Làm thế nào mũi có thể nhận biết mùi thơm hay bốc mùi?

Ai cũng biết rằng những chiếc bánh quy có vị rất tuyệt vời. Nhưng hương thơm của chúng còn cho chúng ta biết vị ngon trước cả khi cho vào miệng. Bằng cách nào vậy? Hoặc khi đôi tất của bạn bắt đầu bốc mùi kinh khủng. Nhưng tại sao chúng lại có mùi hôi?

Có thể là do bạn không thích mùi tất. Có thể do tất có quá nhiều vi khuẩn. Hoặc cũng có thể là do cả hai. Các nhà khoa học đã nghiên cứu về não bộ và khứu giác của chúng ta để giải đáp bí ẩn này. Trước hết là chúng ta ngửi thấy mùi như thế nào?


Mũi của chúng ta có một khả năng đáng kinh ngạc đó là ngửi thấy hàng nghìn mùi hương khác nhau.

Mùi gì ấy nhỉ?

Không khí xung quanh ta tràn ngập các phân tử mùi nhỏ bé thoát ra từ những thứ "có mùi" như nước hoa hay đồ ăn chẳng hạn. Mũi của chúng ta có một khả năng đáng kinh ngạc đó là ngửi thấy hàng nghìn mùi hương khác nhau. Đó là nhờ vào hàng triệu thụ thể mùi hương, những tế bào này có thể nhận biết các phân tử mùi. Khi bạn hít không khí vào phổi, những tế bào đặc biệt này sẽ hoạt động.

Sau đó, các thụ thể gửi tín hiệu về não. Bộ não sẽ nhận ra các mùi khác nhau nhờ vào những phân tử mùi khác nhau đi vào mũi của chúng ta. Ví dụ như mùi bánh quy mới nướng chẳng hạn, đó là một hỗn hợp gồm nhiều loại phân tử mùi khác nhau. Bộ não của chúng ta có thể phân tách tất cả các thông tin đó và cho bạn biết là mùi hương đó xuất phát từ mẻ bánh quy mới ra lò kia.

Mùi hương giúp tạo nên ký ức

Não của chúng ta có khả năng ghi nhớ tốt những trải nghiệm đẹp, xấu và liên kết chúng với một mùi cụ thể. Các nhà khoa học gọi đây là "những ký ức có liên kết với mùi hương".

Ví dụ như khi bạn ngửi thấy mùi của một món ăn yêu thích. Có thể mùi hương ấy sẽ gợi lại về người đã từng làm món đó cho bạn. Từ đó, não bộ sẽ tiết ra chất hóa học giúp bạn cảm thấy vui vẻ và thoải mái.


Tín hiệu mùi hương có thể gợi lại ký ức vui vẻ. (Ảnh: AP).

Tất nhiên mùi hương cũng có thể liên kết với những ký ức không mấy tốt đẹp. Bạn có thể đã ăn món gì đó bị ôi thiu và giờ thì có thể bạn nhận ra bạn ghét luôn món ăn đó. Đó là do não của bạn đã liên kết việc buồn nôn với một mùi nào đó, từ đó khiến bạn cảm thấy ăn món đó sẽ không tốt cho bản thân. Các ký ức liên kết với mùi hương có thể hình thành từ cả những cảm xúc tích cực lẫn tiêu cực.

Mùi hương có thể cảnh báo bạn

Nhưng làm sao bạn biết một mùi là thơm hay thối dù bạn chưa từng ngửi thấy chúng trước đó? Các nhà khoa học đã tìm ra rằng dù hầu hết các mùi hương chúng ta thích xuất phát từ trải nghiệm cá nhân trong quá khứ, nhưng bản năng cũng đóng một vai trò rất lớn đấy.

Mùi có thể cho chúng ta biết khá nhiều thông tin về môi trường xung quanh và bản năng sẽ quyết định mùi nào là an toàn và mùi nào là nguy hiểm. Ví dụ như người hay hươu và một số loài vật khác không thích mùi máu, nhưng máu lại thu hút các loài thú săn mồi như chó sói. Mùi đã giúp cho con mồi tránh xa thú săn mồi và ngược lại, nó giúp các loài thú săn mồi tìm được một bữa ăn ngon lành.


Chồn hôi khá dễ thương, nhưng mùi của chúng thì không. (Ảnh:  Bryan Padron/Unsplash).

Mùi hương cũng có thể cảnh báo chúng ta về thứ gì đó có thể gây tổn hại đến sức khỏe. Như khi trứng ung, vi khuẩn sẽ phát triển đầy rẫy bên trong quả trứng, khi vỏ trứng vỡ sẽ khiến một chất hóa học độc hại có tên hydro sunfua thoát ra ngoài. Mùi của loại khí trên sẽ khiến bạn phải tránh xa quả trứng và ngăn bạn phát bệnh vì ăn nó.

Và nếu đôi tất của bạn bắt đầu có mùi thì đừng chần chừ gì nữa, giặt sạch nó ngay với nước và xà phòng! Các loại vi khuẩn đang phát triển trên đôi tất của bạn sẽ bị tiêu diệt và chúng sẽ không còn bốc mùi nữa.

TIN CŨ HƠN
Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

"Đi thang máy coi chừng bị đứt cáp, bị kẹt...". Với lo lắng này, không ít người "tẩy chay" thang máy, hoặc mắc hội chứng sợ thang máy. Thực tế thì sao?

Đăng ngày: 29/08/2025
Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Tổ tiên chung phổ quát cuối cùng là một tế bào sống cách đây 4,2 tỷ năm, khi Trái đất có những đại dương nóng và rất ít oxy.

Đăng ngày: 28/08/2025
Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn

Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn "hết hồn"

Khu rừng già Amazon rộng lớn luôn ẩn chứa những điều bí ẩn chưa được khám phá, khiến chuyến đi vào rừng đầy rẫy hiểm nguy nhưng không kém phần thú vị và kích thích trí tò mò.

Đăng ngày: 28/08/2025
Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Bạn biết không, rắn là một trong những loài có độ phân bổ sinh học tương đối rộng. Chỉ cần có điều kiện phù hợp, rắn chắc chắn sẽ xuất hiện.

Đăng ngày: 27/08/2025
Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em sinh đôi người Mỹ Sienna và Sierra Bernal được đánh giá là độc nhất vô nhị khi một trong số họ chỉ có kích thước cơ thể bằng một nửa người còn lại.

Đăng ngày: 27/08/2025
Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Hàng tỷ năm trước, thạch anh vỡ vụn phản ứng với nước, cung cấp điều kiện cần thiết cho tiến hóa của vi sinh vật quang hợp sản sinh phần lớn oxy trong khí quyển ngày nay.

Đăng ngày: 27/08/2025
Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Một thí nghiệm mới đây (2/11) của các nhà khoa học tại Đại học Bristol của Anh, lần đầu tiên cho thấy, ánh sáng ở dạng hạt và sóng đồng thời cùng một lúc, có thể giải mã bí ẩn bản chất thật sự của ánh sáng và toàn bộ thế giới lượng tử.

Đăng ngày: 26/08/2025
Khoa Học News