Giả tinh thể đoạt giải nobel và mẫu thiên thạch

Một khối tinh thể đoạt giải Nobel với cấu trúc “chưa từng thấy” hóa ra lại đến từ thế giới khác.

Theo công bố mới nhất, có vẻ như vật mẫu tự nhiên duy nhất về cấu trúc giả tinh thể (quasicrystal) là từ vũ trụ rơi xuống Trái đất. Nếu chính xác, phát hiện này sẽ làm thay đổi hoàn toàn hiểu biết của chúng ta về điều kiện cần và đủ để hình thành nên cấu trúc kỳ lạ này.

Nghiên cứu đoạt giải Nobel

Theo NewScientist, cấu trúc giả tinh thể cũng có tính trật tự giống như tinh thể thông thường, nhưng hình thái đối xứng của chúng phức tạp hơn nhiều. Những hoa văn mô phỏng sự đối xứng này đã được ứng dụng trong nghệ thuật từ nhiều thế kỷ nay (ví dụ như gạch mosaic), tuy nhiên, mãi tới thập niên 80, khoa học mới phát hiện ra những vật liệu có cấu trúc giả tinh thể ở cấp độ nguyên tử.

Cũng chính nhờ phát hiện đó mà Giáo sư Daniel Shechtman của Viện Công nghệ Technion ở Israel đã giành được giải thưởng Nobel hóa học 2011. Ông đã tạo ra một vật liệu tổng hợp bao gồm aluminum và magium trong môi trường phòng thí nghiệm với cấu trúc giả tinh thể.

Giờ đây, chuyên gia Paul Steinhardt của Đại học Princeton và các đồng nghiệp tuyên bố, họ có bằng chứng cho thấy mẫu vật tự nhiên duy nhất có cấu trúc giả tinh thể - một tảng đá được tìm thấy ở dãy núi Koryak miền Đông nước Nga, thực chất là một phần của thiên thạch.

Steinhardt cho biết nhóm của ông tình cờ tìm thấy tảng giả tinh thể này vào năm 2009. Mặc dù vậy, thời gian đầu nhiều nhà nghiên cứu, trong đó có chuyên gia về thiên thạch Glenn McPherson của Viện Smithsonian (Washington, Mỹ) vẫn tỏ ra hoài nghi về xuất xứ “thiên thạch”.

Sự kỳ diệu của tự nhiên

Do đó, Steinhardt đã cùng với MacPherson tiến hành nhiều phân tích đối với mẫu vật và tìm ra bằng chứng “thuyết phục được MacPherson”. Cụ thể hơn, mẫu vật có thể chịu đựng được sức ép và nhiệt độ cực điểm của những vụ va chạm tốc độ cao (đủ để tạo ra thiên thạch trong vành đai hành tinh). Bên cạnh đó, sự phong phú của các đồng vị oxy khác nhau bên trong mẩu đá cũng tương xứng với các thiên thạch hơn là mức độ đồng vị của đá trên Trái đất.

Mặc dù vậy, theo Space.com, hiện vẫn chưa rõ giả tinh thể cấu thành trong môi trường tự nhiên như thế nào. Những mẫu vật giả tinh thể trong phòng thí nghiệm được tạo ra bằng cách cô động tác nhân kim loại của vật chất trong phòng chân không. Nhưng Steinhardt đã cho thấy, giả tinh thể cũng có thể hình thành cả trong không gian, nơi môi trường biến thiên hơn nhiều. Cũng tức là tinh thể có thể tạo ra được trong nhiều điều kiện khác nhau.

“Tự nhiên có thể tạo ra giả tinh thể trong những điều kiện mà con người cho là điên rồ”, Steinhardt kết luận.

TIN CŨ HƠN
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 06/03/2026
Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Ngôi sao còn già hơn vũ trụ

Trong một phát hiện khiến nhiều người ngạc nhiên, ngôi sao già nhất lại có tuổi đời còn lâu hơn cả vũ trụ. Sao HD 140283, hay còn gọi là sao Methuselah, không hề xa lạ với các nhà thiên văn học Trái đất.

Đăng ngày: 04/03/2026
Hệ Mặt Trời là gì?

Hệ Mặt Trời là gì?

"Hệ Mặt Trời" (Thái Dương Hệ) là "một hệ hành tinh có Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể nằm trong phạm vi lực hấp dẫn của Mặt Trời".

Đăng ngày: 04/03/2026
Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Một hành tinh có quỹ đạo giống Trái Đất đang hình thành trong đám mây bụi xung quanh ngôi sao TW Hydrae cách chúng ta 175 năm ánh sáng.

Đăng ngày: 02/03/2026
Truyền thuyết về 12 chòm sao

Truyền thuyết về 12 chòm sao

12 chòm sao hoàng đạo và những truyền thuyết về chúng. Bạn có bao giờ tự hỏi những biểu tượng xinh xắn đại diện cho cung hoàng đạo của mình có xuất xứ từ đâu? Biết được bí mật các chòm sao cũng là một cách để hiểu hơn về bản thân và những người xung quanh.

Đăng ngày: 27/02/2026
Xuyên không là có thật và đây là người duy nhất được trải nghiệm điều đó

Xuyên không là có thật và đây là người duy nhất được trải nghiệm điều đó

Khoa học đã từng chứng minh rằng chúng ta có thể thực hiện du hành thời gian - ít nhất là về mặt lý thuyết.

Đăng ngày: 15/02/2026
Khoa Học News