Khám phá lò ấp trứng hàng loạt của Ai Cập cổ đại
Hàng nghìn năm trước, người Ai Cập đã ấp trứng nhân tạo bằng cách xây các lò ấp hai tầng bằng gạch và đốt lửa phía trên.
Ngày nay, gà con trong các trang trại gần như không bao giờ do mẹ ấp nở. Thay vào đó, chúng được ấp bằng nhiệt nhân tạo trong những lò điện lớn gọi là máy ấp trứng, thiết bị có thể chứa hàng trăm, thậm chí hàng nghìn quả trứng cùng lúc. Máy ấp trứng điện là một phát minh hiện đại, nhưng việc ấp nhân tạo đã tồn tại hàng nghìn năm.
Minh họa lò ấp trứng ở Ai Cập cổ đại. (Ảnh: Amusing Planet).
Người Ai Cập cổ đại là những người đầu tiên sử dụng lò ấp trứng gia cầm. Họ gây ấn tượng mạnh với du khách nước ngoài - những người chưa từng thấy thứ gì tương tự.
Nhiều du khách đã để lại những ghi chép khó hiểu về phương pháp kỳ lạ mà người Ai Cập sử dụng để gà con nở ra. Vì hiếm khi được giải thích chi tiết về cách hoạt động của lò ấp, họ phải phỏng đoán và thường xuyên sai lầm.
Một nhà văn cho rằng người Ai Cập ngồi lên và ấp trứng. Thầy tu Simon Fitzsimons, người đến Ai Cập vào thế kỷ 14, viết rằng gà sinh ra từ trứng nhờ lửa, không cần gà trống hay gà mái. Ông không biết rằng trứng đã được gà trống thụ tinh theo cách truyền thống trước khi đặt vào lò ấp. Ngay cả nhà bác học Hy Lạp Aristotle cũng từng viết về lò ấp, cho rằng trứng bị vùi trong những đống phân, vào khoảng thế kỷ 4 trước Công nguyên.
Cuốn du ký đầu tiên được nhiều người đọc có đoạn mô tả tương đối thật về lò ấp trứng Ai Cập là The Travels of Sir John Mandeville, xuất bản năm 1356. "Có một tòa nhà chung trong thành phố chứa đầy các lò nhỏ, và phụ nữ trong thành phố mang trứng gà, ngỗng và vịt đến cho vào lò. Những người trông coi tòa nhà bao phủ trứng bằng nhiệt của phân ngựa, không có gà mái, ngỗng, vịt hay bất cứ gia cầm nào khác. Sau ba tuần hoặc một tháng, những người phụ nữ quay lại lấy gà con và nuôi chúng, để cả vùng đều có đầy gia cầm", Mandeville viết.
Nhà tự nhiên kiêm nhà khoa học Pháp René Antoine Ferchault de Réaumur cung cấp mô tả chính xác đầu tiên về các lò ấp vào năm 1750. Réaumur đã tới Ai Cập và ghé thăm nhiều lò ấp, quan sát nông dân làm việc.
Lò ấp trứng điển hình của Ai Cập là một cấu trúc bằng gạch cao khoảng 3m, gồm một hành lang dài trung tâm với các phòng ở hai bên và xếp thành hai tầng. Hai tầng lớn tương đương nhau, có lối vào đủ lớn để một người bò vào trong. Trứng nằm ở tầng trệt, đặt trên đệm làm bằng sợi lanh hoặc rơm. Các phòng bên trên dùng để đốt lửa, sử dụng phân bò và lạc đà trộn với rơm. Điều này cho phép lửa cháy chậm hơn theo cách dễ kiểm soát hơn.
Người trông coi thường đốt lửa hai lần mỗi ngày, tùy vào thời tiết, và xoay trứng để chúng được sưởi ấm đều từ mọi phía. Việc này tiếp diễn khoảng hai tuần, sau đó họ dập tắt lửa. Lúc này, các cơ quan trong phôi đã hoàn thiện và phôi tự sản xuất đủ nhiệt để tiếp tục quá trình ấp, mất thêm một tuần nữa để hoàn tất. Cuối cùng, trứng nở vào ngày thứ 21.
Trở về Pháp, Réaumur đã cố gắng xây lò ấp theo phương pháp của Ai Cập, nhưng do khí hậu châu Âu mát hơn, ông không thành công như nông dân Ai Cập. Sau khi Réaumur qua đời, máy ấp trứng tiếp tục được Abbé JeanAntoine Nollet phát triển, sau đó là Abbé Copineau, người đã cải tiến thiết kế của Réaumur bằng cách dùng đèn cồn sưởi ấm trứng. Mãi đến cuối thế kỷ 19, máy ấp thương mại đầu tiên mới xuất hiện.
Một lò ấp trứng truyền thống của Ai Cập dùng đèn dầu sưởi ấm trứng. (Ảnh: Lenny Hogerwerf/Atlas Obscura).
Thế kỷ 21, tại Ai Cập, hàng trăm lò ấp vẫn sử dụng các phương pháp truyền thống đã phát triển hàng nghìn năm trước, dù phân được thay thế bằng đèn dầu và máy sưởi điện. Nông dân vẫn không sử dụng thiết bị hiện đại như nhiệt kế hay bộ điều chỉnh nhiệt để điều chỉnh nhiệt độ trong lò ấp.
Thợ lò ấp lành nghề có thể đánh giá nhiệt độ bằng cách áp trứng vào mí mắt và để mắt cảm nhận nhiệt. Nếu quá nóng, trứng sẽ được phun nước. Để kiểm tra sự phát triển của trứng, người thợ chỉ cần giơ trứng lên soi trước một nguồn sáng như đèn. Vỏ trứng đủ mỏng để họ nhìn thấy bên trong. Những kỹ năng này được một số gia đình truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và giữ bí mật với bên ngoài.
Tuy nhiên, các lò ấp truyền thống của Ai Cập có thể sớm biến mất. Theo khảo sát do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc thực hiện năm 2009, tất cả chủ lò ấp được hỏi đều bày tỏ mong muốn nâng cấp lên các phương pháp ấp hiện đại do tỷ lệ nở cao hơn.
Sức mạnh của Superman dưới góc nhìn khoa học: Hư cấu, nhưng không phải là bất khả thi
Những thay đổi về mặt trọng lực giữa các hành tinh khác Trái đất cũng khó có thể giúp con người sở hữu siêu sức mạnh như Superman.
Các nhà khoa học nói giáo khoa đã dạy sai về nguồn gốc sự sống trên Trái đất
Những lý thuyết về sự xuất hiện của sự sống trong sách giáo khoa đã dạy từ trước đến nay có thể đã sai.
Khoa học hé lộ trải nghiệm cận tử của con người
Mất máu đột ngột đẩy Kevin Hill đến bờ vực cái chết, anh ấy đã tiết lộ trải nghiệm cận tử (EMI) của chính bản thân, nó không phải ảo giác mà là một cái gì đó bất thường.
Tìm hiểu về bình minh và hoàng hôn
Bình minh và hoàng hôn là hai khoảnh khắc ngẳn ngủi nhưng cũng thật đẹp trong 1 ngày. Thực tế, không phải ai cũng hiểu rõ khái niệm này và sự khác biệt giữa chúng là gì?
Có gì khác biệt giữ thái giám phương Tây và thái giám Trung Quốc?
Không chỉ có thời cổ đại Trung Quốc mới có thái giám mà hoàng thất phương Tây cũng không thiếu thái giám tuy nhiên có vẻ thái giám ở phương Tây có vẻ đỡ phải chịu khổ thể xác khi bị hoạn hơn.
Bí mật 2 chấm đỏ trên khóe miệng phi tần nhà Đường
Theo các chuyên gia, thói quen trang điểm 2 chấm đỏ trên khóe miệng của phi tần không chỉ giúp trở nên xinh đẹp hơn, cuốn hút hơn mà còn ẩn giấu bí mật phòng the.
