Khoa Học News

Galapagos từng tiêu diệt dê xâm hại để cứu rùa khổng lồ

Các chuyên gia bảo tồn đã triển khai nhiều biện pháp để tiêu diệt 140.000 con dê trong 7 năm, giúp rùa khổng lồ Galapagos phục hồi.

Vào cuối thế kỷ 20, rùa khổng lồ Galapagos sinh sống trên quần đảo cùng tên ngoài khơi Ecuador có nguy cơ tuyệt chủng. Từ hơn 250.000 cá thể vào thế kỷ 16, số lượng của chúng giảm xuống chỉ còn 3.000 con vào thập niên 1970, chủ yếu do con người săn bắt. Rùa là loài tương đối chậm chạp và tự vệ kém, do đó dễ thu thập và nuôi sống trên tàu, nơi chúng có thể sống sót một năm mà không cần thức ăn, cung cấp thịt tươi cho thủy thủ. Ngoài săn bắt quá mức, con người còn mang theo loài xâm hại lớn nhất đối với hệ sinh thái mong manh trên đảo là dê. Loài ăn cỏ tưởng chừng vô hại này ngấu nghiến tất cả thực vật có sẵn, bao gồm nhiều thực vật hiếm, và cạnh tranh tài nguyên khan hiếm trên đảo với động vật bản xứ. Khi dê ăn sạch cây cối trên các đảo, rùa Galapagos bắt đầu biến mất.


Rùa khổng lồ trên đảo Galapagos. (Ảnh: Flickr).

Năm 1995, nhà chức trách quyết định xóa sổ dê ở Galapagos để cứu hệ động thực vật bản xứ của hòn đảo. Hai năm sau, dự án Isabela được vạch ra, theo đó họ sẽ tiêu diệt dê và lừa trên đảo Isabela, lợn, dê và lừa trên đảo Santiago, và dê trên đảo Pinta.

Năm 1999, một nhóm xạ thủ lùng sục dấu chân trên 3 đảo và bắn những con dê từ trực thăng. Đây là một trong những chương trình tiêu diệt tiên tiến nhất thời đó. Trong vòng vài năm, 90% dê bị xóa sổ tương đối dễ dàng. Nhưng khi dê trở nên ít hơn, chúng cũng khó phát hiện hơn. Số dê còn lại học được cách cảnh giác với thợ săn, bắt đầu lẩn trốn trong bụi rậm, hang động hoặc ống dung nham. 10% số dê còn lại ngày càng khó loại bỏ. Để xóa sổ hoàn toàn loài dê, thợ săn phải sử dụng một biện pháp khác gọi là "dê Judas".

Một đàn dê cỡ vài trăm con được thu gom, triệt sản và tiêm hormone khiến chúng động dục dài hạn, lắp vòng cổ theo dõi bằng tín hiệu vô tuyến và thả trên các đảo. Do dê là động vật xã hội, chúng tìm kiếm những con dê khác theo bản năng. Thông qua theo dõi dê Judas, thợ săn có thể lần ra số dê còn lại. Sau khi tìm thấy một đàn, họ sẽ bắn chết tất cả trừ dê Judas để chúng tiếp tục tìm thêm dê đang lẩn trốn. Họ để nguyên xác dê phân hủy để dưỡng chất hữu ích mà dê tiêu thụ trên đảo có thể quay lại lòng đất. Việc mang thịt dê đi sẽ lấy hết dưỡng chất khỏi đảo vĩnh viễn, theo tiến sĩ Karl Campbell, quản lý hoạt động của dự án Isabela.

Hơn 200 con dê Judas được triển khai trên đảo Santiago và 770 con khác trên đảo Isabela lớn hơn trong 2 năm. Năm 2006, chúng là những con dê duy nhất còn lại trên các đảo mục tiêu. Đàn dê xâm hại chỉ còn lại 20 - 30 con ở đảo Santiago và 266 con ở đảo Isabela. Chúng được phép sống trên đảo nhằm mục đích theo dõi.

Sau khi quần đảo Galapagos sạch bóng dê, cây cối bắt đầu phục hồi. Những cây nhỏ bắt đầu mọc lại từ gốc cụt mà bầy dê để lại. Các loài cây bụi rậm cao nguyên, cây rừng, xương rồng và nhiều loài đặc hữu tăng về số lượng. Kết hợp với nhân giống nuôi nhốt, quần thể rùa khổng lồ cũng phục hồi.

Dự án Isabela là nỗ lực tái tạo đảo lớn nhất thế giới tính đến nay. Trong 7 năm, hơn 140.000 con dê bị xóa sổ khỏi nửa triệu hecta đất với chi phí 10,5 triệu USD. Vài trăm con cuối cùng khó tiêu diệt nhất và tiêu tốn nhiều tiền nhất. Thành công của dự án Isabela thúc đẩy các nhà bảo tồn tiến hành chương trình xóa sổ trên 3 hòn đảo khác. Kết hợp bắn từ trên cao, dùng chó săn và dê Judas, họ đã diệt thêm 10.000 con dê giữa năm 2006 và 2009.

TIN CŨ HƠN
Loài rắn sở hữu họa tiết sặc sỡ và độc đáo tại Việt Nam!

Loài rắn sở hữu họa tiết sặc sỡ và độc đáo tại Việt Nam!

Tại Việt Nam có phân bố một loài rắn sở hữu lớp vảy nhiều màu sắc, với họa tiết đẹp mắt. Đó là loài rắn gì và có nguy hiểm cho con người hay không?

Đăng ngày: 05/06/2026
Bất ngờ trước cách săn mồi kỳ lạ của các loài động vật

Bất ngờ trước cách săn mồi kỳ lạ của các loài động vật

Thế giới động vật khá khắc nghiệt và đôi khi những loài sinh vật đẹp đẽ lại là những thợ săn chuyên nghiệp.

Đăng ngày: 04/06/2026
Top 6 loài ân ái dị nhất Trái đất, có loài hiện diện ở Việt Nam

Top 6 loài ân ái dị nhất Trái đất, có loài hiện diện ở Việt Nam

Những loài động vật dưới đây có cách ân ái có một không hai. Trong đó, có một loài là đặc sản nổi tiếng của Việt Nam.

Đăng ngày: 04/06/2026
Điều gì sẽ xảy ra nếu những con mèo có kích thước tương tự như loài hổ?

Điều gì sẽ xảy ra nếu những con mèo có kích thước tương tự như loài hổ?

Mèo là loài động vật phân bố rộng rãi, nhiều chủng loại và số lượng, chỉ tính riêng Trung Quốc đã có hơn 40 triệu con mèo.

Đăng ngày: 01/06/2026
Cuộc chiến sinh tồn khốc liệt giữa "ông vua đầm lầy" và loài rắn nguy hiểm nhất châu Phi

Cuộc chiến sinh tồn khốc liệt giữa "ông vua đầm lầy" và loài rắn nguy hiểm nhất châu Phi

Trong một sự kiện hiếm gặp tại công viên quốc gia Kruger, một con cá sấu châu Phi đã săn được một con rắn hổ mang đen (Black Mamba), loài rắn được coi là độc nhất và nguy hiểm nhất châu lục này.

Đăng ngày: 31/05/2026
Độc lạ loài cá quý như nhân sâm, là lộc trời chỉ có ở Hoàng Liên Sơn: Bị bắt bằng cách "chuốc say"

Độc lạ loài cá quý như nhân sâm, là lộc trời chỉ có ở Hoàng Liên Sơn: Bị bắt bằng cách "chuốc say"

Chúng là loài cá bản địa, rất hiếm và được người dân địa phương ví rằng "quý như nhân sâm".

Đăng ngày: 31/05/2026
Loài rắn mang tên gọi đáng sợ và giống hệt rắn độc nhưng vô hại

Loài rắn mang tên gọi đáng sợ và giống hệt rắn độc nhưng vô hại

Tại Việt Nam có một loài rắn mang tên gọi đáng sợ và sở hữu vẻ bề ngoài giống hệt rắn độc, nhưng thực chất đây là một loài rắn lành tính và hoàn toàn vô hại. Đó là loài rắn gì?

Đăng ngày: 30/05/2026
Khoa Học News