Phát hiện mảng kiến tạo cổ đại bên dưới Canada

Các nhà khoa học ở Đại học Houston xác định tàn tích mảng kiến tạo biến mất cách đây 40 triệu năm, hiện nằm ở độ sâu hàng trăm kilomet bên dưới vùng Yukon.

Sự tồn tại của mảng kiến tạo mang tên "Resurrection" từ lâu vẫn là đề tài gây tranh cãi trong lĩnh vực địa chất học. Mảng kiến tạo là những mảnh lớn của vỏ Trái đất thường xuyên dịch chuyển chậm rãi. Khu vực nơi các mảng kiến tạo giao nhau thường có nhiều hoạt động địa chấn và núi lửa. Giới nghiên cứu địa chất biết rằng có hai mảng kiến tạo mang tên Kula và Farallon ở đầu Đại Tân sinh (66 triệu năm trước) ở Thái Bình Dương ngoài khơi vùng ven biển phía tây Bắc Mỹ.


Vị trí của mảng kiến tạo Resurrection cách đây 60 triệu năm. (Ảnh: Đại học Houston).

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng mảng kiến tạo thứ ba là Resurrection có thể từng tồn tại cùng với Kula và Farallon trong một thời gian trước khi chìm xuống dưới bề mặt Trái đất từ 40 đến 60 triệu năm trước trong quá trình "hút chìm". Khi Resurrection trượt xuống dưới mảng kiến tạo Bắc Mỹ chứa phần lớn Bắc Mỹ ngày nay cùng với Greenland, phía bắc Caribe, Siberia, Iceland, và quần đảo Azores, nó có thể bị chảy và biến dạng do nhiệt độ cực hạn ở trong lòng Trái đất và giảm đáng kể về kích thước.

Nhóm nghiên cứu ở Đại học Houston cho biết họ tìm thấy mảnh vỡ lớn của vỏ Trái đất, là tàn tích của Resurrection. Đầu tiên, họ phân tích ảnh chụp địa thế lớp phủ, nhằm xem xét cấu tạo bên trong Trái đất ở dưới Bắc Mỹ. Phân tích này hé lộ có một khối đá nằm ở độ sâu 402 - 595 km bên dưới Yukon. Họ đặt tên cho nó là "phiến Yukon Slab".

Sau đó, nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật lập mô hình máy tính gọi là "slab unfolding" để phục dựng hình dáng của các mảng kiến tạo bị hút chìm trong khu vực. Cách tiếp cận này hé lộ phiến Yukon rất khớp với hình dáng giả thuyết của mảng kiến tạo Resurrection ở đầu Đại Tân sinh. "Chúng tôi có bằng chứng trực tiếp cho thấy mảng kiến tạo Resurrection tồn tại", Spencer Fuston, đồng tác giả nghiên cứu ở Đại học Houston, cho biết. Fuston và đồng nghiệp công bố kết quả nghiên cứu hôm 19/10 trên tạp chí Geological Society of America Bulletin.

Nhóm nghiên cứu cho rằng phát hiện mới có thể cải thiện khả năng dự đoán nguy cơ núi lửa trong vùng và nhận dạng những mỏ khoáng sản tiềm năng, đồng thời tăng thêm hiểu biết về khía hậu Trái đất. "Núi lửa hình thành ở ranh giới mảng kiến tạo. Càng có nhiều mảng kiến tạo, càng nhiều núi lửa hoạt động. Núi lửa cũng ảnh hưởng tới biến đổi khí hậu", Jonny Wu, thành viên nhóm nghiên cứu, chia sẻ.

TIN CŨ HƠN
Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

Thang máy rơi tự do, nếu nhảy lên thì có sống được không?

"Đi thang máy coi chừng bị đứt cáp, bị kẹt...". Với lo lắng này, không ít người "tẩy chay" thang máy, hoặc mắc hội chứng sợ thang máy. Thực tế thì sao?

Đăng ngày: 29/08/2025
Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Các nhà khoa học phát hiện LUCA, sinh vật đơn bào được cho là thủy tổ của sự sống

Tổ tiên chung phổ quát cuối cùng là một tế bào sống cách đây 4,2 tỷ năm, khi Trái đất có những đại dương nóng và rất ít oxy.

Đăng ngày: 28/08/2025
Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn

Những điều bí ẩn trong rừng Amazon khiến bạn "hết hồn"

Khu rừng già Amazon rộng lớn luôn ẩn chứa những điều bí ẩn chưa được khám phá, khiến chuyến đi vào rừng đầy rẫy hiểm nguy nhưng không kém phần thú vị và kích thích trí tò mò.

Đăng ngày: 28/08/2025
Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Đất nước duy nhất chưa từng có bóng dáng loài rắn từ thuở sơ khai

Bạn biết không, rắn là một trong những loài có độ phân bổ sinh học tương đối rộng. Chỉ cần có điều kiện phù hợp, rắn chắc chắn sẽ xuất hiện.

Đăng ngày: 27/08/2025
Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em song sinh độc nhất vô nhị

Cặp chị em sinh đôi người Mỹ Sienna và Sierra Bernal được đánh giá là độc nhất vô nhị khi một trong số họ chỉ có kích thước cơ thể bằng một nửa người còn lại.

Đăng ngày: 27/08/2025
Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Nguồn gốc của oxy trên Trái Đất

Hàng tỷ năm trước, thạch anh vỡ vụn phản ứng với nước, cung cấp điều kiện cần thiết cho tiến hóa của vi sinh vật quang hợp sản sinh phần lớn oxy trong khí quyển ngày nay.

Đăng ngày: 27/08/2025
Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Ánh sáng dạng hạt hay dạng sóng?

Một thí nghiệm mới đây (2/11) của các nhà khoa học tại Đại học Bristol của Anh, lần đầu tiên cho thấy, ánh sáng ở dạng hạt và sóng đồng thời cùng một lúc, có thể giải mã bí ẩn bản chất thật sự của ánh sáng và toàn bộ thế giới lượng tử.

Đăng ngày: 26/08/2025
Khoa Học News