Phát hiện sốc: "Đồ công nghệ" 3 triệu tuổi không phải con người làm ra

Các loại công cụ được chế tạo với công nghệ vượt bậc từ 3 triệu năm trước đã được tìm thấy ở bên hồ Victoria, châu Phi. Điều khiến các nhà khoa học bối rối đó là, đây không phải sản phẩm của người Homo sapiens hay bất cứ loài nào khác từng được gọi là con người.

Theo Science Alert, phát hiện đến từ một di chỉ được bắt đầu khai quật từ những năm 2016 ở khu vực bờ hồ Victoria thuộc Nyayanga - Kenya, có thiết kế giống với công cụ Oldowan - dòng công cụ đá sớm nhất được tạo ra bởi bàn tay con người.

"Con người" ở đây không phải người tinh khôn Homo sapiens chúng ta, mà là những loài anh em khác cùng thuộc chi Homo (chi Người), những giống loài được cho là đã tách hẳn khỏi thế giới vượn nhân hình để trở thành sinh vật tiên tiến hơn.


Khu vực tìm ra các công cụ đá gây sốc - (Ảnh: SMITHSONIAN MAGAZINE)

Các phân tích cho thấy các công cụ này được tạo ra trong khoảng thời gian từ 2,6 đến 3 triệu năm trước, gồm 330 món tất cả, được tìm thấy giữa 1.776 xương động vật hóa thạch có dấu hiệu bị giết thịt.

Niên đại này xa hơn niên đại của các công cụ Oldowan xưa nhất được khai quật trước đây, vốn khoảng 2,6 triệu năm tuổi.

Nhưng theo nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi nhà cổ sinh vật học Rick Potts từ Bảo tàng Lịch sử tự nhiên quốc gia thuộc Viện Smithsonian (Mỹ), những công cụ này cho thấy công nghệ Oldowan có thể không phải của con người.


Các công cụ sau khi đã được đào lên và phục hồi - (Ảnh: SMITHSONIAN MAGAZINE).

Chúng gồm những món đủ sức nghiền nát dễ dàng bộ hàm của voi và cả bộ hàm với nanh nhọn của sư tử. Một sốc công cụ khác giúp lóc thịt khỏi xương hiệu quả, lấy tủy xương và cả để nghiền nguyên liệu thực vật.

Công nghệ này đã lan rộng khắp châu Phi trong thời điểm 2 triệu năm về trước. Với mốc trước 2 triệu năm, việc tìm ra di chỉ Nyayanga đã giúp mở rộng phạm vi địa lý của công nghệ xuống tận 1.300km về phía Tây Nam sau nhiều năm chỉ tìm thấy ở Tam giác Afar của Ethiopia.

Điều sốc nhất từ Nyayanga là lần đầu tiên, họ tìm thấy thứ có thể thuộc về chủ nhân của bộ công cụ - hai chiếc răng hàm, một cái nguyên vẹn, một cái gãy đôi.

Cuộc phân tích để mong tìm kiếm xem đó là loài nào của chi người đã cho kết quả ngoài sức tưởng tượng: Đó là vượn nhân hình Paranthropus, một anh em họ xa của con người chứ không phải chi Homo. Phân tích đồng vị carbon của men răng cho thấy "người" này có khả năng cao đã ăn những món được chế biến bằng kho công cụ đá đó.

Chi Paranthropus cũng thuộc tông Người nhưng không được coi là "con người", mà là một dạng vượn người, đã hoàn toàn tuyệt chủng; trong khi chi Homo còn sót lại một loài là Homo sapiens chúng ta.

Nhóm nghiên cứu kết luận: Các công cụ Oldowan thường được quy cho chi Homo, nhưng sự tồn tại chồng chéo của các vượn người khác như Paranthropus và bây giờ là hai chiếc răng làm bằng chứng, cho thấy con người không phải những kẻ duy nhất thành thạo việc chế tạo công cụ đá, thứ giúp họ ăn được nhiều món hơn.

Các nhà khoa học vẫn đang phân tích thêm các mẫu vật và cả những thứ khác tại di chỉ đặc biệt này nhằm đưa ra lời khẳng định cụ thể hơn. "Việc tìm thấy Paranthropus cùng các công cụ đá này sẽ mở ra một bí ẩn hấp dẫn" - tiến sĩ Potts nói.

Nghiên cứu sơ bộ vừa được công bố trên tạp chí khoa học Science.

TIN CŨ HƠN
Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Phát hiện “kẹo cao su cổ đại” 8.000 năm tuổi

Các nhà nhân chủng học New Zealand vừa phát hiện ra những bằng chứng cho thấy người cổ đại đã sử dụng một loại "kẹo cao su" tự nhiên để chế tạo ra keo dùng cho săn bắn.

Đăng ngày: 03/01/2026
Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh

Tìm thấy hóa thạch hà mã cổ đại được mệnh danh "máy hút bụi"

Các nhà khoa học mới tìm thấy hóa thạch của loài mà hã sống cách đây khoảng 23 triệu năm đã từng sử dụng chiếc mõm đặc biệt như cái máy hút bụi.

Đăng ngày: 03/01/2026
Chuyện ít biết về bảo vật được

Chuyện ít biết về bảo vật được "tái sinh" ở thành Cổ Loa, Bác Hồ đến thăm và giải nghĩa

Ít ai biết được rằng, đền Thượng (đền Thục An Dương Vương) ở xã Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội hiện đang lưu giữ một "kho báu" có giá trị rất lớn về văn hóa, lịch sử và khoa học.

Đăng ngày: 02/01/2026
9 khám phá khảo cổ đang

9 khám phá khảo cổ đang "đi đường quyền" với khoa học, đến giờ vẫn chưa ai giải thích được

Trái đất ra đời từ 4,5 tỉ năm trước. Với lịch sử lâu đời như vậy, có rất nhiều bí ẩn trong quá khứ mà đến giờ chúng ta vẫn chưa thể tìm ra.

Đăng ngày: 02/01/2026
Dấu vết mộ cổ chứng minh Chúa Jesus từng có vợ và con trai

Dấu vết mộ cổ chứng minh Chúa Jesus từng có vợ và con trai

Mới đây, các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra điều mới lạ trong khu mộ chúa Jesus tại Jerusalem. Kết quả nghiên cứu hé lộ răng Chúa Jesus từng có vợ và một người con trai có tên là Judah.

Đăng ngày: 02/01/2026
Mở nắp quan tài, giải oan cho vị vua được mệnh danh là

Mở nắp quan tài, giải oan cho vị vua được mệnh danh là "hoàng đế lười biếng", 28 năm không thiết triều

Phải tới 400 năm sau, hậu thế mới ngỡ ngàng nhận ra lý do Hoàng đế Vạn Lịch không thiết triều khi khai quật lăng mộ của ông.

Đăng ngày: 02/01/2026
Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Kim tự tháp Ai Cập được xây dựng như thế nào?

Người Aztec, người Maya và người Ai Cập cổ thuộc ba nền văn minh rất khác nhau nhưng lại cùng chung một biểu tượng: các kim tự tháp.

Đăng ngày: 02/01/2026
Khoa Học News