Khoa Học News

Giải mã sự biến mất của bệnh hủi ở châu Âu

Các nhà khoa học tin rằng, họ đang tiến gần hơn tới việc giải đáp bí ẩn tại sao bệnh hủi (hay còn gọi là bệnh phong, cùi) đột ngột biến mất dần ở châu Âu cách đây 500 năm.

Bệnh hủi từng là một trong những "sát thủ" đáng sợ nhất trên khắp châu Âu với các nạn nhân bị xua đuổi ra ngoài các thị trấn và làng mạc. Căn bệnh này hiện vẫn tồn tại ở 91 quốc gia trên thế giới và tấn công khoảng 225.000 người mỗi năm, nhưng ở châu Âu, nó từng đột ngột suy giảm vào thế kỷ 16.

Một trong những giả thuyết phổ biến nhất về lí do cho sự biến mất dần này là: mầm bệnh đã tiến hóa và mất tính độc hại chết người. Tuy nhiên, các nhà khoa học hiện có thể bác bỏ giả thuyết này sau khi khám phá ra rằng, "thủ phạm" gây bệnh hủi ngày nay ở Trung Đông và một số khu vực khác trên thế giới gần như giống hệt mầm bệnh ở châu Âu thời Trung cổ.


Bệnh phong từng gây ra đại dịch hoành hành khắp châu Âu thời Trung cổ. (Ảnh: Shutterstock)

Phát hiện trên có được sau khi các nhà nghiên cứu tiến hành phân tích gene của trực khuẩn Mycobacterium leprae, thủ phạm gây bệnh hủi, được trích lấy từ những mẫu xương thời Trung cổ ở Anh, Thụy Điển và Đan Mạch. Nó ám chỉ rằng, người châu Âu đã phát triển một kháng thể tự nhiên giúp chống lại bệnh.

Trong bài viết đăng tải trên tạp chí Science, một nhóm nhà nghiên cứu quốc tế kết luận: "Sự suy thoái đột ngột của bệnh hủi ở châu Âu thế kỷ 16 gần như chắc chắn không phải do chủng M. leprae tại lục địa này đã mất đi tính độc chết người. Các yếu tố bên ngoài, chẳng hạn như các bệnh truyền nhiễm khác như bệnh lao, sự thay đổi về khả năng miễn dịch của vật chủ hay điều kiện xã hội được cải thiện có thể dẫn đến sự suy thoái này".

Trong số 3,3 triệu ký tự hóa học được phát hiện trong hệ gene của mầm bệnh thời hiện đại, chỉ có 20 là khác với phiên bản của chúng thời Trung cổ, theo tiến sĩ Johannes Krause, một nhà di truyền học thuộc Đại học Tuebingen (Đức).

Tiến sĩ Stewart Cole, giám đốc Viện Sức khỏe toàn cầu tại Thụy Sỹ cho biết thêm rằng, giả thuyết mới dường như có lý vì một số nghiên cứu khác từng nhận diện các yếu tố genê khiến hầu hết người châu Âu có khả năng kháng bệnh hủi tốt hơn phần lớn người dân ở những khu vực khác trên thế giới.

Tuy nhiên, ông Cole nói thêm rằng: "Chúng ta hiện không có dữ liệu để xác định hướng lây lan của dịch hủi. Mầm bệnh có thể đã được đưa tới Palestine trong các cuộc Thập tự chinh (cuộc chiến tranh tôn giáo nhằm phục hồi sự kiểm soát của Kitô giáo với vùng Đất Thánh - pv). Tuy nhiên, quá trình này cũng có thể xảy ra theo hướng ngược lại".

Bệnh hủi (phong, cùi) không phải là bệnh di truyền mà là một bệnh nhiễm khuẩn, gây ra bởi một loại trực khuẩn có tên khoa học là Mycobacterium leprae (còn được gọi là trực khuẩn Hansen). Bệnh này lây qua đường da hoặc hô hấp. Tuy nhiên, việc mắc bệnh hay không thì còn tùy thuộc vào đáp ứng của cơ thể mỗi người đối với vi khuẩn M. leprae.

Bệnh hủi chủ yếu tác động vào da và các dây thần kinh ngoại biên. Bệnh không gây chết người nhưng có thể gây tàn tật, có 2 loại như sau: Tàn tật do vi khuẩn phong trực tiếp xâm nhập vào dây thần kinh gây ra, hậu quả là mất hay giảm cảm giác, liệt cơ, teo cơ, co ngón, bàn chân rũ, mắt thỏ, tiêu xương, giảm tiết mồ hôi; tàn tật do bệnh nhân không được giáo dục y tế, không biết chăm sóc bàn tay bàn chân mất cảm giác, không biết chăm sóc vết thương ngoài da dẫn đến viêm xương, cụt rụt tay chân.

Thông tin biên tập: Xem tại đây
TIN CŨ HƠN
Nên ăn hàu sống hay chín?

Nên ăn hàu sống hay chín?

Hàu chứa nhiều kẽm, nhiều loại men tiêu hóa, các vitamin (D, B11, B1, B2, B2, C…), khoáng chất (sắt, đồng, kali, photpho…) rất tốt cho cơ thể; đặc biệt hàm lượng axít béo omega-3 cao.

Đăng ngày: 23/09/2026
Bộ tộc 900 năm qua không một người mắc ung thư

Bộ tộc 900 năm qua không một người mắc ung thư

Bộ tộc Hunzas ăn chay, dùng thực phẩm không hóa chất, môi trường tự nhiên trong lành, vận động nhiều và hít thở xua tan căng thẳng giúp tránh xa các căn bệnh thời đại.

Đăng ngày: 21/09/2026
Điều gì sẽ xảy ra Trái đất không còn muỗi?

Điều gì sẽ xảy ra Trái đất không còn muỗi?

Nếu bị tuyệt chủng, 3.500 loài muỗi trên Trái Đất hiện nay sẽ biến mất. Trong số đó, khoảng 200 loài muỗi có khả năng hút máu người và ba loài Anopheles, Culex, Aedes truyền bệnh nguy hiểm.

Đăng ngày: 21/09/2026
Trong trái cà tím có gì mà người Nhật rất thích ăn và ăn rất nhiều?

Trong trái cà tím có gì mà người Nhật rất thích ăn và ăn rất nhiều?

Theo một nghiên cứu gần đây, trong số các loại rau trái màu tím thì trái cà tím đứng hàng đầu vì đem lại cho chúng ta rất nhiều mặt lợi ích về sức khỏe.

Đăng ngày: 19/09/2026
Lý do ăn ngô tốt cho sức khỏe

Lý do ăn ngô tốt cho sức khỏe

Giàu chất xơ giúp giải quyết các vấn đề tiêu hóa, chứa chất chống oxy hóa giúp ngừa ung thư... là những tác dụng ít biết của ngô.

Đăng ngày: 18/09/2026
Cách chữa viêm họng hữu hiệu vào mùa đông

Cách chữa viêm họng hữu hiệu vào mùa đông

Súc họng bằng aspirin, chứ không phải uống thuốc này, là một trong những cách hữu hiệu nhất để chống lại căn bệnh này, theo một nghiên cứu mới.

Đăng ngày: 18/09/2026
Những ai nên hạn chế ăn bánh trung thu?

Những ai nên hạn chế ăn bánh trung thu?

Đến dịp Rằm tháng 8 thì bánh trung thu lại là thực phẩm không thể thiếu đối với mỗi gia đình. Tuy nhiên, loại bánh cổ truyền này không thích hợp với tất cả mọi người.

Đăng ngày: 16/09/2026
Khoa Học News