Nước ngầm là gì? Các tác nhân gây ô nhiễm và suy thoái nước ngầm

Cùng tìm hiểu: "Nước ngầm là gì? Các tác nhân gây ô nhiễm và suy thoái nước ngầm" qua bài viết sau đây.

Nước ngầm là gì?

"Nước ngầm là một dạng nước dưới đất, tích trữ trong các lớp đất đá trầm tích bở rời như cặn, sạn, cát bột kết, trong các khe nứt, hang caxtơ dưới bề mặt trái đất, có thể khai thác cho các hoạt động sống của con người".

Theo độ sâu phân bố, có thể chia nước ngầm thành nước ngầm tầng mặt và nước ngầm tầng sâu. Đặc điểm chung của nước ngầm là khả năng di chuyển nhanh trong các lớp đất xốp, tạo thành dòng chảy ngầm theo địa hình. Nước ngầm tầng mặt thường không có lớp ngăn cách với địa hình bề mặt. Do vậy, thành phần và mực nước biến đổi nhiều, phụ thuộc vào trạng thái của nước mặt. Loại nước ngầm tầng mặt rất dễ bị ô nhiễm. Nước ngầm tầng sâu thường nằm trong lớp đất đá xốp được ngăn cách bên trên và phía dưới bởi các lớp không thấm nước. Theo không gian phân bố, một lớp nước ngầm tầng sâu thường có ba vùng chức năng:

  • Vùng thu nhận nước.
  • Vùng chuyển tải nước.
  • Vùng khai thác nước có áp.

Khoảng cách giữa vùng thu nhận và vùng khai thác nước thường khá xa, từ vài chục đến vài trăm km. Các lỗ khoan nước ở vùng khai thác thường có áp lực. Đây là loại nước ngầm có chất lượng tốt và lưu lượng ổn định. Trong các khu vực phát triển đá cacbonat thường tồn tại loại nước ngầm caxtơ di chuyển theo các khe nứt caxtơ. Trong các dải cồn cát vùng ven biển thường có các thấu kính nước ngọt nằm trên mực nước biển.

Loading...

Nước ngầm là gì? Các tác nhân gây ô nhiễm và suy thoái nước ngầm
Nước ngầm là nguồn cung cấp nước sinh hoạt chủ yếu ở nhiều quốc gia.

Nước ngầm ô nhiễm như thế nào?

Nước ngầm là nguồn cung cấp nước sinh hoạt chủ yếu ở nhiều quốc gia và vùng dân cư trên thế giới. Do vậy, ô nhiễm nước ngầm có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng môi trường sống của con người. Các tác nhân gây ô nhiễm và suy thoái nước ngầm bao gồm:

  • Các tác nhân tự nhiên như nhiễm mặn, nhiễm phèn, hàm lượng Fe, Mn và một số kim loại khác.
  • Các tác nhân nhân tạo như nồng độ kim loại nặng cao, hàm lượng NO- , NO-,NH +, PO4 v... vượt tiêu chuẩn cho phép, ô nhiễm bởi vi sinh vật.
  • Suy thoái trữ lượng nước ngầm biểu hiện bởi giảm công suất khai thác, hạ thấp mực nước ngầm, lún đất.

Nước bị ô nhiễm kim loại nặng như thế nào?

Kim loại nặng có Hg, Cd, Pb, As, Sb, Cr, Cu, Zn, Mn, v.v... thường không tham gia hoặc ít tham gia vào quá trình sinh hoá của các thể sinh vật và thường tích luỹ trong cơ thể chúng. Vì vậy, chúng là các nguyên tố độc hại với sinh vật. Hiện tượng nước bị ô nhiễm kim loại nặng thường gặp trong các lưu vực nước gần các khu công nghiệp, các thành phố lớn và khu vực khai thác khoáng sản. Ô nhiễm kim loại nặng biểu hiện ở nồng độ cao của các kim loại nặng trong nước. Trong một số trường hợp, xuất hiện hiện tượng chết hàng loạt cá và thuỷ sinh vật.

Nguyên nhân chủ yếu gây ô nhiễm kim loại nặng là quá trình đổ vào môi trường nước nước thải công nghiệp và nước thải độc hại không xử lý hoặc xử lý không đạt yêu cầu. Ô nhiễm nước bởi kim loại nặng có tác động tiêu cực tới môi trường sống của sinh vật và con người. Kim loại nặng tích luỹ theo chuỗi thức ăn thâm nhập và cơ thể người. Nước mặt bị ô nhiễm sẽ lan truyền các chất ô nhiễm vào nước ngầm, vào đất và các thành phần môi trường liên quan khác. Để hạn chế ô nhiễm nước, cần phải tăng cường biện pháp xử lý nước thải công nghiệp, quản lý tốt vật nuôi trong môi trường có nguy cơ bị ô nhiễm như nuôi cá, trồng rau bằng nguồn nước thải.

Nước bị ô nhiễm vi sinh vật như thế nào?

Sinh vật có mặt trong môi trường nước ở nhiều dạng khác nhau. Bên cạnh các sinh vật có ích có nhiều nhóm sinh vật gây bệnh hoặc truyền bệnh cho người và sinh vật. Trong số này, đáng chú ý là các loại vi khuẩn, siêu vi khuẩn và ký sinh trùng gây bệnh như các loại ký sinh trùng bệnh tả, lỵ, thương hàn, sốt rét, siêu vi khuẩn viêm gan B, siêu vi khuẩn viêm não Nhật bản, giun đỏ, trứng giun v.v...

Nguồn gây ô nhiễm sinh học cho môi trường nước chủ yếu là phân rác, nước thải sinh hoạt, xác chết sinh vật, nước thải các bệnh viện v.v... Để đánh giá chất lượng nước dưới góc độ ô nhiễm tác nhân sinh học, người ta thường dùng chỉ số coliform. Đây là chỉ số phản ánh số lượng trong nước vi khuẩn coliform, thường không gây bệnh cho người và sinh vật, nhưng biểu hiện sự ô nhiễm nước bởi các tác nhân sinh học. Để xác định chỉ số coliform người ta nuôi cấy mẫu trong các dung dịch đặc biệt và đếm số lượng chúng sau một thời gian nhất định. Ô nhiễm nước được xác định theo các giá trị tiêu chuẩn môi trường.

Hiện tượng trên thường gặp ở các nước đang phát triển và chậm phát triển trên thế giới. Theo báo cáo của Ngân hàng thế giới năm 1992, nước bị ô nhiễm gây ra bệnh tiêu chảy làm chết 3 triệu người và 900 triệu người mắc bệnh mỗi năm. Đã có năm số người bị mắc bệnh trên thế giới rất lớn như bệnh giun đũa 900 triệu người, bệnh sán máng 600 triệu người. Để hạn chế tác động tiêu cực của ô nhiễm vi sinh vật nguồn nước mặt, cần nghiên cứu các biện pháp xử lý nước thải, cải thiện tình trạng vệ sinh môi trường sống của dân cư, tổ chức tốt hoạt động y tế và dịch vụ cộng.

Nước bị ô nhiễm bởi thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hoá học như thế nào?

Ô nhiễm nguồn nước bởi thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hoá học là hiện tượng phổ biến trong các vùng nông nghiệp thâm canh trên thế giới. Trong quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hoá học, một lượng đáng kể thuốc và phân không được cây trồng tiếp nhận. Chúng sẽ lan truyền và và tích lũy trong đất, nước và các sản phẩm nông nghiệp dưới dạng dư lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Tác động tiêu cực khác của sự ô nhiễm thuốc bảo vệ thực vật và phân bón là làm suy thoái chất lượng môi trường khu vực canh tác nông nghiệp như phú dưỡng đất, nước, ô nhiễm đất, nước, giảm tính đa dạng sinh học của khu vực nông thôn, suy giảm các loài thiên địch, tăng khả năng chống chịu của sâu bệnh đối với thuốc bảo vệ thực vật.

*Trích 200 câu hỏi/đáp về môi trường

Chủ biên: PGS.TS Trương Mạnh Tiến

Loading...
TIN CŨ HƠN
Thế giới có nguy cơ sắp phải đón một mùa hè nắng nóng chưa từng có

Thế giới có nguy cơ sắp phải đón một mùa hè nắng nóng chưa từng có

Đứt gãy chuỗi cung ứng, lạm phát tăng cao đi kèm với mất điện và nắng nóng: Một viễn cảnh không thể tệ hơn thời hậu đại dịch.

Đăng ngày: 25/05/2022
NASA cảnh báo núi lửa

NASA cảnh báo núi lửa "cá mập" sắp phun trào

Một núi lửa ngầm ở quần đảo Solomon có biệt danh “núi lửa cá mập” do hai loài cá mập sống ở miệng hố chìm dưới nước, sắp phun trào ở Thái Bình Dương.

Đăng ngày: 24/05/2022
Mưa lớn ở miền Bắc, miền Nam kéo dài đến bao giờ?

Mưa lớn ở miền Bắc, miền Nam kéo dài đến bao giờ?

Dự báo mưa lớn ở Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh còn kéo dài hết hôm nay (24/5), từ ngày mai mưa giảm dần về cường độ.

Đăng ngày: 24/05/2022
Cách người Israel khởi nghiệp

Cách người Israel khởi nghiệp "biến không khí thành tiền"?

Mỗi năm thế giới thải ra khoảng 50 tỷ tấn khí nhà kính, chủ yếu thông qua việc đốt các nhiên liệu hóa thạch như than, dầu và khí đốt.

Đăng ngày: 23/05/2022
Bão cát có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người

Bão cát có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người

Gió mạnh cuốn một lượng lớn cát và bụi vào bầu khí quyển, sau đó chúng có thể di chuyển đến hàng trăm, thậm chí hàng nghìn km.

Đăng ngày: 21/05/2022
Thác nước cao 600m với dòng chảy bay ngược khi gió mùa về khiến du khách thích thú

Thác nước cao 600m với dòng chảy bay ngược khi gió mùa về khiến du khách thích thú

Theo đó, mỗi khi gió mùa về, những thác nước tại đây sẽ hình thành những tia chảy ngược lên trời trông vô cùng lạ mắt.

Đăng ngày: 21/05/2022
Ô nhiễm khiến hàng triệu người thiệt mạng, chiếm 1/6 số ca tử vong trên toàn thế giới

Ô nhiễm khiến hàng triệu người thiệt mạng, chiếm 1/6 số ca tử vong trên toàn thế giới

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, số người thiệt mạng liên quan đến ô nhiễm không khí, hóa chất và nguồn nước chiếm 1/6 trường hợp tử vong trên toàn cầu vào năm 2019.

Đăng ngày: 20/05/2022
Tiêu điểm
Khoa Học News