Phát hiện "mặt trăng nham thạch" ngoài Hệ Mặt trời

Các nhà thiên văn học tìm thấy bằng chứng về sự tồn tại của một mặt trăng chưa từng được biết tới với đầy rẫy núi lửa hoạt động.


Mặt trăng nham thạch xoay quanh ngoại hành tinh WASP 49-b. (Đồ họa: UPI).

Một mặt trăng với nham thạch nóng chảy bao phủ khắp bề mặt có thể đang ẩn nấp trong Hệ Mặt trời WASP-49, cách Trái đất khoảng 554 năm ánh sáng, các nhà khoa học từ Viện Vật lý thuộc Đại học Bern, Thụy Sĩ hôm 29/8 công bố. Nhóm nghiên cứu mô tả phát hiện mới giống như Io - thiên thể có hoạt động địa chất mạnh nhất trong Hệ Mặt trời với hơn 400 núi lửa.

Khi quan sát bằng kính viễn vọng Very Large của Đài quan sát Nam Âu (ESO) tại Chile, nhóm nghiên cứu JPL/NASA phát hiện đám mây xung quanh WASP-49 b nằm cao hơn bầu khí quyển của hành tinh này.

Mặc dù chưa thể trực tiếp quan sát mặt trăng, các nhà thiên văn học đã nhận thấy sự tăng vọt của khí natri ở độ cao bất thường xung quanh ngoại hành tinh WASP 49-b. Natri nguyên tử thường có nguồn gốc từ hoạt động phun trào của núi lửa, đây là dấu hiệu cho thấy sự tồn tại của một "thiên thể nham thạch" xoay quanh WASP 49-b.

"Các đám mây khí natri trung tính nằm cách rất xa WASP 49-b, đến mức chúng không thể được gió đưa lên từ bề mặt hành tinh", nhà thiên văn học Apurva Oza loại trừ khả năng khí natri được sinh ra do hoạt động núi lửa trên ngoại hành tinh WASP 49-b.

Cả WASP-49 b và ngôi sao của nó đều chủ yếu bao gồm hydro và heli, chỉ có một lượng nhỏ natri. Trong khi đó, đám mây dường như đến từ một nguồn sản xuất khoảng 100.000 kg natri mỗi giây.

Trong hai lần riêng biệt, các nhà nghiên cứu cũng quan sát thấy sự gia tăng đột ngột về kích thước của đám mây khi nó không ở cạnh hành tinh, nghĩa là nó đang được tiếp nhiên liệu từ một nguồn khác.


Hành tinh WASP-49 b (trái) và một mặt trăng lửa nằm giữa nó và ngôi sao mẹ - (Ảnh đồ họa: NASA/JPL-Caltech).

Đám mây dường như cũng di chuyển nhanh hơn hành tinh, cho thấy thứ tạo ra nó dường như di chuyển độc lập và nhanh hơn WASP-49 b.

Một bằng chứng khác cho thấy đám mây này độc lập với WASP-49 b là nó không phù hợp với chu kỳ quỹ đạo 2,8 ngày của hành tinh này.

Sử dụng các mô hình máy tính, các nhà nghiên cứu cho thấy sự hiện diện của một mặt trăng ngoài Hệ Mặt trời với quỹ đạo 8 giờ quanh hành tinh này có thể giải thích cho sự bất thường của đám mây.

Và mặt trăng này là một phiên bản ngoài Hệ Mặt trời của mặt trăng Io.

Io là tên một trong 4 mặt trăng lớn của sao Mộc, thường được gọi là "mặt trăng núi lửa" bởi có hàng trăm ngọn núi lửa đang hoạt động.

Nhờ có Io, chúng ta biết rằng kiểu mặt trăng "địa ngục" như thế có thể tồn tại và có thể sinh ra các đám mây kỳ quặc như những gì đang bay quanh WASP-49 b.

Các nhà khoa học NASA cho biết họ vẫn đang tìm thêm một số dấu hiệu xác thực hơn về sự tồn tại của mặt trăng núi lửa này, cũng như cách để có thể quan sát nó cụ thể hơn.

Nếu được xác nhận, đây sẽ là một khám phá phi thường bởi việc quan sát được một vật thể nhỏ như mặt trăng ở một nơi quá xa xôi như vậy là điều cực kỳ hiếm có.

TIN CŨ HƠN
Nguyệt thực có liên quan đến tâm linh?

Nguyệt thực có liên quan đến tâm linh?

Rất nhiều người cho rằng, nguyệt thực là hiện tượng thiên nhiên thần bí nên khi xảy ra thường phải liên quan đến những biến đổi bất thường trong đời sống. Trao đổi những băn khoăn này với nhiều nhà khoa học, chúng tôi đều nhận được câu khẳng định: chẳng có gì liên quan.

Đăng ngày: 12/03/2026
Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Khám phá các giai đoạn trong chu kỳ của Mặt Trăng

Các giai đoạn (pha) của Mặt Trăng thay đổi một cách tuần hoàn, phụ thuộc vào góc chiếu của Mặt Trời tới Mặt Trăng và vị trí quan sát trên Trái Đất.

Đăng ngày: 11/03/2026
Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Dải Ngân hà là gì? Ngân hà và Thiên hà khác gì nhau?

Trong bài viết này chúng ta sẽ tìm hiểu dải Ngân hà và Thiên hà, Ngân hà và Thiên hà khác nhau như thế nào? Mời các bạn cùng tham khảo.

Đăng ngày: 10/03/2026
Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Trái đất sẽ bị huỷ diệt vào năm 2029 hay 2036?

Nhiều nhà nghiên cứu tin rằng một tiểu hành tinh có thể va chạm vào Trái đất vào bất cứ lúc nào. Và các số liệu thống kê cho thấy rằng một thiên thể to cỡ quả bóng đá hoàn toàn có khả năng huỷ diệt sự sống trên trái đất

Đăng ngày: 07/03/2026
Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Trái đất bắt đầu hình thành như thế nào?

Kênh truyền hình National Geographic danh tiếng mới đây đã cho công chiếu một đoạn clip ngắn diễn giải về sự hình thành Trái đất trong vũ trụ.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Khoa học vũ trụ: Thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, trẻ em đến tuổi đi học sẽ được học về chín hành tinh trong hệ mặt trời của chúng ta.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Khoảng cách từ Trái Đất đến các thiên thể trong hệ Mặt Trời

Nếu chế tạo được tàu vũ trụ di chuyển với vận tốc ánh sáng 1.080 triệu km/h, con người có thể khám phá những hành tinh xa xôi trong hệ Mặt Trời chỉ trong phút chốc.

Đăng ngày: 06/03/2026
Khoa Học News