi tiếng người Đức Albert Einstein viết bức thư dài hai trang gửi cho Tổng thống Franklin D. Roosevelt. Bức thư đưa Mỹ vào cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân, mãi mãi thay đổi cán cân sức mạnh lịch sử thế giới.

Einstein khi đó đang ở Mỹ. Ông trốn khỏi Đức khi Đảng Quốc xã lên nắm quyền. Khi ấy ông biết rằng các nhà khoa học Đức đã phát hiện ra sự phân hạch hạt nhân, quá trình phân tách hạt nhân của một nguyên tử để giải phóng năng lượng.

Điều hối hận nhất của Einstein
Albert Einstein vào khoảng năm 1939. Bên phải là vụ nổ hạt nhân ở Polynesia, Pháp tháng 10/1971. (Ảnh: Getty Images).

Loading...

Bức thư ông viết cảnh báo Roosevelt "những quả bom cực mạnh" có thể được tạo ra sau khám phá này. Chúng có khả năng phá hủy toàn bộ một cảng biển chỉ với vụ nổ duy nhất.

Bức thư mà Einstein sau này gọi là "sai lầm lớn" của chính mình, đã thúc giục Roosevelt tăng tốc nghiên cứu Uranium ở Mỹ.

Cảnh báo của Einstein được một người tên là Alexander Sachs đọc cho Roosevelt. Tờ New York Times khi đó cho rằng ông này cũng chính là người đọc những cảnh báo khác về bom nguyên tử cho Tổng thống Mỹ.

Einstein, vốn là người Do Thái, được nhà vật lý gốc Hungary Leo Szilard thuyết phục rằng Đức có thể sử dụng công nghệ mới được phát hiện để tạo ra vũ khí. 

Điều hối hận nhất của Einstein
Bức thư Einstein gửi Tổng thống Franklin D. Roosevelt. (Ảnh: AHF).

Szilard và hai nhà vật lý người Hungary khác, Edward Teller và Eugene Wigner đều là người tị nạn. Cả hai đều nói với Einstein về những lo ngại của mình.

Thực tế, Szilard đã viết bức thư, nhưng chính Einstein đặt bút ký, vì họ tin lời nói của ông có trọng lượng nhất với Tổng thống Mỹ.

Cynthia Kelly, chủ tịch Quỹ Di sản nguyên tử (Atomic Heritage Foundation) cho rằng khám phá nổi tiếng của Einstein về năng lượng và khối lượng đã tạo tiền đề cho loại vũ khí huỷ diệt đáng sợ nhất lịch sử nhân loại ra đời. Thế nhưng, Einstein chắc chắn không nghĩ rằng lý thuyết của mình được dùng để chế tạo vũ khí.

Điều hối hận nhất của Einstein
Một bức ảnh tháng 7/1945 cho thấy đám mây hình nấm của vụ nổ nguyên tử đầu tiên trên thế giới, tại khu thử nghiệm Trinity gần Alamogordo, New Mexico. (Ảnh: AP).

Einstein không đưa ra bất kỳ chi tiết nào về kỹ thuật khai thác năng lượng hạt nhân. "Tôi không coi mình là cha đẻ của việc giải phóng năng lượng nguyên tử. Phần của tôi trong đó khá gián tiếp", ông nói.

Lá thư của Einstein có hiệu lực. Roosevelt thành lập Ủy ban Cố vấn về Uranium tháng 10/1939, cùng tháng ông nhận được thư của Einstein. Khi ấy, Thế chiến II đã nổ ra, dù Mỹ chưa tham gia.

Ủy ban này sau đó tham gia Dự án Manhattan, bí mật phát triển 2 quả bom nguyên tử thả xuống các thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản năm 1945, giết chết khoảng 200.000 người. Vài ngày sau vụ đánh bom, Nhật Bản đầu hàng quân đội Đồng minh, chấm dứt Thế chiến II.

Điều hối hận nhất của Einstein
Einstein và Leo Szilard tái hiện việc ký bức thư của họ cho Roosevelt, cảnh báo Đức có thể đang chế tạo bom nguyên tử. (Ảnh: Getty Images).

Đức Quốc xã chưa bao giờ thành công trong việc chế tạo vũ khí hạt nhân. Einstein cũng không tham gia vào việc chế tạo bom. Ông không được phép làm việc trong Dự án Manhattan, bởi bị coi là một rủi ro an ninh quá lớn, khi vừa là người Đức vừa là nhà hoạt động chính trị cánh tả. Lúc nghe tin bom hạt nhân được sử dụng ở Nhật Bản, ông than thở: "Khốn nạn cho tôi".

"Nếu tôi biết người Đức không thành công trong việc phát triển bom nguyên tử, tôi sẽ không làm gì cả", Einstein cũng cảnh báo, "Chúng ta sẽ phải đối mặt với nhiều thảm họa sắp tới".

Một bức thư công bố năm 2005 tiết lộ việc Einstein viết cho một người bạn ở Nhật Bản: "Tôi luôn lên án việc sử dụng bom nguyên tử vào Nhật Bản, nhưng lại không thể làm gì để ngăn chặn quyết định định mệnh đó".

Viết cho một tạp chí Nhật Bản năm 1952, Einstein cho biết ông "nhận thức rõ về mối nguy hiểm khủng khiếp cho cả nhân loại, nếu những thí nghiệm hạt nhân thành công". Tuy nhiên, ông kết luận: "Tôi đã không tìm ra lối thoát nào khác".

Loading...
TIN CŨ HƠN
Lốc xoáy bình thường xưa rồi, đoạn video lốc xoáy... than này sẽ khiến bạn phải sững sờ

Lốc xoáy bình thường xưa rồi, đoạn video lốc xoáy... than này sẽ khiến bạn phải sững sờ

Nếu như năm ngoái là năm của lốc xoáy lửa, thì năm nay chúng ta có lốc xoáy than.

Đăng ngày: 05/08/2019
Choáng ngợp với những kỷ lục thế giới gây bất ngờ nhất năm 2019

Choáng ngợp với những kỷ lục thế giới gây bất ngờ nhất năm 2019

Những tháng đầu năm 2019 đã ghi nhận nhiều kỷ lục thế giới đáng kinh ngạc, đòi hỏi nhiều kế hoạch chi tiết với sự tham gia của một số lượng lớn người tình nguyện.

Đăng ngày: 04/08/2019
10.000 năm con người trải nghiệm uống sữa bò

10.000 năm con người trải nghiệm uống sữa bò

Nhân loại làm quen với uống sữa bò từ hàng thiên niên kỷ trước nhờ tiến hóa sinh học của cơ thể và tiến bộ trong thuần hóa động vật.

Đăng ngày: 04/08/2019
Kỳ lạ ngôi làng 9 năm liền không sinh ra được một bé trai ở Ba Lan

Kỳ lạ ngôi làng 9 năm liền không sinh ra được một bé trai ở Ba Lan

Tại một ngôi làng biên giới nhỏ ở miền nam Ba Lan, chính quyền đang đề nghị thưởng cho gia đình nào đầu tiên sinh được con trai sau 9 năm toàn sinh con gái.

Đăng ngày: 04/08/2019
Bí ẩn những chiếc nhẫn hộ tiễn đỉnh cao được các hoàng đế ngự dụng lưu lại trong Cố Cung

Bí ẩn những chiếc nhẫn hộ tiễn đỉnh cao được các hoàng đế ngự dụng lưu lại trong Cố Cung

Nếu bạn là tín đồ của phim cổ trang, chắc sẽ đôi lần lướt qua mắt những chiếc nhẫn vua đeo ngón cái. Và tự hỏi liệu mỗi một chiếc nhẫn có chứa đựng một truyền thuyết và “quyền năng“ riêng không?

Đăng ngày: 03/08/2019
Khoa học nói rằng 14 bộ phận trên cơ thể sẽ hé lộ trí thông minh của bạn

Khoa học nói rằng 14 bộ phận trên cơ thể sẽ hé lộ trí thông minh của bạn

Đầu to, đeo kính chắc chắn thông minh? Để xem khoa học nói gì về bạn qua những đặc điểm trên cơ thể nhé.

Đăng ngày: 03/08/2019
Bộ não của những người hướng nội và hướng ngoại liệu có giống nhau?

Bộ não của những người hướng nội và hướng ngoại liệu có giống nhau?

Điều gì mô tả đặc điểm của người hướng nội và não bộ của họ so với người hướng ngoại hoạt động khác nhau như thế nào?

Đăng ngày: 02/08/2019
Tiêu điểm
Khoa Học News