Giải mã được dòng chữ khắc 2.600 năm tuổi ở Thổ Nhĩ Kỳ

Một dòng chữ cổ 2.600 năm tuổi bị hư hỏng nặng được trang trí bằng hình sư tử và nhân sư ở Thổ Nhĩ Kỳ cuối cùng đã được giải mã, và nó được cho là liên quan đến "mẹ của các vị thần".

Mark Munn, giáo sư về lịch sử và khảo cổ học Hy Lạp cổ đại tại Đại học Tiểu bang Pennsylvania, Mỹ, cho biết đã giải mã được dòng chữ này trong một bài báo vừa được đăng trên tạp chí Kadmos.


Tượng đài có dòng chữ cổ được gọi là Arslan Kaya (còn được viết là Aslan Kaya), có nghĩa là "đá sư tử" trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. (Ảnh: Daphnusia)

Tượng đài, được khắc hình ảnh sư tử và nhân sư, được gọi là Arslan Kaya (còn được viết là Aslan Kaya), có nghĩa là "đá sư tử" trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Chữ khắc này đánh vần là "Materan", một nữ thần của người Phrygians, người đã phát triển mạnh mẽ ở nơi hiện là Thổ Nhĩ Kỳ từ khoảng năm 1200 đến năm 600 trước Công nguyên. Họ biết bà "chỉ đơn giản là Mẹ".

Các nền văn hóa cổ đại khác cũng tôn kính Materan. "Người Hy Lạp biết bà là Mẹ của các vị thần", Munn nói, lưu ý rằng người La Mã gọi bà là "Magna Mater" hay "Mẹ vĩ đại". Vào thời điểm tượng đài được xây dựng, một vương quốc được gọi là Lydia, cũng rất tôn trọng Materan, có thể đã cai trị khu vực này.

Tượng đài bị hư hại nặng nề do thời tiết và cướp bóc, khiến cho dòng chữ khắc cực kỳ khó đọc. Để giải quyết bí ẩn, Munn đã chụp ảnh dòng chữ khắc một cách chi tiết khi ánh sáng tốt và xem xét lại các bức ảnh và hồ sơ cũ hơn về dòng chữ khắc.

Munn cho biết, rất có lý khi tượng đài mang tên Materan vì nó cũng chứa hình ảnh của nữ thần. Tên Materan có thể là một phần của dòng chữ khắc và có ý nghĩa lớn hơn việc giải thích ai là người đã ủy quyền cho dòng chữ khắc đó và Materan là ai.

TIN CŨ HƠN
Nghiên cứu gây sốc: Khủng long đã lấy đi của loài người 100 năm tuổi thọ

Nghiên cứu gây sốc: Khủng long đã lấy đi của loài người 100 năm tuổi thọ

Loài người có thể đã sống được đến tuổi 200 nếu không vì một sự kiện gây "tắc nghẽn tuổi thọ" xảy ra với các loài tổ tiên.

Đăng ngày: 22/04/2026
Thức ăn nhanh thế kỷ 21 hiện ra ở thành phố 2.000 năm tuổi

Thức ăn nhanh thế kỷ 21 hiện ra ở thành phố 2.000 năm tuổi

Thêm một thứ "vượt thời gian" khác gây choáng váng cho đội khảo cổ đang làm việc ở Pompeii - thành phố La Mã bị chôn vùi 2.000 năm trước dưới tro bụi núi lửa.

Đăng ngày: 19/04/2026
Tàu ma 800 năm hiện hình nguyên vẹn rồi bỗng

Tàu ma 800 năm hiện hình nguyên vẹn rồi bỗng "bốc hơi về trời"

Tàu ma Mortar Wreck hiện hình trong trạng thái rất tốt ở vùng nước nông ngoài khơi miền Nam nước Anh dù đã chìm 800 năm, để rồi phân rã nhanh đến đáng sợ từ ngày lộ ra khỏi cát.

Đăng ngày: 19/04/2026
Định lý Pythagore được tìm thấy trên các tấm đất sét của người Babylon cổ đại, có trước thời Pythagoras 1.000 năm

Định lý Pythagore được tìm thấy trên các tấm đất sét của người Babylon cổ đại, có trước thời Pythagoras 1.000 năm

Các nhà khoa học của Đại học New South Wales đã phát hiện ra mục đích của tấm đất sét Babylon 3.700 năm tuổi nổi tiếng, tiết lộ đây là bảng lượng giác cổ nhất và chính xác nhất thế giới.

Đăng ngày: 17/04/2026
Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Người Úc và Mỹ cổ đại đã ăn hàng tỷ con hàu trong hàng nghìn thiên niên kỷ

Đăng ngày: 14/04/2026
Hà Nội sẽ chi 1.800 tỉ phục dựng điện Kính Thiên

Hà Nội sẽ chi 1.800 tỉ phục dựng điện Kính Thiên

Hà Nội sẽ tập trung nguồn lực bảo tồn các công trình lịch sử, văn hóa tại nội đô. Trong đó, TP sẽ chi 1.800 tỉ đồng thực hiện dự án phục dựng điện Kính Thiên.

Đăng ngày: 14/04/2026
Đôi giày đặc biệt của chiến binh đất nung mộ Tần Thủy Hoàng

Đôi giày đặc biệt của chiến binh đất nung mộ Tần Thủy Hoàng

Đôi giày ở chân một cung thủ trong đội quân đất nung có nhiều đặc điểm ưu việt, thể hiện trình độ thủ công xuất sắc dưới thời nhà Tần.

Đăng ngày: 13/04/2026
Khoa Học News