Mực có thể nhận biết ánh sáng
Đó là kết quả mà các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Wisconsin-Madison báo cáo trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences ngày 2 tháng 6.
Nghiên cứu cho thấy cơ quan phát sáng mà một số loài mực sử dụng để ngụy trang bản thân khỏi các loài săn mồi – thông thường là những loài cá trên đáy biển – cũng có thể nhận biết ánh sáng. Phát hiện này có thể là tiền đề cho những nghiên cứu trong tương lai cung cấp thêm hiểu biết về cơ chế kiểm soát và nhận biết ánh sáng.
Tác giả chính Margaret McFall-Ngai, giáo sư vi sinh vật học và miễn dịch học tại Trường dược và y tế cộng đồng thuộc UW-Madison (SMPH), giải thích: “Tiến hóa có một “bộ dụng cụ” và khi cần thực hiện một chức năng nhất định, ví dụ như nhận biết ánh sáng, nó sử dụng bộ dụng cụ này nhiều lần. Trong trường hợp này, cơ quan nhận biết ánh sáng, hình thành từ các mô khác biệt so với mắt trong quá trình phát triển, nhưng sử dụng cùng một loài protein giống như mắt để tiếp nhận ánh sáng”.
Nghiên cứu mực trong 20 năm qua, McFall-Ngai và các đồng nghiệp đã đi đến kết luận rằng cơ quan phát sáng ở mực là một mô hình cộng sinh tự nhiên – mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa hai loài vật mà trong đó cả hai loài đều hưởng lợi.
![]() |
Một số loài mực có thể nhận biết ánh sáng qua một cơ quan khác ngoài mắt của chúng. |
Trong trường hợp này, cơ quan phát sáng chứa những vi khuẩn dạ quang phát ánh sáng, và từ đó bảo vệ mực khỏi các loài săn mồi. Trong khi đó, mực cung cấp nơi ở và dinh dưỡng cho vi khuẩn. Từ lâu các nhà nghiên cứu tại UW-Madison đã rất quan tâm đến khả năng của cơ quan phát sáng ở mực – khả năng này cho phép mực tỏa ra ánh sáng như trên bề mặt biển khiến những loài săn mồi dưới sâu không thể nhìn thấy chúng.
McFal-Ngai cho biết: “Cho đến nay, các nhà khoa học tin rằng các mô trong cơ quan phát sáng chỉ có chức năng kiểm soát mức độ và phương hướng của ánh sáng tỏa ra, mà không hề có vai trò gì trong việc nhận ánh sáng. Chúng tôi đã chứng minh rằng loài mực E. scolopes có những mô nhận biết ánh sáng nằm trong cơ quan phát sáng”.
Các nhà nghiên cứu giải thích rằng cơ quan phát sáng ở mực có cấu trúc phân tử phản ứng với các tín hiệu ánh sáng. Phân tích phân tử cho thấy gen tạo ra những protein thị giác quan trọng cũng được biểu hiện ở các mô của cơ quan phát sáng, bao gồm những gen tương tự như trong võng mạc. Họ cũng cho biết giống như trong võng mạc, những protein này phản ứng với ánh sáng.
Đồng tác giả Nansi Jo Colley, giáo sư khoa học mắt và thị giác, cho biết: “Chúng tôi phát hiện rằng cơ quan phát sáng ở mực có khả năng cảm nhận ánh sáng cũng như phát và kiểm soát ánh sáng”.
McFall-Ngai thêm vào: “Những mô này nhận biết ánh sáng môi trường, cung cấp một cơ chế so sánh ánh sáng bên ngoài với anh sáng bản thân nó tạo ra”.
Chương trình nghiên cứu trên diện rộng của McFall-Ngai về sự cộng sinh ở loài mực hướng tới việc đưa ra những hiểu biết mới về tác động của cộng sinh đối với người.
Bà nhận định: “Chúng ta biết rằng con người là nơi ở của hàng triệu vi khuẩn, trong khắp các thành phần của 8 trong 10 hệ cơ quan. Những cộng đồng vi khuẩn này là các đối tác giúp chúng ta khỏe mạnh”.

Xem động vật "phát điên" mỗi khi trăng tròn
Có không ít câu chuyện ly kỳ xảy ra xung quanh những đêm trăng tròn mà đến nay, các nhà khoa học vẫn không ngừng đưa ra tranh luận.

Những loài vật ồn ào nhất hành tinh
Từ đại dương sâu thẳm đến những khu rừng nhiệt đới, những loài động vật đáng kinh ngạc này đã phát triển những cách đặc biệt để đảm bảo tiếng kêu của chúng nổi bật giữa thế giới hoang dã rộng lớn.

Thước phim siêu hiếm về loài mèo nhỏ nhất thế giới: bản năng bất chấp kích cỡ
Như một con sư tử thu nhỏ, hành trình tìm kiếm thức ăn của loài mèo này mang đậm bản năng của một kẻ săn mồi thực thụ.

Loài chim nguy hiểm nhất thế giới được sách kỷ lục Guiness ghi nhận
Chim đà điểu đầu mèo Australia được sách kỷ lục Guiness ghi nhận là loài chim nguy hiểm nhất thế giới. Chúng sở hữu một chiếc móng sắc như dao và một lực đá mạnh nhất trong các loài.

Loài chim lạ xấu như sứ giả địa ngục: Mắt to như quỷ, mồm rộng như hố bom
Với tài ngụy trang hoàn hảo và ngoại hình xấu xí, chim potoo thường được gọi là "sứ giả địa ngục".

Sự thật bất ngờ về loài thú mỏ vịt
Thú mỏ vịt là một loài động vật có vú bán thủy sinh đặc hữu miền đông Úc, bao gồm cả Tasmania. Cùng với bốn loài thú lông nhím, nó là một trong năm loài thú đơn huyệt còn tồn tại.
