Nguồn gốc vệ tinh Phobos của sao Hỏa

Từ lâu, giới thiên văn học đã tranh cãi về nguồn gốc các vệ tinh sao Hỏa. Có hai thuyết phổ biến nhất.

Theo thuyết thứ nhất, hai vệ tinh Phobos và Deimos có thể là những tiểu hành tinh bị sao Hỏa tóm bắt.

Trong khi đó, thuyết thứ hai cho rằng, hai vệ tinh này hình thành từ vật chất văng ra trong quá trình sao Hỏa va chạm với một thiên thể lớn nào đó. Công trình nghiên cứu mới nhất của các nhà khoa học ở Đại học Stony Brook (Mỹ) cho thấy, thuyết thứ hai có vẻ hợp lý hơn, đặc biệt đối với trường hợp vệ tinh Phobos. Điều thú vị là công trình nghiên cứu này dựa trên việc phân tích mới dữ liệu được thu thập từ… 20 năm trước.


Vệ tinh Phobos.

Hình dáng và màu sắc hai vệ tinh Phobos và Deimos cho thấy, chúng có thể là các tiểu hành tinh bị trọng trường sao Hỏa tóm bắt khi bay gần hành tinh này. Tuy nhiên, cách giải thích này tỏ ra chưa đúng, khi các nhà khoa học phân tích hình dạng và độ nghiêng quỹ đạo của 2 vệ tinh. Các phân tích cho thấy, hai vệ tinh có thể hình thành từ vật chất bị văng ra trong quá trình sao Hỏa va chạm với một thiên thể lớn nào đó. Việc phân tích mới các dữ liệu do tàu vũ trụ Mars Global Surveyor thu thập từ 20 năm trước chứng tỏ vật chất tạo nên Phobos rất giống vật chất từ lớp vỏ sao Hỏa. Điều này cho thấy, thuyết thứ hai có vẻ hợp lý hơn.

Các chuyên gia trong lĩnh vực thiên văn học hành tinh thừa nhận là trong khi chúng ta phát hiện nhiều hành tinh ngoài Hệ Mặt trời, mà không có lời giải thích rõ ràng về nguồn gốc các vệ tinh sao Hỏa, thì đó không phải là lý do để tự hào. Vấn đề là ở chỗ, kết quả phân tích quang phổ các thành phần hóa học của Phobos và Deimos mâu thuẫn với kết quả phân tích động lực học đối với quỹ đạo của chúng. Chỉ khi phân tích mới các dữ liệu thu thập từ 20 năm trước, các nhà khoa học mới thấy rằng các vệ tinh này có thể đã hình thành từ vật chất sao Hỏa.

Trong ánh sáng khả kiến, Phobos và Deimos có vẻ sẫm màu hơn sao Hỏa khá nhiều. Các nghiên cứu quang phổ dựa trên việc phân tích ánh sáng phản xạ từ các vệ tinh này cho thấy vật chất của Phobos rất giống với vật chất tiểu tinh nhóm D - giàu carbon và ít phản xạ ánh sáng. Một nhóm các nhà thiên văn quốc tế, dưới sự dẫn dắt của Timothy D. Glotch ở ĐH Stony Brook quyết định tái phân tích đối với các chỉ số nhiệt do tàu vũ trụ Mars Global Surveyer thu thập được, khi nó bay ngang qua Phobos. Kết quả được so sánh với kết quả phân tích quang phổ mảnh vỡ tiểu hành tinh nhóm D, được tìm thấy trong khu vực Tagish Lake (Canada).

“Hóa ra, quang phổ của thiên thạch Tagish Lake hoàn toàn không giống với quang phổ Phobos - ông Glotch cho biết - Nếu nói về chi tiết giống nhau thì đó là sự giống nhau giữa đá bazalt tạo nên bề mặt sao Hỏa với bề mặt Phobos. Điều đó khiến chúng tôi nghiêng về thuyết cho rằng, Phobos đúng là phần còn lại sau một vụ va chạm vũ trụ trong lịch sử sao Hỏa non trẻ”. Công trình nghiên cứu mới cũng nói rằng, Phobos không chỉ có vật chất từ sao Hỏa mà còn có vật chất từ thiên thể đã va chạm với sao Hỏa.

TIN CŨ HƠN
Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời là bao nhiêu?

Trái Đất và các hành tinh hàng xóm, cùng các tiểu hành tinh, hành tinh lùn, thiên thạch, sao chổi... thuộc hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) với Mặt Trời là trung tâm của hệ này.

Đăng ngày: 11/04/2026
Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Các hành tinh trong Hệ Mặt trời

Hệ Mặt trời (hay Thái Dương Hệ) là hệ hành tinh gồm có Mặt Trời ở trung tâm và các vật quay xung quanh.

Đăng ngày: 11/04/2026
Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là gì? Một năm ánh sáng bằng bao nhiêu km?

Năm ánh sáng là đơn vị đo thông dụng ngoài vũ trụ bao la, rộng lớn. Và người ta thường nhầm lẫn nghĩ rằng đây là đơn vị đo thời gian.

Đăng ngày: 09/04/2026
12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

12 điều kỳ thú nhất về Sao Kim

Sao Kim, hành tinh thứ hai gần Mặt Trời là một vì tinh tú khá kỳ thú. Hãy cùng khám phá những điều kỳ lạ về một trong những người “anh em láng giềng” gần gũi nhất với Hành Tinh Xanh của chúng ta trong Hệ Mặt Trời.

Đăng ngày: 09/04/2026
Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Không bao giờ nhìn thấy đầy đủ Mặt Trăng từ Trái Đất

Mặt trăng là vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái đất và cũng là hành tinh duy nhất mà con người đã từng đặt chân lên.

Đăng ngày: 09/04/2026
Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Cách xem Mặt trăng, sao Hỏa bằng Google Maps

Đây không phải là lần đầu tiên Google tích hợp một tính năng thú vị vào Maps và càng không đúng khi phủ nhận Google thờ ơ với vấn đề vũ trụ.

Đăng ngày: 08/04/2026
Sống trên Mặt trăng hay sao Hỏa tốt hơn? Khoa học đã có câu trả lời!

Sống trên Mặt trăng hay sao Hỏa tốt hơn? Khoa học đã có câu trả lời!

Liệu nên sống ở Mặt trăng hay sao Hỏa nếu con người cần di chuyển đến một nơi ở khác ngoài Trái đất?

Đăng ngày: 07/04/2026
Khoa Học News