Giải mã được dòng chữ khắc 2.600 năm tuổi ở Thổ Nhĩ Kỳ

Một dòng chữ cổ 2.600 năm tuổi bị hư hỏng nặng được trang trí bằng hình sư tử và nhân sư ở Thổ Nhĩ Kỳ cuối cùng đã được giải mã, và nó được cho là liên quan đến "mẹ của các vị thần".

Mark Munn, giáo sư về lịch sử và khảo cổ học Hy Lạp cổ đại tại Đại học Tiểu bang Pennsylvania, Mỹ, cho biết đã giải mã được dòng chữ này trong một bài báo vừa được đăng trên tạp chí Kadmos.


Tượng đài có dòng chữ cổ được gọi là Arslan Kaya (còn được viết là Aslan Kaya), có nghĩa là "đá sư tử" trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: Daphnusia)

Tượng đài, được khắc hình ảnh sư tử và nhân sư, được gọi là Arslan Kaya (còn được viết là Aslan Kaya), có nghĩa là "đá sư tử" trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Chữ khắc này đánh vần là "Materan", một nữ thần của người Phrygians, người đã phát triển mạnh mẽ ở nơi hiện là Thổ Nhĩ Kỳ từ khoảng năm 1200 đến năm 600 trước Công nguyên. Họ biết bà "chỉ đơn giản là Mẹ".

Các nền văn hóa cổ đại khác cũng tôn kính Materan. "Người Hy Lạp biết bà là Mẹ của các vị thần", Munn nói, lưu ý rằng người La Mã gọi bà là "Magna Mater" hay "Mẹ vĩ đại". Vào thời điểm tượng đài được xây dựng, một vương quốc được gọi là Lydia, cũng rất tôn trọng Materan, có thể đã cai trị khu vực này.

Tượng đài bị hư hại nặng nề do thời tiết và cướp bóc, khiến cho dòng chữ khắc cực kỳ khó đọc. Để giải quyết bí ẩn, Munn đã chụp ảnh dòng chữ khắc một cách chi tiết khi ánh sáng tốt và xem xét lại các bức ảnh và hồ sơ cũ hơn về dòng chữ khắc.

Munn cho biết, rất có lý khi tượng đài mang tên Materan vì nó cũng chứa hình ảnh của nữ thần. Tên Materan có thể là một phần của dòng chữ khắc và có ý nghĩa lớn hơn việc giải thích ai là người đã ủy quyền cho dòng chữ khắc đó và Materan là ai.

TIN CŨ HƠN
Bàn tay có điểm này, bạn có thể mang dòng máu người khác loài

Bàn tay có điểm này, bạn có thể mang dòng máu người khác loài

Một nghiên cứu mới dẫn đầu bởi chủ nhân giải Nobel Y sinh năm 2022 phát hiện "bệnh Viking" thực ra là di sản của những cuộc hôn phối dị chủng của tổ tiên chúng ta với người khác loài Neanderthals.

Đăng ngày: 10/04/2026
Công nghệ ADN giúp tái dựng gương mặt hoàng đế Trung Quốc thời Bắc Chu

Công nghệ ADN giúp tái dựng gương mặt hoàng đế Trung Quốc thời Bắc Chu

ADN cổ đại được phục hồi từ hài cốt của một hoàng đế Trung Quốc ở thế kỷ thứ VI, đã giúp tái dựng gương mặt của nhà lãnh đạo này.

Đăng ngày: 10/04/2026
Tháp đá nghìn tấn 3.500 năm chưa từng được dựng lên

Tháp đá nghìn tấn 3.500 năm chưa từng được dựng lên

Tháp đá đồ sộ nặng 1.168 tấn, cao khoảng 42m, có những vết nứt do một sự cố thời xưa và không thể dựng lên làm tượng đài.

Đăng ngày: 09/04/2026
Bức tường cong dài 405km bí ẩn chạy dọc Mông Cổ

Bức tường cong dài 405km bí ẩn chạy dọc Mông Cổ

Các nhà nghiên cứu phát hiện bức tường dài 405km dọc biên giới Mông Cổ - Trung Quốc dường như được xây dựng vội vàng để ngăn quân xâm lược.

Đăng ngày: 09/04/2026
Bữa tối kỳ lạ với món hầm từ thịt xác ướp bò rừng 50.000 năm tuổi

Bữa tối kỳ lạ với món hầm từ thịt xác ướp bò rừng 50.000 năm tuổi

Năm 1984, các nhà khoa học thưởng thức bữa tối kỳ lạ với món hầm làm từ thịt của bò rừng thảo nguyên đóng băng hàng chục nghìn năm trước.

Đăng ngày: 08/04/2026
Top 8 loài khủng long lớn nhất Trái đất thời tiền sử

Top 8 loài khủng long lớn nhất Trái đất thời tiền sử

Kích thước khổng lồ của những loài khủng long này sẽ khiến bạn kinh ngạc.

Đăng ngày: 08/04/2026
Ngập lụt lịch sử ở Brazil làm phát lộ hóa thạch khủng long hơn 200 triệu năm

Ngập lụt lịch sử ở Brazil làm phát lộ hóa thạch khủng long hơn 200 triệu năm

Các trận mưa xối xả gây ngập lụt lịch sử tại miền Nam Brazil vào tháng 5 làm lộ hóa thạch khủng long còn gần như nguyên vẹn có niên đại khoảng 200 triệu năm.

Đăng ngày: 08/04/2026
Khoa Học News