Nhà khoa học Việt làm thiết bị cảnh báo nguy cơ phóng xạ

Hệ thống cảnh báo sớm của nhóm nghiên cứu Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân (INST) giúp cung cấp dữ liệu chính xác, hỗ trợ kiểm soát sự cố phóng xạ.

Hệ thống được ông Nguyễn Đức Tuấn, đại diện nhóm nghiên cứu, trình bày tại phiên báo cáo chuyên đề về ghi đo bức xạ và mạng quan trắc cảnh báo sớm phóng xạ môi trường ở Việt Nam, trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân toàn quốc lần thứ 15, diễn ra từ ngày 9-11/8 tại TP Nha Trang.

Ông Tuấn cho biết, hệ thống VinaERMS-INST được ông và cộng sự thiết kế đặt trong mạng lưới quan trắc phóng xạ môi trường quốc gia (ERMS), có thể đo suất liều gamma và hoạt động liên tục ngoài trời.

Với hai chức năng chính là đo đạc suất liều gamma và giám sát dữ liệu, VinaERMS-INST giúp nâng cao khả năng cảnh báo sớm sự cố phóng xạ, hỗ trợ các cơ quan quản lý trong việc truy xuất nguồn gốc và dự báo chiều hướng lan truyền phóng xạ tại địa phương.

Cấu trúc của VinaERMS-INST gồm tổ hợp đầu dò bù trừ năng lượng, có phạm vi đo suất liều phóng xạ rộng từ mức phông phóng xạ tự nhiên cho đến 1Sv/h. Số liệu này giúp chỉ ra những thay đổi nhỏ trong mức độ phóng xạ tự nhiên và đo suất liều cao, từ đó có thể cảnh báo sớm sự cố phóng xạ. Tất cả đầu dò phóng xạ và các khối điện tử chức năng được đặt trong hộp bảo vệ đạt chuẩn IP-66.

Hệ thống có thể hoạt động độc lập, liên tục ngoài trời không phụ thuộc vào điện lưới mà chỉ dựa vào nguồn năng lượng mặt trời và ắc quy dự phòng.

Ông Tuấn cho biết, để truy cập và điều khiển hệ thống, người dùng chỉ cần sử dụng một thiết bị thông minh như máy tính, tablet hay điện thoại di động có kết nối Internet.

Với chức năng giám sát dữ liệu, số liệu đo đạc trên hệ thống theo thời gian thực sẽ được lưu trữ trong thẻ nhớ SD card và hiển thị trên màn hình LED hoặc tinh thể lỏng. Công nghệ IoT (Internet of thing) được áp dụng để ghi nhận dữ liệu truyền về từ trạm quan trắc qua mạng GSM/wifi/4G/3G/GPRS và lưu trữ trên máy chủ đám mây, cũng như truyền thông tin đến người dùng từ trung tâm điều hành.

Mô hình cũng có thể được trang bị các cảm biến thời tiết như nhiệt độ, độ ẩm, áp suất khí quyển và lượng mưa, nhằm cung cấp thông tin cho người dùng về mối liên hệ giữa suất liều phóng xạ môi trường ghi nhận được với số liệu thời tiết tại vùng đo.


Hệ thống VinaERMS-INST lắp đặt tại trạm khí tượng Mai Pha, Lạng Sơn tháng 7/2022. (Ảnh: Nhóm nghiên cứu).

Theo nhóm nghiên cứu, VinaERMS-INST đưa ra giá trị liều lượng phóng xạ tại điểm quan trắc với độ chính xác cao. Hệ thống được sản xuất trong nước nên có thể chủ động trong việc vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa mạng lưới quan trắc phóng xạ môi trường quốc gia. Giá chỉ bằng 2/3 so với hệ thống nhập ngoại cùng chức năng.

Từ nguồn kinh phí của các dự án tăng cường trang thiết bị, thông qua đề tài nghiên cứu và tài trợ của Hàn Quốc, Nhật Bản... hiện INST lắp đặt 12 hệ thống ERMS tại một số tỉnh thành Việt Nam. Trong đó có 7 hệ thống Fuji (Nhật Bản) tại Lạng Sơn, Hải Phòng, Móng Cái, Bãi Cháy, Lào Cai, Cao Bằng, Nghệ An và 5 hệ thống Sara (Envinet, Đức) tại Sơn La, Đà Nẵng, Hà Nội và đảo Bạch Long Vĩ.

Ông Tuấn cho biết, thời gian tới nhóm nghiên cứu sẽ nâng cấp thiết bị thêm tính năng ghi đo phổ bức xạ thay vì chỉ cường độ, để có thể phát hiện được các đồng vị nhân tạo trong môi trường. Hệ thống cũng được kỳ vọng có thể tích hợp với việc thu thập dữ liệu khí tượng từ các cảm biến như nhiệt độ, độ ẩm, áp suất khí quyển và lượng mưa để quan sát biến động môi trường.

TIN CŨ HƠN
Mô hình

Mô hình "Chăn thả + điện mặt trời" - công nghệ và động vật chung sống đang phát triển ở Mỹ

Trong khi tìm kiếm lợi ích của công nghệ, con người cũng hy vọng sinh vật xung quanh có thể cùng tồn tại với nó. Gần đây, một số công ty năng lượng sạch Mỹ đã tìm ra các mô hình tuyệt vời.

Đăng ngày: 20/01/2026
Hướng dẫn cách chọn hoa ly chơi Tết nhiều lộc lá đầu năm

Hướng dẫn cách chọn hoa ly chơi Tết nhiều lộc lá đầu năm

Nếu biết cách chăm sóc và đặc biệt là cách chọn hoa ly được những cành ly tươi mới, bình ly nhà bạn có thể trưng được từ 7-10 ngày vào lễ Tết.

Đăng ngày: 18/01/2026
Kỹ thuật trồng cây đu đủ sai quả quanh năm, ít sâu bệnh

Kỹ thuật trồng cây đu đủ sai quả quanh năm, ít sâu bệnh

Đu đủ không chỉ là loại quả có hương vị thơm ngon mà còn là phương thuốc quý giúp mọi người luôn khỏe mạnh. Kỹ thuật trồng cây đu đủ không khó có thể dễ dàng áp dụng cải thiện thu nhập gia đình.

Đăng ngày: 15/01/2026
Cách trồng cây quất trong chậu đơn giản nhất

Cách trồng cây quất trong chậu đơn giản nhất

Hàng năm cứ đến ngày tết là các gia đình lại đi mua sắm đào quất cũng bởi lẽ đó, quất ngon, quất đẹp. Vậy bạn có quan tâm đến kỹ thuật trồng cây quất trong chậu để sẵn sàng hái ra sử dụng không?

Đăng ngày: 03/01/2026
Kỹ thuật trồng hoa violet nở đúng dịp Tết chỉ vài bước đơn giản

Kỹ thuật trồng hoa violet nở đúng dịp Tết chỉ vài bước đơn giản

Hoa violet có tên khoa học là Saintpaulia, tên tiếng Anh là African violet. Đây là một loài hoa đẹp dễ trồng, nở quanh năm mà không tốn công chăm sóc.

Đăng ngày: 26/12/2025
Những ứng dụng của kim loại Bạc từ quá khứ đến hiện tại

Những ứng dụng của kim loại Bạc từ quá khứ đến hiện tại

Bạc là một trong những kim loại linh hoạt nhất trên Trái đất, với sự kết hợp độc đáo giữa các công dụng như một kim loại quý và kim loại công nghiệp.

Đăng ngày: 25/12/2025
Kỹ thuật trồng và chăm sóc bắp cải cảnh đổi phong cách trang trí ngày Tết

Kỹ thuật trồng và chăm sóc bắp cải cảnh đổi phong cách trang trí ngày Tết

Bắp cải cảnh là một loại cây cảnh độc, lạ, mới lên ngôi trong dịp Tết năm nay. Hãy cùng tìm hiểu kỹ thuật trồng cây và cách chăm sóc loại bắp cải cảnh mới lạ này.

Đăng ngày: 17/12/2025
Khoa Học News