Nguyên nhân khiến Trái đất đột ngột lạnh đi 13.000 năm trước

Núi lửa phun trào tạo nên đám mây tro bụi bao phủ Trái đất, cản ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống và khiến nhiệt độ giảm mạnh.

Trầm tích cổ xưa trong hang Hall, bang Texas, chỉ ra rằng núi lửa phun trào rất có thể là nguyên nhân khiến Trái đất đột ngột giảm 3 độ C cách đây khoảng 13.000 năm, Science Daily hôm 31/7 đưa tin. Sự kiện Trái đất lạnh đi này có tên Younger Dryas. Michael Waters, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Thổ dân châu Mỹ kiêm giáo sư Đại học Texas A&M, cùng các đồng nghiệp từ Đại học Baylor và Đại học Houston xuất bản nghiên cứu mới trên tạp chí Science Advances.


Núi lửa phun trào đẩy Bắc bán cầu trở lại kỷ băng hà. (Ảnh: Earth).

Trước đó, một số nhà khoa học cho rằng Younger Dryas do một vụ va chạm với thiên thể khác gây ra. Sự kiện này cũng góp phần dẫn đến sự tuyệt chủng của một số động vật có vú lớn từng sống ở Bắc Mỹ như voi ma mút, ngựa và lạc đà.

Hang Hall lưu giữ những trầm tích có niên đại hơn 20.000 năm. Waters cho biết, ông bắt đầu nghiên cứu chiếc hang từ năm 2017. "Liệu có xảy ra một vụ va chạm ngoài hành tinh gần cuối kỷ băng hà mới nhất, nghĩa là khoảng 13.000 năm trước, khi những dải băng bao phủ Canada đang tan chảy, khiến nhiệt độ đột ngột giảm và đẩy Bắc bán cầu vào kỷ băng hà thêm 1.200 năm nữa không?", ông đặt câu hỏi.

"Nghiên cứu mới chỉ ra, đặc điểm địa hóa gắn với sự kiện Younger Dryas không phải độc nhất vô nhị mà xảy ra tới 4 lần trong giai đoạn 9.000-15.000 năm trước. Do đó, nguyên nhân dẫn đến sự kiện này không đến từ ngoài vũ trụ", Alan Brandon, giáo sư khoa học Trái đất tại Đại học Houston, giải thích.

Brandon cùng Nan Sun, nhà khoa học tại Đại học Houston, tiến hành phân tích đồng vị mẫu trầm tích thu thập từ hang Hall. Họ nhận thấy tỷ lệ những nguyên tố như iridium, ruthenium, platinum, palladium và rhenium không hợp lý, nghĩa là thiên thạch không phải nguyên nhân gây ra Younger Dryas. "Phân tích đồng vị và tỷ lệ tương đối của các nguyên tố phù hợp với những gì chúng tôi tìm thấy trong khí núi lửa", Sun cho biết.

Sau khi núi lửa phun trào, các aerosol (sol khí) lan ra khắp nơi, phản lại bức xạ Mặt Trời chiếu xuống Trái đất. Điều này có thể dẫn đến sự lạnh đi toàn cầu sau vụ phun trào từ 1-5 năm, tùy thuộc vào quy mô và độ dài của thảm họa. Các vụ phun trào núi lửa khiến nhiệt độ giảm nhiều nhất ở gần nguồn phát sinh, thường trong cùng năm xảy ra sự kiện. Những năm sau đó, hiện tượng lạnh đi trở nên yếu hơn nhiều.

Nhóm nghiên cứu cũng cho biết, sự kiện Younger Dryas kéo dài khoảng 1.200 năm. Do đó, núi lửa phun trào là một nguyên nhân quan trọng, nhưng những biến đổi khác của Trái đất như đại dương lạnh đi và nhiều tuyết phủ hơn cũng góp phần duy trì thời kỳ lạnh giá này.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Các nhà nhân chủng học New Zealand vừa phát hiện ra những bằng chứng cho thấy người cổ đại đã sử dụng một loại "kẹo cao su" tự nhiên để chế tạo ra keo dùng cho săn bắn.

Đăng ngày: 03/01/2026
Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh

Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh "máy hút bụi"

Các nhà khoa học mới tìm thấy hóa thạch của loài mà hã sống cách đây khoảng 23 triệu năm đã từng sử dụng chiếc mõm đặc biệt như cái máy hút bụi.

Đăng ngày: 03/01/2026
9 khám phá khảo cổ đang

9 khám phá khảo cổ đang "đi đường quyền" với khoa học, đến giờ vẫn chưa ai giải thích được

Trái đất ra đời từ 4,5 tỉ năm trước. Với lịch sử lâu đời như vậy, có rất nhiều bí ẩn trong quá khứ mà đến giờ chúng ta vẫn chưa thể tìm ra.

Đăng ngày: 02/01/2026
Dấu vết mộ cổ chứng minh Chúa Jesus từng có vợ và con trai

Dấu vết mộ cổ chứng minh Chúa Jesus từng có vợ và con trai

Mới đây, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra điều mới lạ trong khu mộ chúa Jesus tại Jerusalem. Kết quả nghiên cứu hé lộ răng Chúa Jesus từng có vợ và một người con trai có tên là Judah.

Đăng ngày: 02/01/2026
Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Người Aztec, người Maya và người Ai Cập cổ thuộc ba nền văn minh rất khác nhau nhưng lại cùng chung một biểu tượng: các kim tự tháp.

Đăng ngày: 02/01/2026
Giải oan cho loài chim bị con người tuyệt diệt

Giải oan cho loài chim bị con người tuyệt diệt

Dodo - loài chim bị con người tàn sát đến mức tuyệt chủng - luôn bị gán cho biệt danh "ngu ngốc, khờ khạo".

Đăng ngày: 31/12/2025
Thủy quái Leviathan không còn là huyền thoại

Thủy quái Leviathan không còn là huyền thoại

Các nhà nghiên cứu vừa phát hiện những dấu tích hóa thạch của một con cá voi cổ đại với bộ răng to lớn đáng sợ.

Đăng ngày: 28/12/2025
Khoa Học News