Hồng ngọc và ngọc bích “soi chiếu” lịch sử Trái đất

Mối liên hệ giữa hồng ngọc và ngọc bích với những điều kiện địa chất đặc biệt hình thành nên chúng, giúp chúng ta hiểu thêm về lịch sử kiến tạo địa tầng trên Trái đất.

Ngọc bích là một thuật ngữ chung cho cả ngọc bích jadeite và ngọc bích nephrite.

Jadeite là dấu hiệu của các đới hút chìm, một vụ va chạm giữa lục địa và mảng kiến tạo dưới đại dương. Tại một khu vực hút chìm, lạnh hơn, dày đặc hơn thạch quyển dưới đại dương chảy xuống thành lớp vỏ đá nóng hơn bên dưới lớp vỏ lục địa. Thạch quyển sau đó được ép, đun nóng và giải phóng dung dịch lên lớp vỏ Trái đất. Tại một vài khu vực hút chìm, sự tương tác giữa lớp vỏ, dung dịch và trầm tích biển đã tạo ra ngọc bích.

Ngọc bích được tìm thấy nhiều ở Myanmar và Guatemala.

Hồng ngọc là kết quả của sự va chạm giữa hai châu lục. Trầm tích được chôn sâu dưới lòng đất, giàu nhôm nhưng không có silica làm nên hồng ngọc. Hầu hết các mỏ hồng ngọc của thế giới đều nằm trong vùng đá vôi biến chất.

Các ngọn núi cao nhất trên trái đất, chẳng hạn như dãy Himalaya, là kết quả của sự va chạm lục địa, tạo ra nhiệt và áp suất cần thiết cho sự hình thành của hồng ngọc. Trong quá khứ, Đông Phi, miền nam Ấn Độ và Madagascar là những khu vực có nhiều dãy núi lớn và đây cũng là nơi có nhiều hồng ngọc. Các khu vực này đã tạo thành một siêu lục địa vào cuối thời kỳ tiền sử, khoảng 650 triệu năm trước. Hàng triệu năm xói mòn (và khai thác) đã đưa những mỏ hồng ngọc này trồi lên mặt đất.

Robert Stern, nhà khoa học địa chất thuộc trường đại học Texas, Dallas, Mỹ và các đồng nghiệp hy vọng rằng, kết nối hồng ngọc và ngọc bích với đặc điểm kiến tạo địa tầng sẽ làm tăng mối quan tâm tới đá quý và tầng địa kiến tạo. Stern là một trong số ít chuyên gia địa chất học cho rằng, sự phân bố của đá quý (cùng với các chỉ số khác) chỉ ra rằng, các tầng địa kiến tạo hiện đại, với các đới hút chìm đang hoạt động, được hình thành khoảng 750 triệu năm trước.

"Không phải tất cả các đới hút chìm đều có được ngọc bích, và không phải tất cả va chạm lục địa đều tạo ra hồng ngọc", Stern nói. "Câu hỏi đặt ra là: Liệu những điều kiện đặc biệt chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định?".

Tuy nhiên, phần lớn các nhà nghiên cứu nghĩ rằng các viên đá quý này chứng tỏ rằng các lớp địa tầng được hình thành cách đây từ 2,5 đến 3 tỉ năm.

TIN CŨ HƠN
Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Tổ tiên chung phổ quát cuối cùng là một tế bào sống cách đây 4,2 tỷ năm, khi Trái đất có những đại dương nóng và rất ít oxy.

Đăng ngày: 28/08/2025
Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn

Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn "hết hồn"

Khu rừng già Amazon rộng lớn luôn ẩn chứa những điều bí ẩn chưa được khám phá, khiến chuyến đi vào rừng đầy rẫy hiểm nguy nhưng không kém phần thú vị và kích thích trí tò mò.

Đăng ngày: 28/08/2025
Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Bạn biết không, rắn là một trong những loài có độ phân bổ sinh học tương đối rộng. Chỉ cần có điều kiện phù hợp, rắn chắc chắn sẽ xuất hiện.

Đăng ngày: 27/08/2025
Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em sinh đôi người Mỹ Sienna và Sierra Bernal được đánh giá là độc nhất vô nhị khi một trong số họ chỉ có kích thước cơ thể bằng một nửa người còn lại.

Đăng ngày: 27/08/2025
Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Hàng tỷ năm trước, thạch anh vỡ vụn phản ứng với nước, cung cấp điều kiện cần thiết cho tiến hóa của vi sinh vật quang hợp sản sinh phần lớn oxy trong khí quyển ngày nay.

Đăng ngày: 27/08/2025
Bộ tộc khỏa thân và tục lệ ăn thịt người, dùng sọ làm cốc

Bộ tộc khỏa thân và tục lệ ăn thịt người, dùng sọ làm cốc

Bộ tộc Aghori này thường khỏa thân, dùng sọ người làm cốc, cắn đứt đầu các động vật sống và ngồi thiền trên xác chết.

Đăng ngày: 24/08/2025
Bộ lạc sống kiểu “ăn lông ở lỗ” ở Indonesia

Bộ lạc sống kiểu “ăn lông ở lỗ” ở Indonesia

Bộ lạc sống kiểu "ăn lông ở lỗ" ở Indonesia vừa được một nhiếp ảnh gia người Italy Roberto Pazzi ghi lại trong chuyến đi thực tế của mình.

Đăng ngày: 24/08/2025
Khoa Học News