Khám phá cách kí sinh trùng điều khiển hành vi vật chủ

Không chỉ có trong phim kinh dị, những loài kí sinh trùng có khả năng điều điều khiển vật chủ lớn hơn nó gấp nhiều lần cũng tồn tại ngay trong đời sống chúng ta.

Đây là những sinh vật sống trong cơ thể vật chủ, chúng có thể chi phối thần kinh và thậm chí giết chết vật chủ. Khác với những loài kí sinh thông thường sống nhờ trên vật chủ, những kí sinh trùng này có khả năng tấn công trực tiếp vào não bộ và điều khiển hành vi của vật chủ để phát triển, sinh sản và nối dài chu kì sống.

Giun Gordian

Một trong những vật chủ của nó loài dế. Giun Gordian cần nước để kết đôi và sinh sản, nhưng dế lại thích nơi đất khô. Vì vậy khi đủ lớn, giun tiết ra một loại protein làm sai lệch hệ thống định vị của con dế khiến con dế nhảy loạn xạ, di chuyển tới gần nguồn nước hơn và cuối cùng nhảy xuống nước và chết đuối. Khi đó giun chui khỏi vật chủ, bắt đầu kết đôi và sinh sản, trứng của nó bị ăn bởi côn trùng dưới nước, côn trùng khi trưởng thành bay đi và lại bị ăn bởi dế. Từ đó, giun Gordian tiếp tục lặp lại chu kì sống của mình.

Virus bệnh dại

Cũng là một loại kí sinh có khả năng tác động đến não bộ. Virus thường xuất hiện ở loài chó và di chuyển theo dây thần kinh lên não, gây viêm nhiễm và cuối cùng giết chết vật chủ. Nhưng trước đó, nó thường làm tăng sản sinh nước miếng nhiễm dại và tăng tính hung hăng của vật chủ khiến vật chủ tăng không kiểm soát được và muốn cắn vật khác, tăng khả năng lây lan virus.

Nấm zombie Ophiocordyceps

Vật chủ của nó là kiến nhiệt đới thường sống trên ngọn cây. Sau khi bào tử nấm zombie xâm nhập vào cơ thể kiến bằng cách đục lỗ trên thân, chúng khiến kiến co quắp và rơi khỏi cây. Nấm thay đổi hành vi của kiến, bắt nó đi lang thang trong vô thức tới khi sẩy chân vào lá cây có đủ điều kiện cho nấm sinh sản, sau đó, nấm kí sinh chui ra từ cổ kiến phát triển và tiếp tục phát tán bào tử lây nhiễm cho các con kiến khác.

Plasmodium, tác nhân bệnh sốt rét

Một trong những kẻ sát nhân nguy hiểm nhất và cũng là một ký sinh trùng mặc dù không chi phối não bộ nhưng vẫn có thể thay đổi hành vi vật chủ. Ký sinh trùng này cần loài muỗi làm trung gian, nó khiến muỗi đốt thường xuyên hơn và lâu hơn để chuyển những virus này vào cơ thể vật chủ. Và con người hoặc động vật khác khi bị bệnh sốt rét cũng sẽ thu hút muỗi hơn, thế là virus lại trở về vật chủ trung gian và tiếp tục lan truyền gây ra hàng trăm triệu ca sốt rét mỗi năm.

Toxoplasma kí sinh giúp loài mèo

Có một vi sinh vật gọi là Toxoplasma, chúng cần cả mèo và động vật gặm nhấm để hoàn thành vòng đời. Khi một con chuột bị lây nhiễm do ăn phân mèo, ký sinh trùng thay đổi nồng độ chất hóa học trong não chuột, làm cho nó ít đề phòng mèo hơn. Biến chúng thành những con mồi dễ dàng và bị ăn thịt, và cứ thế tiếp tục lây truyền ký sinh trùng.

Trong hầu hết các trường hợp, ta không hoàn toàn hiểu cách chúng thay đổi hành vi vật chủ nhưng những gì ta biết cho thấy chúng thật sự đa dạng. Giun Gordian tác động trực tiếp lên bộ não loài dế. Ký sinh trùng sốt rét lại kiềm chế enzyme buộc muỗi phải đốt nhiều hơn. Virus dại có thể gây ra hành vi muốn cắn bằng cách quá tải bộ não. Qua tất cả những điều trên bạn có thắc mắc liệu con người có đang bị chi phối bởi kí sinh trùng nhưng lại không hề hay biết? Vì hơn một nửa sinh vật trên thế giới là kí sinh trùng và có thể còn nhiều hơn thế.

TIN CŨ HƠN
Top 8 loài hoa đắt đỏ nhất hành tinh, có tiền cũng chưa chắc mua được

Top 8 loài hoa đắt đỏ nhất hành tinh, có tiền cũng chưa chắc mua được

Thậm chí có loài hoa hiếm tới mức chưa ai có thể định giá được nó.

Đăng ngày: 14/02/2026
Loại đào

Loại đào "tiến vua" có gì đặc biệt mà có giá bán tới hàng chục, hàng trăm triệu đồng?

Đào Thất thốn là một loại đào cảnh cổ, hiếm và có sức sống rất mãnh liệt. Cây có dáng lùn, lá to, dài, có màu xanh đậm, từ gốc đến cành đều sùi phồng, nổi những u, mấu xù xì tạo nên vẻ cổ kính, phong trần.

Đăng ngày: 08/02/2026
Cách chọn mua cây quất đẹp, bền, nhiều tài lộc đón Tết

Cách chọn mua cây quất đẹp, bền, nhiều tài lộc đón Tết

Chơi quất ngày tết là nét truyền thống của dân việt trong ngày tết, là biểu tượng của sự sung túc, thành đạt trong năm mới.

Đăng ngày: 08/02/2026
Những loài ký sinh kinh dị trên cơ thể người

Những loài ký sinh kinh dị trên cơ thể người

Cơ thể người là một mảnh đất màu mỡ cho các loài “quái vật” kinh dị ký sinh. Chúng ăn, ở, sinh sôi nảy nở và sau đó quay lại làm hại chúng ta.

Đăng ngày: 06/02/2026
12 loại nấm độc nguy hiểm nhất thế giới

12 loại nấm độc nguy hiểm nhất thế giới

Nếu ăn phải một số loại nấm độc như nấm đôi cánh thiên thần hoặc nấm mũ đầu lâu, con người sẽ bị tổn thương gan, thận, hệ thần kinh, dẫn đến tử vong.

Đăng ngày: 30/01/2026
Lý giải được tại sao cây có hình dạng lá khác nhau

Lý giải được tại sao cây có hình dạng lá khác nhau

Theo các nhà khoa học Đức, protein có tên LMI1 chịu trách nhiệm về sự phát triển và hình dạng của lá cây cũng như hình thành loại lá biến đổi, tức là các sợi râu mà cây sử dụng để leo.

Đăng ngày: 16/01/2026
Vi khuẩn Deinococcus radiodurans, sinh vật duy nhất chịu được bức xạ cao

Vi khuẩn Deinococcus radiodurans, sinh vật duy nhất chịu được bức xạ cao

Liệu một loại vi khuẩn khiêm tốn có thể nắm giữ chìa khóa để sống sót qua bức xạ vũ trụ?

Đăng ngày: 14/01/2026
Khoa Học News