Phát hiện loại vụ nổ mới trong vũ trụ

Các nhà thiên văn học hôm 26/5 cho biết đã khám phá ra một loại vụ nổ sao mới, khác biệt với vụ nổ tia gamma và siêu tân tinh.

Sự kiện này được đặt tên là FBOT, có nghĩa là một vụ nổ tức thời giải phóng xung ánh sáng xanh tồn tại trong thời gian rất ngắn, gây ra bởi một quá trình vật lý thiên văn vô cùng dữ dội mà đến nay vẫn chưa được các nhà khoa học hiểu rõ.

FBOT có lẽ bắt đầu giống như một vụ nổ tia gamma và siêu tân tinh - xảy ra khi một ngôi sao khối lượng lớn tiêu thụ hết năng lượng phản ứng tổng hợp hạt nhân và chết đi - nhưng sự khác biệt rõ rệt xuất hiện ở giai đoạn sau của vụ nổ, nhóm nghiên cứu giải thích.


Đồ họa mô phỏng ba loại vụ nổ sao trong vũ trụ. (Ảnh: Bill Saxton).

Trong sự kiện siêu tân tinh thông thường, còn được gọi là siêu tân tinh sập lõi, vụ nổ sẽ giải phóng một làn sóng vật chất hình cầu vào không gian. Nếu xung quanh ngôi sao neutron hoặc hố đen (hình thành sau vụ nổ) xuất hiện một đĩa bồi tụ và đẩy các tia vật chất về hai phía, sự kiện được gọi là vụ nổ tia gamma.

FBOT cũng có một đĩa bồi tụ và các tia vật chất như vậy, nhưng điểm khác biệt là chúng bị bao quanh bởi vật chất dày đặc. Lớp vật chất này có thể đã bị ngôi sao đẩy ra ngay trước khi phát nổ, hoặc bị kéo ra ngoài bởi một ngôi sao khác trong hệ nhị phân.

Khi lớp vật chất bị tấn công bởi sóng năng lượng từ vụ nổ, nó tạo ra một vụ nổ ánh sáng khác có thể nhìn thấy bằng mắt thường, đó là điểm khiến FBOT trở nên khác biệt.

Các nhà thiên văn học bắt đầu để ý đến FBOT kể từ tháng 6/2018 sau khi quan sát một vụ nổ bất thường có tên là AT2018cow trong chòm sao Vũ Tiên. Trong quá trình nghiên cứu, họ phát hiện thêm hai vụ nổ tương tự - CSS161010 và ZTF18abvkwla - lần lượt cách xa 500 triệu năm và 3,4 tỷ năm ánh sáng từ Trái Đất. Cả hai đều được phát hiện bởi kính viễn vọng khảo sát bầu trời tự động.

Bằng các quan sát từ Kính thiên văn vô tuyến khổng lồ Metrewave, Đo giao thoa vô tuyến Very Large Array và Đài quan sát tia X Chandra của NASA, nhóm nghiên cứu cho biết phát xạ vô tuyến từ ZTF18abvkwla cũng sáng như vụ nổ tia gamma, trong khi CSS161010 giải phóng một lượng vật chất lớn vào không gian với tốc độ xấp xỉ một nửa tốc độ ánh sáng.

Cùng với AT2018cow, đến nay mới chỉ có ba vụ nổ FBOT được ghi nhận. Tất cả đều nằm trong các thiên hà lùn, các nhà thiên văn học cho biết thêm. Chi tiết nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Astrophysical Journal.

TIN CŨ HƠN
Tên lửa hoạt động như thế nào trong không gian?

Tên lửa hoạt động như thế nào trong không gian?

Trên thực tế, ở không gian vũ trụ không có không khí, vậy làm thế nào tên lửa có thể đốt cháy động cơ và nhiên liệu thiết yếu cần có trong không gian?

Đăng ngày: 18/03/2026
Nguyệt thực có liên quan đến tâm linh?

Nguyệt thực có liên quan đến tâm linh?

Rất nhiều người cho rằng, nguyệt thực là hiện tượng thiên nhiên thần bí nên khi xảy ra thường phải liên quan đến những biến đổi bất thường trong đời sống. Trao đổi những băn khoăn này với nhiều nhà khoa học, chúng tôi đều nhận được câu khẳng định: chẳng có gì liên quan.

Đăng ngày: 12/03/2026
Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Các giai đoạn (pha) của Mặt Trăng thay đổi một cách tuần hoàn, phụ thuộc vào góc chiếu của Mặt Trời tới Mặt Trăng và vị trí quan sát trên Trái Đất.

Đăng ngày: 11/03/2026
Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu dải Ngân hà và Thiên hà, Ngân hà và Thiên hà khác nhau như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo.

Đăng ngày: 10/03/2026
Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng một tiểu hành tinh có thể va chạm vào Trái đất vào bất cứ lúc nào. Và các số liệu thống kê cho thấy rằng một thiên thể to cỡ quả bóng đá hoàn toàn có khả năng huỷ diệt sự sống trên trái đất

Đăng ngày: 07/03/2026
Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Kênh truyền hình National Geographic danh tiếng mới đây đã cho công chiếu một đoạn clip ngắn diễn giải về sự hình thành Trái đất trong vũ trụ.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoa Học News