Lần đầu tiên phát hiện hành tinh biết chạy

Do một hành tinh di chuyển quá gần ngôi sao riêng, bầu khí quyển của nó bị hút ra ngoài và tạo thành vệt đuôi giống như sao chổi.

National Geographic cho biết, hành tinh HD 209458b được tạo nên chủ yếu bởi các loại khí. Nó cách trái đất khoảng 153 năm ánh sáng và có kích thước gần bằng sao Mộc. Hành tinh khí này nằm gần ngôi sao riêng đến nỗi một năm của nó chỉ gồm 3,5 ngày – ngắn hơn cả năm của sao Thủy (88 ngày).


Hành tinh biết chạy HD 209458b - (Ảnh: University of Warwick/Mark Garlick)

Hành tinh kỳ lạ HD 209458b đã giúp giới chứng minh lý thuyết "sao Mộc di chuyển" là có thật. Từ lâu, giới thiên văn đã cho rằng sao Mộc – hành tinh hình thành đầu tiên trong Hệ Mặt trời – thực ra được sinh ra ở một nơi xa Mặt Trời hơn hiện tại, sau đó dần di chuyển vào trong, tác động không ít vào sự hình thành các hành tinh đá nhỏ khác, bao gồm Trái đất. Trong nghiên cứu mới dẫn đầu bởi Đại học Warwick (Anh), lần đầu tiên một hành tinh biết chạy tương tự đã được xác nhận.

HD 209458b hiện vẫn đang chuyển dịch – nghiên cứu vừa công bố trên Nature khẳng định. Nhóm tác giả đã sử dụng Telescopio Nazionale Galileo một "siêu kính viễn vọng" được đặt ở La Palma, Tây Ban Nha, và thu được quang phổ có độ phân giải cao của bầu khí quyển HD 209458b trong 4 lần nó bay nga ng sao mẹ theo hướng quan sát từ Trái đất.

Nhờ kính viễn vọng không gian Hubble, nhà thiên văn Cynthia Froning của Đại học Colorado, Mỹ cùng các đồng nghiệp phát hiện một vệt khí đang thoát ra từ HD 209458b và hướng về phía trái đất với tốc độ chừng 35.400km/h.

Theo Sci-tech Daily, họ đã phát hiện ra hydro xyanua, mêtan, amoniac, axetylen, cacbon monoxit và lượng hơi nước thấp trong khí quyển của HD 209458b. Trong đó, sự phong phú bất ngờ của các phân tử gốc cacbon (hydro xyanua, mêtan, axetylen và cacbon monoxit), gấp đôi lượng cacbon dự kiến quan sát được, cho thấy hành tinh này phải tích tụ rất nhiều cacbon trong quá trình hình thành. Điều này chỉ có thể xảy ra ở các hành tinh rất xa sao mẹ.

Tuy nhiên hydro xyanua, methane, axetylen và cacbon monoxit) hiện chỉ cách sao mẹ 7 triệu km, tức chưa đầy 1/5 khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trời.

"Sẽ không có chuyện một hành tinh hình thành với bầu khí quyển rất giàu carbon nếu nó nằm trong dòng ngưng tụ của hơi nước. Ở nhiệt độ rất nóng của hành tinh này (1.227 độ C), nếu bầu khí quyển chứa tất cả các nguyên tố theo cùng một tỷ lệ như trong ngôi sao mẹ, oxy sẽ dồi dào hơn gấp đôi so với carbon và chủ yếu liên kết với hydro để tạo thành nước hoặc carbon để tạo thành cacbon monoxit" - Tiến sĩ Siddharth Gandhi từ Khoa Vật lý của Đại học Warwick, giải thích.

Theo Tiến sĩ Matteo Brogi, một thành viên khác của nhóm nghiên cứu, phát hiện này còn cung cấp cách để phân loại các hành tinh dựa trên vị trí hình thành và quá trình tiến hóa ban đầu của chúng, cũng như cơ sở để xác định các hành tinh có khả năng lưu giữ sự sống thông qua phân tích các hợp chất trong khí quyển dựa vào quang phổ của chúng.

TIN CŨ HƠN
Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Hành tinh giống Trái Đất đang hình thành

Một hành tinh có quỹ đạo giống Trái Đất đang hình thành trong đám mây bụi xung quanh ngôi sao TW Hydrae cách chúng ta 175 năm ánh sáng.

Đăng ngày: 02/03/2026
Truyền thuyết về 12 chòm sao

Truyền thuyết về 12 chòm sao

12 chòm sao hoàng đạo và những truyền thuyết về chúng. Bạn có bao giờ tự hỏi những biểu tượng xinh xắn đại diện cho cung hoàng đạo của mình có xuất xứ từ đâu? Biết được bí mật các chòm sao cũng là một cách để hiểu hơn về bản thân và những người xung quanh.

Đăng ngày: 27/02/2026
Xuyên không là có thật và đây là người duy nhất được trải nghiệm điều đó

Xuyên không là có thật và đây là người duy nhất được trải nghiệm điều đó

Khoa học đã từng chứng minh rằng chúng ta có thể thực hiện du hành thời gian - ít nhất là về mặt lý thuyết.

Đăng ngày: 15/02/2026
Vụ nổ Big Bang là gì?

Vụ nổ Big Bang là gì?

Vũ trụ là gì? Một câu hỏi lớn đã từng đặt ra trước nhân loại suốt bao nhiêu thế kỷ. Thời xưa ở Trung Hoa cổ đại, nhà triết học Lão Tử đã cho vũ trụ là một tồn tại "vô thuỷ, vô chung, vô cùng, vô tận".

Đăng ngày: 13/02/2026
“Xuyên không” 700 năm, NASA soi thấu “loài mới” trong thế giới hành tinh

“Xuyên không” 700 năm, NASA soi thấu “loài mới” trong thế giới hành tinh

Siêu kính viễn vọng James Webb lần đầu tiên "xuyên thủng" bầu khí quyển của một hành tinh không giống bất cứ thứ gì được nhìn thấy trong hệ Mặt Trời hay những hệ sao lân cận.

Đăng ngày: 13/01/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 10/01/2026
11 vụ núi lửa phun trào kinh hoàng nhất trong lịch sử

11 vụ núi lửa phun trào kinh hoàng nhất trong lịch sử

Tambora, Krakatoa,Yellowstone... là những cái tên rất nổi bật trong số 11 đợt núi lửa phun trào dữ dội nhất lịch sử này.

Đăng ngày: 06/01/2026
Khoa Học News