Nguy cơ đại dịch mới từ những virus "vô danh"

Các chuyên gia cảnh báo hiện có tới 850.000 loại virus chưa được phát hiện ở động vật có khả năng lây nhiễm sang người.

Hầu hết những đợt bùng phát dịch lớn trong hơn 100 năm qua, từ đại dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918 tới Covid-19, đều do các hoạt động của con người thúc đẩy, dẫn tới sự suy thoái liên tục của tự nhiên. Nguy cơ bùng phát ngày càng cao có nghĩa là thế giới đang trong "kỷ nguyên của đại dịch", các chuyên gia hàng đầu nhấn mạnh trong một báo cáo lớn vào hôm qua do Liên Hợp Quốc tài trợ.

Báo cáo ước tính rằng có khoảng 1,7 triệu loại virus chưa được biết đến đang tồn tại trên động vật có vú và chim, trong đó có tới 850.000 loại có khả năng lây nhiễm sang người.

"Cách chúng ta sử dụng đất; mở rộng và thâm canh nông nghiệp; sản xuất, buôn bán và tiêu dùng không bền vững đang làm gián đoạn thiên nhiên và gia tăng sự tiếp xúc giữa động vật hoang dã mang mầm bệnh với con người. Đây là con đường dẫn đến đại dịch", Tiến sĩ Peter Daszak, Chủ tịch của tổ chức sức khỏe sinh thái EcoHealth Alliance, một trong 22 nhà khoa học hàng đầu đứng sau nghiên cứu, chia sẻ.

Mặc dù vậy, nguy cơ lây nhiễm virus từ động vật sang người có thể được "giảm đáng kể" bằng các hành động quyết liệt để ngăn chặn sự tàn phá đa dạng sinh học, chẳng hạn như thiết lập khu bảo tồn tự nhiên và tăng cường biện pháp để giảm khai thác không bền vững tại những khu vực đa dạng sinh học cao.


Bảo vệ tự nhiên là chìa khóa để ngăn đại dịch trong tương lai. (Ảnh: Yale Climate Connections).

Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh chi phí để thực hiện các "biện pháp phòng chống" đại dịch như vậy chỉ bằng khoảng 1/100 lần so với các "biện pháp ứng phó" như phát triển vaccine hay cách ly như hiện nay. Tính đến tháng 7/2020, Covid-19 đã gây thiệt hại khoảng 8 - 16 triệu USD đối với nền kinh tế toàn cầu. Chỉ tính riêng tại Mỹ, thiệt hại có thể lên tới 16 triệu USD vào cuối năm 2021.

Trong danh sách dài các biện pháp hành động, báo cáo khuyến nghị các chính phủ toàn cầu cần thành lập một hội đồng cấp cao về phòng chống đại dịch để cung cấp bằng chứng khoa học đáng tin cậy nhất cho các nhà hoạch định chính sách, giúp đánh giá rủi ro và lên kế hoạch hành động hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại.

Các nỗ lực cải thiện an ninh lương thực và loại bỏ những loài có nguy cơ truyền nhiễm bệnh dịch khỏi hoạt động buôn bán động vật hoang dã - với sự hỗ trợ của các cơ quan thực thi pháp luật - cũng sẽ góp phần làm giảm nguy cơ bùng phát đại dịch mới trong tương lai.

"Chúng ta cần thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận của mình, với hành động khẩn cấp và tham vọng trong nỗ lực ngăn chặn sự tàn phá đa dạng sinh học. Chỉ khi nào tất cả các quốc gia công nhận mối quan hệ không thể tách rời giữa sức khỏe con người và sức khỏe sinh thái, chúng ta mới có thể bảo vệ tương lai của cả con người và hành tinh", Mark Wright, Giám đốc khoa học của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, nhấn mạnh.

TIN CŨ HƠN
Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Điểm danh các loại ảo ảnh thị giác lừa đảo bộ não

Ảo ảnh thị giác (Optical Illusions) vẫn được biết đến là những hình ảnh đánh lừa đôi mắt. Nhưng thực chất chúng mang một ý nghĩa khác, đó là những hình ảnh được não bộ “tiên đoán”.

Đăng ngày: 21/03/2026
Cách xử lý khi bị rết cắn

Cách xử lý khi bị rết cắn

Đôi khi trong nhà bạn xuất hiện con rết với hình thù đáng sợ. Khi chẳng may bị rết cắn, nếu không xử lý kịp thời có thể gây trúng độc và có đôi khi dẫn đến tử vong. Vậy khi bị rết cắn cần xử lý như thế nào?

Đăng ngày: 20/03/2026
Tổ yến có thực sự tốt như lời đồn?

Tổ yến có thực sự tốt như lời đồn?

Làm từ chính nước bọt của một loài chim yến nhỏ chuyên sống trong các hang động ở châu Á có tên swiftlet, tổ yến được xem là thức ăn rất có lợi cho sức khỏe với giá trị dinh dưỡng cao, thậm chí còn là thành phần không thể thiếu trong 1 số loại mỹ phẩm làm đẹp, theo sách Y học cổ truyền Trung Quốc.

Đăng ngày: 20/03/2026
Tác dụng tuyệt vời của quả trứng gà đối với sức khỏe

Tác dụng tuyệt vời của quả trứng gà đối với sức khỏe

Quả trứng gà là loại quả có tác dụng tuyệt vời mà ít ai nghĩ đến, trong quả trứng gà chứa polyphenol, carotenoids, nguồn chất xơ dồi dào giúp ngừa bệnh tim mạch, chống oxy hóa rất tốt cho cơ thể.

Đăng ngày: 20/03/2026
Nhìn dịch mũi đoán bệnh

Nhìn dịch mũi đoán bệnh

Màu sắc, mùi vị của dịch mũi cũng có thể biểu hiện của các bệnh lý đặc biệt của mũi. Chúng ta nên lưu ý để chuẩn đoán và có cách điều trị bệnh sớm, kịp thời.

Đăng ngày: 17/03/2026
Những loại thực phẩm không thể ăn chung với nhau vì dễ gây ngộ độc, tiêu chảy

Những loại thực phẩm không thể ăn chung với nhau vì dễ gây ngộ độc, tiêu chảy

Không phải cái gì ăn chung với nhau cũng là tốt, thậm chí có một số thứ khi kết hợp cùng nhau lại dễ gây ra những phản ứng tiêu cực cho sức khỏe của bạn.

Đăng ngày: 13/03/2026
Tác hại lâu dài khi thiếu ngủ thường xuyên

Tác hại lâu dài khi thiếu ngủ thường xuyên

Nguy cơ cao huyết áp sẽ tăng khi bạn chỉ ngủ 5-6 giờ một đêm. Thiếu ngủ làm gia tăng nguy cơ ung thư vú, trầm cảm, suy giảm khả năng nhận thức...

Đăng ngày: 12/03/2026
Khoa Học News