Giang mai: Căn bệnh từng giết chết hàng triệu người nhưng vẫn chưa có lời giải về nguồn gốc

Trong lịch sử, bệnh giang mai từng khiến 5 triệu người ở Châu Âu tử vong, thế nhưng nguồn gốc của loại bệnh này vẫn là một dấu chấm hỏi chưa lời giải đáp.

Tranh cãi nguồn gốc xuất hiện của bệnh giang mai

Lịch sử của bệnh giang mai đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, nhưng nguồn gốc chính xác của bệnh vẫn chưa được xác định. Có hai giả thuyết được đặt ra: một giả thuyết cho rằng bệnh giang mai được mang đến châu Âu từ châu Mỹ bởi (các) thủy thủ đoàn của Christopher Columbus như một phần của quá trình trao đổi Colombia, trong khi giả thuyết kia cho rằng bệnh giang mai trước đây đã tồn tại ở châu Âu nhưng không được công nhận.


Một minh họa của họa sĩ người Đức Albrecht Dürer (1496) mô tả một người lính đánh thuê bị bệnh giang mai. Ở Châu Âu, căn bệnh này được cho là có nguyên nhân từ chiêm tinh.

Ngay từ thuở sơ khai, giang mai đã là một căn bệnh bị kỳ thị, các quốc gia, vùng lãnh thổ thường đổ lỗi cho các quốc gia láng giềng (và đôi khi là kẻ thù) về sự bùng phát của căn bệnh này. Vì vậy, cư dân của Ý, Đức và Vương quốc Anh ngày nay đặt tên bệnh giang mai là "bệnh Pháp", người Pháp đặt tên là "bệnh Neapolitan", người Nga gán cho tên "bệnh Ba Lan", người Ba Lan gọi là "bệnh Đức".

Người Đan Mạch, người Bồ Đào Nha và cư dân Bắc Phi đặt tên cho nó là "bệnh Tây Ban Nha/Castilian" và người Thổ Nhĩ Kỳ đặt ra thuật ngữ "bệnh Cơ đốc giáo".


Hình minh họa y học sớm nhất được biết đến về những người mắc bệnh giang mai, Vienna (Ý) năm 1498.

Hơn nữa, ở miền Bắc Ấn Độ, người Hồi giáo đổ lỗi cho người theo đạo Hindu đã làm bùng phát cơn hoạn nạn. Tuy nhiên, người Hindu đổ lỗi cho người Hồi giáo và cuối cùng mọi người đổ lỗi cho người châu Âu…

“Kẻ giết người” ở Châu Âu những năm 1945

Đợt bùng phát đầu tiên của bệnh giang mai được ghi nhận ở châu Âu xảy ra vào năm 1495 khi quân đội Pháp bao vây Naples (Ý). Căn bệnh này có thể đã lây lan đến người Pháp thông qua những người lính đánh thuê Tây Ban Nha phục vụ Vua Charles của Pháp trong cuộc bao vây đó.


Năm 1590, việc phát hiện ra guaiacum như một phương pháp phổ biến chữa bệnh giang mai. Mặc dù guaiacum không có tác dụng phụ khó chịu như thủy ngân, nhưng guaiacum không hiệu quả

Từ đây, dịch bệnh tràn qua châu Âu. Jared Diamond – nhà khoa học người Mỹ đã mô tả về bệnh giang mai lần đầu tiên ở Châu Âu vào năm 1495: “Mụn mủ thường bao phủ khắp cơ thể từ đầu đến đầu gối, khiến da thịt rơi ra khỏi mặt người và dẫn đến tử vong trong vòng vài tháng”.

Sau đó, căn bệnh này gây ra tỷ lệ người chết nhiều hơn so với hiện nay. Dịch tễ học của đợt dịch bệnh giang mai đầu tiên này cho thấy căn bệnh này là chủng mới hoặc là một dạng đột biến của chủng trước đó.

Và khi các cuộc chiến kéo dài trong 30 năm - một khoảng thời gian đủ không chỉ đối với các cuộc hôn nhân giữa lính đánh thuê và phụ nữ địa phương, có cả cưỡng hiếp và mại dâm - căn bệnh đã lan rộng nhanh chóng trên khắp châu Âu khi những người lính đánh thuê trở về quê hương của họ.

Có tới 5 triệu người chết vì căn bệnh này. Theo một nghiên cứu năm 2020, hơn 20% cá nhân trong độ tuổi 15–34 ở London vào cuối thế kỷ 18 đã được điều trị bệnh giang mai.

TIN CŨ HƠN
Tìm hiểu về tục tắm lá mùi chiều 30 Tết

Tìm hiểu về tục tắm lá mùi chiều 30 Tết

“Tục tẩy trần đêm tất niên” (tắm nước lá mùi già) được hầu hết người Việt áp dụng từ xa xưa đến nay, từ đời này qua đời khác. Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể tắm được với nước mùi già.

Đăng ngày: 21/04/2026
Nguyên nhân gây bệnh viêm răng lợi

Nguyên nhân gây bệnh viêm răng lợi

Cơ thể là một khối thống nhất. Các cơ quan trong cơ thể khi hoạt động đều có sự phối hợp qua lại lẫn nhau. Khi một cơ quan bị bệnh thì có thể ít nhiều ảnh hưởng đến một hay nhiều cơ quan khác.

Đăng ngày: 19/04/2026
7 lời khuyên sử dụng dầu ăn tốt cho sức khỏe

7 lời khuyên sử dụng dầu ăn tốt cho sức khỏe

Theo Viện Dinh dưỡng quốc gia, trong mỗi gia đình nên có hai loại dầu ăn để sử dụng cho các loại thực phẩm khác nhau.

Đăng ngày: 17/04/2026
Nắng nóng dễ bị bệnh gì?

Nắng nóng dễ bị bệnh gì?

Tiêu chảy, ngộ độc thức ăn, nhồi máu cơ tim, đột quỵ là bệnh dễ xảy ra trong thời tiết nắng nóng kéo dài hiện nay.

Đăng ngày: 13/04/2026
Shinrin-yoku: Cách người Nhật dùng thiên nhiên chữa bệnh

Shinrin-yoku: Cách người Nhật dùng thiên nhiên chữa bệnh

"Forest bathing" hay "tắm rừng" được dịch sát nghĩa từ "Shinrin-yoku" là một cụm từ do chính phủ Nhật sáng tạo vào năm 1982 nhằm khuyến khích những cư dân thành thị đắm mình vào thiên nhiên.

Đăng ngày: 13/04/2026
Loại rau cực giàu collagen mà người Việt đang bỏ phí, vừa làm đẹp da lại trị bệnh tim mạch

Loại rau cực giàu collagen mà người Việt đang bỏ phí, vừa làm đẹp da lại trị bệnh tim mạch

Thứ rau này có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, chống nhiễm trùng, chống độc, lợi tiểu. Nhưng để tiêu thụ chúng an toàn, bạn nên chú ý những điều sau.

Đăng ngày: 09/04/2026
Những loại thực phẩm và đồ uống cực tốt cho gan, giúp thanh lọc cơ thể

Những loại thực phẩm và đồ uống cực tốt cho gan, giúp thanh lọc cơ thể

Gan người thực hiện hơn 500 chức năng khác nhau, trong đó quan trọng nhất là chuyển hóa và "giải độc".

Đăng ngày: 07/04/2026
Khoa Học News