Những loài ốc biển chứa độc tố gây chết người

Ốc mặt trăng, ốc hương Nhật Bản, ốc trám, ốc cối... đều là những loài có độc tính mạnh và nguy cơ gây tử vong cao.

Theo Viện Hải dương học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ, lượng độc tố trong ốc biển còn phụ thuộc vùng địa lý, mùa vụ. Để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng, người dân tuyệt đối không ăn những loài ốc biển có tiền sử gây ngộ độc hoặc chưa được kiểm chứng về an toàn thực phẩm.

Các loại ốc chứa độc tố

Ốc bùn bóng (Nassarius glans): Đây là một trong 2 loài ốc biển kịch độc, gây tử vong cho các nạn nhân tại Khánh Hòa trong thời gian vừa qua. Vỏ ốc trọng lượng nhẹ, khá mỏng, mịn, hình nón hoặc hình quả trứng. Trên thân ốc có khoảng 6 đường xoắn màu nâu, chóp có các nốt sần. Các đường xoắn hình chóp có gân dọc trục, rãnh xoắn ốc, 2 vòng cuối nhẵn.

Ốc bùn bóng có màu trắng hoặc ngả kem vàng, chiều dài từ 15 đến 50 mm. Loài này thường xuất hiện ở Biển Đỏ và Ấn Độ Dương, Tây Thái Bình Dương. Chúng chứa chất độc thần kinh tetrodotoxin kịch độc, không thể bị phân hủy, biến tính trong nhiệt độ cao.

Loading...

Theo bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên (Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội), trong vòng vài phút đến vài giờ sau ăn, bệnh nhân bị rối loạn cảm giác (tê môi, lưỡi, chân tay), sau đó họ liệt toàn bộ cơ, đồng tử giãn.

Đặc biệt, độc tố gây liệt các cơ hô hấp, dẫn tới bệnh nhân không thể ho khạc hay tự thở được và nhanh chóng suy hô hấp, tử vong. Chất độc cũng có thể gây loạn nhịp tim, tụt huyết áp, nôn, đau bụng.

Những loài ốc biển chứa độc tố gây chết người
Ốc bùn bóng gây ngộ độc cho 3 ngư dân Khánh Hòa trong thời gian gần đây. (Ảnh: Trương Sĩ Hải Trình).

Ốc bùn răng cưa (Nassarius papillosus)

Loài ốc này có kích thước vỏ 30-52 mm, hình trứng hoặc nón. Xung quanh vỏ là 8 đường xoắn lồi. Bao phủ vỏ ốc bùn răng cưa là những nốt sần nhỏ hình nhú tròn. Vỏ ốc hình chóp chia thành 3 khối rõ rệt, với thân có 8 hàng ngang, 3 hàng chỉ ở phần chóp và 4 rãnh sần nhọn ở giữa. Kích thước các vòng xoắn giảm dần về phía chóp.

Ốc bùn răng cưa thường máu trắng hoặc hơi đỏ, có đốm đỏ hoặc nâu vàng. Phần còn lại của chóp đôi khi xuất hiện đốm nhỏ khác cùng màu. Tương tự ốc bùn bóng, loài ốc này chứa chất độc tetrodotoxin gây tử vong cao.

Ốc cối địa lý

Loài ốc này tương đối lớn, vỏ mỏng, nhẹ, dễ vỡ và hình trứng. Theo Viện Nghiên cứu Hải sản, chóp của nó có hình xoắn thấp kèm ngấn và viền ngoài tạo thành hình răng cưa. Vỏ có màu trắng hơi xanh chuyển sang tím nhạt.

Hoa vân của vỏ hình mạng lưới màu nâu và hai hàng vệt lớn màu nâu. Thịt ốc khi còn sống màu vàng cam. Loài ốc này có chiều dài khoảng 110 mm. Đây là loài có độc tính cao nhất trong số các loại ốc cối và được Viện Hải dương học Nha Trang xếp vào nhóm các loài hải sản nguy hiểm.

Ốc cối hoa lưới

Loài này còn có tên là ốc cối bông. Vỏ của nó có dạng hình trứng thuôn, dày, chắc, nặng. Chiều dài trung bình 70 mm với đường kính ngang tại chỗ rộng nhất khoảng 30 mm. Con dài nhất có kích thước 130 mm.

Chóp ốc dạng xoắn hình nón, vòng xoáy đều. Bên ngoài ốc vỏ mịn, láng, màu sắc thay đổi linh hoạt nhưng thường là trắng hơi xanh. Các hoa vân màu nâu, dạng lưới không đều, điểm xuyết có các vệt màu nâu lớn.

Ốc mặt trăng (Turbo chysostomus)

Chiều dài của vỏ ốc mặt trăng dao động khoảng 35-80 mm. Ở phần miệng, nó có miếng vảy dày giống chiếc cúc áo bằng xà cừ, lật ngửa ra thì trông giống hình mặt trăng. Vỏ ốc hình trứng nhọn, rắn, màu nâu hoặc trắng pha hạt dẻ. Xung quanh vỏ ốc có 6 đường xoắn lồi và các gai hình vòm. Thịt ốc màu vàng cam.

Theo TS Đào Việt Hà (Viện Hải Dương học), độc tố trong ốc mặt trăng là saxitoxin. Đây cũng là chất độc có trong ốc đụn và ốc trám. Saxitoxin và tetrodotoxin đều loại độc tố thần kinh cực mạnh, trọng lượng phân tử thấp, không bị phân hủy, biến tính trong quá trình xử lý, chế biến kể cả ở nhiệt độ cao. Độc tố vẫn tồn tại và gây ra độc trong thức ăn đã được chế biến, xào nấu hay đóng hộp và cấp đông.

Những loài ốc biển chứa độc tố gây chết người
Theo TS Đào Việt Hà (Viện Hải Dương học), độc tố trong ốc Mặt Trăng là saxitoxin. (Ảnh: Wiki).

Ốc hương Nhật Bản (Babylonia japonica)

Loài ốc này có chứa tetrodotoxin (độc tố cá nóc), thường xuất hiện ở ngoài khơi Nhật Bản, Hàn Quốc. Chiều dài ốc từ 40 đến 85 mm. Người dân Nhật Bản thường ăn sống như sashimi với loài ốc này.

Tuy nhiên, nó có khả năng tích tụ các chất độc trong điều kiện nhất định. Ngoài tetrodotoxin, ốc hương Nhật Bản còn chứa chất surugatoxin gây tắc nghẽn các hạch tự chủ và tử vong. Vẻ ngoài của loài ốc này có các đường vân chấm nâu xoáy theo trôn.

Biện pháp điều trị khi bị ngộ độc ốc biển

Viện Hải Dương học Nha Trang cảnh báo nguồn gốc độc tố ở các loài ốc biển hiện nay khá phức tạp, chưa được biết rõ. Cùng một loài, các cá thể có thể chứa lượng độc chất khác nhau. Do đó, nguyên tắc chung được khuyến cáo là không ăn các loại ốc có tiền sử gây ngộ độc hoặc chưa chắc chắn độ an toàn.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên khuyến cáo để phòng tránh các trường hợp ngộ độc và tử vong đáng tiếc, người dân không nên ăn các loài sinh vật biển lạ, cá nóc, rắn biển... Chuyên gia này cho hay việc phân biệt chắc chắn giữa các sinh vật có hình dạng tương tự nhau là rất khó.

Hiện chưa có thuốc giải đặc hiệu cho các trường hợp ngộ độc do tetrodotoxin và saxitoxin. Biện pháp chữa trị y khoa hữu hiệu nhất là kích thích phản ứng nôn cho nạn nhân (nôn càng nhiều càng tốt), súc rửa dạ dày bằng than hoạt tính để thải loại bớt chất độc.

Theo TS Hà, người dân cần tránh ăn, chạm các loài ốc màu sắc lạ, sặc sỡ. Sau khi ăn ốc biển nếu cảm thấy các triệu chứng buồn nôn, khó thở, hôn mê... cần lập tức đến cơ sở y tế gần nhất để hỗ trợ kịp thời, tránh hậu quả đáng tiếc.

Loading...
TIN CŨ HƠN
Đói ăn, cá sống dưới đại dương phải nhảy lên bờ để săn mồi

Đói ăn, cá sống dưới đại dương phải nhảy lên bờ để săn mồi

Một số loài cá đang buộc phải thay đổi thói quen săn mồi khi đối mặt với điều kiện môi trường sống khắc nghiệt.

Đăng ngày: 23/09/2020
Có phải cá voi lưng gù là bá chủ đại dương?

Có phải cá voi lưng gù là bá chủ đại dương?

Cá voi lưng gù có tên khoa học là Megaptera Novaeangliae. Đây là một loài cá voi tấm sừng hàm có kích thước lớn với chiều dài từ 12–16 mét và cân nặng khoảng 30-36 tấn.

Đăng ngày: 22/09/2020
Điều gì sẽ xảy ra nếu lấp đầy rãnh đại dương sâu nhất thế giới bằng tất cả rác trên Trái đất?

Điều gì sẽ xảy ra nếu lấp đầy rãnh đại dương sâu nhất thế giới bằng tất cả rác trên Trái đất?

Thay vì phương pháp tập kết rác rồi chôn lấp, hay xây dựng các lò đốt rác, việc đổ rác xuống nơi sâu nhất thế giới liệu có thực sự khả thi? Chúng ta sẽ sử dụng cách nào để vận chuyển rác xuống đó?

Đăng ngày: 17/09/2020
Đây là sinh vật biển chỉ cần bơi ngang cũng khiến cá mập trắng lớn sợ hãi mà

Đây là sinh vật biển chỉ cần bơi ngang cũng khiến cá mập trắng lớn sợ hãi mà "chạy mất dép”

Ngoài biển lớn, ít loài dám cả gan bắt nạt cá mập trắng lớn. Thế mà có loài dám lùa cả cá mập để ăn được món gan sống giàu dinh dưỡng.

Đăng ngày: 15/09/2020
Eo biển nguy hiểm bậc nhất thế giới - Nỗi ám ảnh tính bằng mạng sống của thủy thủ

Eo biển nguy hiểm bậc nhất thế giới - Nỗi ám ảnh tính bằng mạng sống của thủy thủ

Đây là eo biển luôn hứng chịu những trận bão kinh hoàng tạo ra các con sóng lớn, cộng thêm núi băng trôi, tạo thành nỗi ám ảnh với bất cứ thủy thủ nào đi qua.

Đăng ngày: 14/09/2020
Nước biển ấm lên đe dọa các loài sinh vật biển có vỏ vì chúng bị kẹt ở vùng nước ấm

Nước biển ấm lên đe dọa các loài sinh vật biển có vỏ vì chúng bị kẹt ở vùng nước ấm

Thay vì tìm cách thoát ra các vùng biển mát hơn, nhiều loài sinh vật biển có vỏ lại đang bị kẹt ở các vùng nước nông và ấm hơn, dẫn tới nguy cơ tuyệt chủng rất cao trong tương lai.

Đăng ngày: 14/09/2020
Kinh ngạc trước những sinh vật kỳ lạ sống dưới nơi sâu nhất của Nam Cực

Kinh ngạc trước những sinh vật kỳ lạ sống dưới nơi sâu nhất của Nam Cực

Nam Cực hiện có khoảng 1.000 nhà khoa học nghiên cứu để tìm hiểu thêm về tác động của biến đổi khí hậu và lịch sử Trái đất.

Đăng ngày: 12/09/2020
Tiêu điểm
Khoa Học News