Phát hiện 16 siêu lỗ đen cổ đại đang bắn phá vũ trụ

Một nhóm các nhà thiên văn học đã tìm hiểu xem những chùm tia cực mạnh từ các lỗ đen 10 tỉ năm tuổi này đã và đang hướng tới đâu.

Theo trang tin tức của NASA, sử dụng Đài quan sát tia X Chandra của NASA, Đài quan sát thiên văn vô tuyến quốc gia (NRAO) của Quỹ khoa học quốc gia Mỹ (NSF) và Mảng đường cơ sở rất lớn (VLBA), một nhóm khoa học gia quốc tế đã quan sát 16 lỗ đen đang hoạt động cuồng nộ.

Chúng đều là lỗ đen quái vật ở trung tâm của các thiên hà.


Abell 478 và NGC 5044, nơi ẩn chứa hai lỗ đen quái vật liên tục "xoay nòng" - (Ảnh: NASA).

Không như con quái vật đang ngủ đông Sagittarius A* của thiên hà chứa Trái đất Milky Way (Ngân Hà), 16 lỗ đen nói trên vẫn đang nuốt vật chất mạnh mẽ và bắn những luồng vật chất khủng khiếp vào khắp không gian.

Trong nghiên cứu mới, nhóm nghiên cứu từ Mỹ - Ý dẫn đầu bởi TS Francesco Ubertosi từ Đại học Bologna (Ý) thậm chí phát hiện ra rằng các lỗ đen này còn liên tục đổi hướng.

Công bố các kết quả trên trên tạp chí khoa học The Astrophysical Journal, các tác giả lấy ví dụ hai lỗ đen nằm trong cụm thiên hà Abell 478 và nhóm thiên hà NGC 5044.


Hai lỗ đen bên trong Abell 478 và NGC 5044 (dấu X) cũng như các hốc lớn mà chúng từng khoét sâu vào vùng không gian xung quanh bởi sức mạnh của dòng phản lực (khoanh đỏ) - (Ảnh: NASA).

So sánh giữa hình ảnh Chandra và VLBA cho thấy các chùm tia của con quái vật giữa Abell 478 đổi hướng khoảng 35 độ, trong khi các chùm tia của lỗ đen giữa NGC 5044 đổi hướng khoảng 70 độ.

Tổng cộng khoảng 1/3 lỗ đen được quan sát đã biểu hiện sự đổi hướng thấy rõ.

Một số cái thậm chí đã thay đổi hướng gần 90 độ chỉ trong khoảng thời gian từ 1 triệu năm đến vài chục triệu năm. Các lỗ đen này vốn có tuổi đời khoảng 10 tỉ năm, do đó sự đổi hướng này là tương đối nhanh chóng.

Các chùm tia mà lỗ đen bắn vào vũ trụ thực ra là sản phẩm "ợ hơi" từ những bữa ăn mãnh liệt của nó, thường vuông góc với mặt phẳng lỗ đen.

Sự đổi hướng mà các nhà khoa học đã quan sát cho thấy bản thân lỗ đen có thể đã thay đổi, từ đó thay đổi góc bắn phá các chùm tia cuồng nộ này vào vũ trụ.

Tuy mạnh mẽ và đáng sợ, những chùm tia này sau cùng lại không phải là tử thần.

Chúng quả thật bơm năng lượng mạnh vào khu vực bên trong và trung tâm thiên hà, khiến khí nóng của thiên hà liên tục bị thiêu đốt, không thể nguội đi.

Nhưng chính điều này đã giúp kích thích quá trình hình thành sao và giúp thiên hà ngày một phát triển.

Trái lại, nếu lỗ đen đổi hướng quá lớn, khu vực mà nó bắn phá trước đó sẽ không bị nung nóng như trước nữa, từ đó làm chậm lại quá trình hình thành sao.

Phát hiện này góp phần cho thấy các lỗ đen trung tâm đã tác động như thế nào đến đời sống của thiên hà mà nó trú ngụ, cũng như vùng không gian xung quanh đó và có thể là cả một số thiên hà lân cận trong cùng một cụm.

TIN CŨ HƠN
Vật thể ngoài Trái đất 12.800 năm trước đã thay đổi loài người

Vật thể ngoài Trái đất 12.800 năm trước đã thay đổi loài người

12.800 năm trước, một "kẻ tấn công" ngoài Trái đất đã gây ra vụ nổ khủng khiếp phá hủy ngôi làng cổ Abu Hureyra ở Syria, một sự kiện đã tạo nên bước ngoặt cực lớn trong lịch sử nhân loại.

Đăng ngày: 11/03/2026
Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu dải Ngân hà và Thiên hà, Ngân hà và Thiên hà khác nhau như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo.

Đăng ngày: 10/03/2026
Phát hiện vật thể sáng nhất trong vũ trụ

Phát hiện vật thể sáng nhất trong vũ trụ

Một chuẩn tinh mới phát hiện phá vỡ nhiều kỷ lục, không chỉ là chuẩn tinh sáng nhất từng được quan sát, đó còn là thiên thể sáng nhất được tìm thấy.

Đăng ngày: 10/03/2026
Những bí mật gì đang ẩn giấu đằng sau tín hiệu bí ẩn đến từ hướng chòm sao Scutum!

Những bí mật gì đang ẩn giấu đằng sau tín hiệu bí ẩn đến từ hướng chòm sao Scutum!

Liệu có người ngoài hành tinh trong vũ trụ hay không là một câu hỏi cổ xưa và vĩnh cửu.

Đăng ngày: 09/03/2026
Các kỹ sư NASA đang phải tìm lại hướng dẫn sử dụng các đây 45 năm để khắc phục sự cố của tàu Voyager 1

Các kỹ sư NASA đang phải tìm lại hướng dẫn sử dụng các đây 45 năm để khắc phục sự cố của tàu Voyager 1

Voyager 1 là một tàu vũ trụ nặng 722 kg hoạt động ở ngoài Hệ Mặt trời và xa hơn nữa, được phóng đi ngày 5 tháng 9 năm 1977.

Đăng ngày: 09/03/2026
Vượt 9 tỉ năm ánh sáng, “hố vũ trụ” trực diện người Trái đất

Vượt 9 tỉ năm ánh sáng, “hố vũ trụ” trực diện người Trái đất

To gấp 15 lần trăng tròn theo góc nhìn từ Trái đất, sự xuất hiện của vật thể ma quái đã làm đảo lộn các quy luật vũ trụ học.

Đăng ngày: 08/03/2026
Hé lộ hình ảnh chưa từng thấy của Tinh vân Con Cua qua Kính thiên văn James Webb

Hé lộ hình ảnh chưa từng thấy của Tinh vân Con Cua qua Kính thiên văn James Webb

Kính thiên văn James Webb đã ghi lại những chi tiết mới trong Tinh vân Con Cua, hé lộ thêm những gì từng xảy ra sau một vụ nổ.

Đăng ngày: 08/03/2026
Khoa Học News