Những cách thể hiện cảm xúc rất “con người” của động vật

Vào thế kỷ 16, nhà triết học và toán học Rene Descartes từng lên tiếng khẳng định rằng các loài động vật đơn thuần chỉ giống như những cỗ máy có máu đỏ trong cơ thể mà không hề mang chút tư duy hay cảm xúc gì.

Quan điểm này về sau đã gây nên một làn sóng phản đối trong giới nghiên cứu về hành vi động vật. Họ cho biết trên thực tế, khá nhiều loài có cuộc sống giàu tình cảm và thậm chí phân biệt được cả đúng - sai, dù rằng chỉ ở mức sơ đẳng. Từ những nghi thức tang lễ trong quần thể loài voi cho tới sự phẫn nộ của chim sơn ca khi bị cắm sừng, tất cả đều là bằng chứng đáng kinh ngạc chứng minh động vật cũng biết thể hiện cảm xúc rất “con người”.

1. Voi để tang đồng loại

Voi là một trong số ít loài thuộc thế giới động vật có hệ thống các nghi lễ nhóm được liệt vào hạng phức tạp bậc nhất. Khi một thành viên trong đàn chết đi, những con còn lại thể hiện sự thương tiếc bằng cách “mai táng” chúng với rất nhiều lá cây và cỏ đồng thời canh giữ cái xác đó trong vòng một tuần. Và giống như con người thường xuyên đến thăm ngôi mộ của người thân đã mất, voi cũng đều đặn tới nơi chôn cất đồng loại của chúng nhiều năm sau.

2. Chim cũng biết “ngoại tình” và “ghen tuông”

Con người không phải là loài duy nhất có lòng ghen tuông. Khi những con chim sơn ca đực ra ngoài tìm kiếm thức ăn, chim cái có thể đi “ngoại tình” với con đực khác. Những con đực bị cắm sừng khi trở về sẽ có những hành vi “bạo lực” với bạn tình của chúng bằng cách mổ vào lông và mỏ, theo một nghiên cứu năm 1975 trên tạp chí Science.

3. Cá heo và nguyên tắc “có đi có lại”

Cá heo thường xuyên bày tỏ tình cảm với các đối tượng không phải đồng loại của chúng bằng các hành động ngẫu nhiên thể hiện lòng tốt như giải cứu nạn nhân khỏi hàm răng sắc nhọn của cá mập đầu búa, thậm chí còn “hào phóng” hướng dẫn cho những con cá voi bị mắc kẹt tìm đường quay trở lại biển.

Tốt với “người ngoài” là vậy nhưng loài động vật biển có vú này lại khá “keo kiệt” với chính các thành viên trong đàn. Nguyên tắc của chúng là “có đi có lại mới toại lòng nhau” – một đặc điểm rất giống với con người.

4. Chuột và sự thương cảm với đồng loại

Thật bất ngờ, những sinh vật bẩn thỉu thường xuất hiện ở các đống rác - chuột - có sự đồng cảm với nhau. Một thí nghiệm nổi tiếng năm 1958 phát hiện ra rằng loài động vật gặm nhấm này có lòng thương cảm đối với đồng loại của chúng chẳng khác nào con người. Ngoài ra, nghiên cứu khác năm 2006 trên tạp chí Khoa học cũng nhận thấy chuột sẽ nhăn nhó nếu chứng kiến những con khác đang phải chịu đựng nỗi đau đớn nhưng chỉ với điều kiện chúng có “quen biết” nhau từ trước.

5. Chó cũng cảm thấy hối hận?

Trong khi lòng tốt và sự cảm thông có thể phổ biến ở thế giới động vật thì cảm giác tội lỗi được cho là thứ cảm xúc chỉ tìm thấy duy nhất ở con người. Đó là kết quả từ một nghiên cứu trên tạp chí Behavioural Processes năm 2009 sau khi phát hiện ra rằng “chó không biết hối hận” như nhiều người vẫn nghĩ.

Trong nghiên cứu này, chủ nhân những con chó được thông báo rằng vật nuôi của họ đã ăn vụng lúc họ rời khỏi phòng. Đọc được sự giận dữ từ chủ, những con chó đã thể hiện dấu hiệu cho thấy sự ăn năn với tội lỗi đã gây ra. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, thực tế thì chúng chỉ có một chút cảm giác hối hận thật sự còn phần lớn là do phản ứng đơn thuần.

Tham khảo: Livescience

TIN CŨ HƠN
4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

4 loài rắn cực độc được tìm thấy nhiều nhất ở Fansipan

Một trong số chúng được mệnh danh là "Ông vua săn động vật máu nóng ở Việt Nam". Những loài rắn này đã được nhà nghiên cứu sinh vật rừng dày dặn kinh nghiệm Phùng Mỹ Trung có nhắc tới.

Đăng ngày: 02/04/2026
Xác người đàn ông Indonesia trong bụng trăn dài 7 mét

Xác người đàn ông Indonesia trong bụng trăn dài 7 mét

Dân làng ở Indonesia tìm thấy xác người bạn mất tích sau khi dùng dao rạch bụng con trăn khổng lồ bị bắt ở sau vườn.

Đăng ngày: 29/03/2026
Cá đao - Loài cá tồn tại từ thời tiền sử đến nay

Cá đao - Loài cá tồn tại từ thời tiền sử đến nay

Cá đao (pháp danh khoa học: Pristiformes), là một bộ cá dạng cá đuối, với đặc trưng là một mũi sụn dài ra ở mõm.

Đăng ngày: 27/03/2026
Những loài rắn độc nhất thế giới

Những loài rắn độc nhất thế giới

Thế giới có rất nhiều loài rắn, trong đó có loài vô hại nhưng có những loại cực độc, có thể khiến nạn nhân chết ngay tức khắc khi bị tấn công.

Đăng ngày: 24/03/2026
16 loài động vật sống lâu nhất quả đất

16 loài động vật sống lâu nhất quả đất

Con người là một trong những loài có tuổi thọ khá cao và có xu hướng tăng cùng với sự phát triển của y học hiện đại. Những bước tiến của khoa học và y học đã giúp chữa trị nhiều căn bệnh nan y, kéo dài tuổi thọ con người.

Đăng ngày: 24/03/2026
Giống mèo mini mới được ghi hình lần đầu tiên tại sa mạc

Giống mèo mini mới được ghi hình lần đầu tiên tại sa mạc

"Mèo bao tử" được tìm thấy ở sa mạc khắc nghiệt lại có vẻ ngoài dễ thương bất chấp thời gian.

Đăng ngày: 21/03/2026
10 con vật có hình dáng kỳ lạ nhất thế giới

10 con vật có hình dáng kỳ lạ nhất thế giới

Thế giới động vật luôn phong phú và đa dạng với rất nhiều loài vật khác nhau. Dưới đây là 10 con vật được cho là có ngoại hình kỳ lạ nhất.

Đăng ngày: 21/03/2026
Khoa Học News